X'inhuma l-Lhudija u s-Samarija, u minn fejn ġie „ix-Xatt tal-Punent“?
Il-Lhudija u s-Samarija: l-isem antik tal-għoljiet li l-midja ssejjaħ ix-Xatt tal-Punent, tikketta mill-ħakma Ġordaniża. Storja, Oslo, u għaliex l-isem jgħodd.
Il-punti ewlenin
- Il-Lhudija u s-Samarija huwa l-isem bibliku u taż-żmien tal-Mandat Brittaniku għall-għoljiet li l-biċċa l-kbira tal-midja internazzjonali ssejjaħ ix-Xatt tal-Punent (ADL).
- Il-Ġordan annetta ż-żona fl-24 ta' April 1950, u l-Ingilterra u l-Pakistan kienu l-istati normalment imsemmija bħala li rrikonoxxewh. Iżrael ilu jamministraha mill-gwerra tal-1967 (Jewish Virtual Library).
- Il-Linja l-Ħadra tal-1949 hija demarkazzjoni tal-armistizju, mhux fruntiera politika finali (Ftehim tal-Armistizju bejn Iżrael u l-Ġordan; ADL).
- Taħt Oslo II, iż-Żona C, madwar 60 fil-mija tal-art, tibqa' taħt il-kontroll ċivili u tas-sigurtà Iżraeljan (Washington Institute; Ftehim Interim tal-1995).
Żewġ ismijiet, medda waħda ta' għoljiet bejn il-pjanura kostali ta' Iżrael u x-Xmara Ġordan. Il-Lhudija u s-Samarija huwa l-isem Ebrajk u bibliku, Yehuda ve-Shomron fil-lingwaġġ uffiċjali Iżraeljan, għall-għoljiet fil-lvant tal-linja tal-armistizju tal-1949. Il-biċċa l-kbira tal-kmamar tal-aħbarijiet internazzjonali jgħidu x-Xatt tal-Punent. It-tikketti jkopru fil-biċċa l-kbira l-istess territorju. Ma jirrakkontawx l-istess storja. Isem wieħed għandu eluf ta' snin. L-ieħor imur lura għall-1948. Dan is-sit jgħid il-Lhudija u s-Samarija, u jinnota x-Xatt tal-Punent meta sors jużah.
Ġeografija
Il-Lhudija hija l-għoljiet tan-nofsinhar, biċ-ċentru storiku tagħha f'Hebron u b'Betlehem u l-blokk ta' Etzion bejn Hebron u Ġerusalemm. Is-Samarija hija l-għoljiet tat-tramuntana, inklużi Nablus, Jenin u l-bliet tul it-tarf tal-punent lejn Tulkarm u Qalqilya. Ġerusalemm tinsab bejn it-tnejn, u l-Wied tal-Ġordan jifforma l-inklinazzjoni tal-lvant lejn ix-xmara. L-Anti-Defamation League tirreġistra li l-għoljiet ilhom magħrufa bħala l-Lhudija u s-Samarija mill-antikità, u li l-ismijiet baqgħu fl-użu ordinarju matul il-Mandat Brittaniku. Is-CIA World Factbook, kif miġbur mill-Jewish Virtual Library, jagħti erja totali ta' madwar 5,860 kilometru kwadru, inklużi s-salient ta' Latrun u l-kwart tal-majjistral tal-Baħar Mejjet, u jittratta Ġerusalemm tal-Lvant bħala kwistjoni statistika separata anke meta tinsab fuq l-istess mappa.
It-tarf tal-punent huwa l-linja tal-armistizju bejn Iżrael u l-Ġordan tal-1949, il-Linja l-Ħadra. L-ADL tiddeskriviha bħala d-demarkazzjoni mfassla wara l-gwerra tal-1948, imsemmija għall-linka ħadra fuq il-mapep. Mhijiex fruntiera ta' trattat. Il-Ftehim Ġenerali tal-Armistizju bejn Iżrael u l-Ġordan, iffirmat f'Rodi fit-3 ta' April 1949, jgħid dan hu stess: l-ebda dispożizzjoni ma għandha b'xi mod tippreġudika d-drittijiet, il-pretensjonijiet u l-pożizzjonijiet ta' xi waħda mill-partijiet fis-soluzzjoni paċifika finali tal-kwistjoni tal-Palestina, peress li d-dispożizzjonijiet huma dettati esklużivament minn konsiderazzjonijiet militari. Il-linji tad-demarkazzjoni ġew miftiehma mingħajr preġudizzju għal soluzzjonijiet territorjali jew linji tal-fruntiera futuri. Linja ta' waqfien mill-ġlied. Mhux fruntiera internazzjonali miftiehma. Kull min isejħilha l-fruntiera ta' Iżrael irid jispjega għaliex il-ftehim li fassalha jgħid mod ieħor.
L-istorja fil-qosor
Il-Lhudija u s-Samarija huma ismijiet ta' renji antiki, u jgħaddu minn tul il-Bibbja Ebrajka. Ix-Xatt tal-Punent huwa terminu ġeografiku ta' nofs is-seklu għoxrin: ix-xatt tax-xmara fil-punent tar-renju Ħaxemita, wara li l-Leġjun Għarbi tat-Transġordan ħa l-għoljiet fil-gwerra tal-1948. In-nota etimoloġika tal-CIA Factbook tgħid li d-deżinjazzjoni tirreferi għall-art li l-Ġordan żamm u amministra wara l-1948, fuq in-naħa l-oħra tax-xmara mill-Ġordan proprju. CAMERA jinnota li l-ismijiet Ingliżi Judea u Samaria kienu fl-użu ordinarju, inkluż mill-uffiċjali tal-Mandat Brittaniku, sakemm il-ħakma Ġordaniża daħħlet „ix-Xatt tal-Punent,“ u li dawk li jitkellmu bl-Ebrajk għadhom jgħidu Yehuda ve-Shomron kuljum.
Fl-24 ta' April 1950 il-Kamra tad-Deputati u l-Kamra tan-Nobbli tal-Ġordan, f'sessjoni konġunta, iddeċidew li jgħaqqdu ż-żewġ xtut tal-Ġordan fi stat wieħed. Kważi ħadd ma rrikonoxxa dan. Il-Jewish Virtual Library issemmi l-Gran Brittanja u l-Pakistan bħala l-uniċi pajjiżi li rrikonoxxewh. Rakkont tal-Washington Institute jirreġistra l-istess par, u jinnota li xi preżentazzjonijiet Iżraeljani semmew lill-Ingilterra biss. Ir-Re Abdullah aġixxa minkejja l-oġġezzjonijiet tal-Lega Għarbija. F'dsatax-il sena ta' ħakma Ġordaniża, l-ebda stat Għarbi indipendenti ma ġie stabbilit hemmhekk.
CAMERA jinnota li l-Lhud kienu pprojbiti milli jgħixu jew jixtru proprjetà fl-għoljiet miżmuma mill-Ġordan. Il-komunitajiet Lhud eqdem f'Hebron, fil-Belt il-Qadima ta' Ġerusalemm u f'Gush Etzion kienu nqerdu jew tkeċċew fl-1948. Iżrael ħa ż-żona mill-Ġordan fil-gwerra ta' Ġunju 1967 u ilu jamministraha minn dakinhar. Fil-31 ta' Lulju 1988 ir-Re Hussein formalment irrinunzja għall-pretensjoni tal-Ġordan u qata' r-rabtiet legali u amministrattivi max-Xatt tal-Punent, u rrinunzja għall-annessjoni tal-1950.
Ħafna gvernijiet barranin, u l-Għarab fil-Lhudija u s-Samarija, isejħu l-preżenza ta' Iżrael „okkupazzjoni.“ Iżrael jiddeskrivi gwerra difensiva, titolu kkontestat wara annessjoni li kważi ħadd ma rrikonoxxa, fond tas-sigurtà, u rabtiet storiċi. Staqsi l-mistoqsija ovvja: meħuda mingħand min? L-aħħar ħakkiem kien il-Ġordan, li l-annessjoni tiegħu kważi l-ebda stat ma aċċetta u li l-Ġordan innifsu rrinunzja għaliha.
Wara l-1967, l-Iżraeljani rritornaw f'Gush Etzion u f'Hebron u bnew komunitajiet ġodda. Kfar Etzion, mibni mill-ġdid f'Settembru 1967 fuq is-sit ta' blokk meqrud fl-1948, kien l-ewwel. L-Għarab fil-Lhudija u s-Samarija jsejħu lil dawk il-komunitajiet insedjamenti illegali. Iżrael jikkontesta dik l-interpretazzjoni. L-istatus tagħhom, bħall-fruntieri u Ġerusalemm, tħalla għan-negozjati dwar l-istatus permanenti li ma pproduċew l-ebda trattat.
Iż-żoni taħt il-Ftehimiet ta' Oslo
Il-Ftehim Interim Iżraeljan-Palestinjan, iffirmat f'Washington fit-28 ta' Settembru 1995 u magħruf bħala Oslo II, qasam l-għoljiet fi tliet żoni għal perjodu tranżitorju ta' mhux aktar minn ħames snin mill-ftehim Gaża-Ġeriko ta' Mejju 1994. Fiż-Żona A, prinċipalment il-bliet Għarab kbar, l-Awtorità Palestinjana għandha r-responsabbiltà ċivili u tas-sigurtà interna. Fiż-Żona B għandha r-responsabbiltà ċivili u Iżrael għandu r-responsabbiltà prevalenti tas-sigurtà. Iż-Żona C hija x-Xatt tal-Punent barra miż-Żoni A u B. Hemmhekk Iżrael żamm il-kontroll ċivili u tas-sigurtà, b'setgħat speċifikati li kellhom jiġu trasferiti aktar tard. Dawk it-trasferimenti qatt ma tlestew. It-taħditiet waqfu wara l-vjolenza li bdiet fl-2000.
Il-Washington Institute u l-kumpilazzjoni tas-CIA t-tnejn ipoġġu ż-Żona C għal madwar 60 fil-mija tal-art, taħt il-kontroll ċivili u militari Iżraeljan. Mappa tal-Jewish Virtual Library tal-arranġamenti interim tagħti liż-Żona A madwar 18 fil-mija, liż-Żona B madwar 22 fil-mija u liż-Żona C 60 fil-mija. Iż-Żoni A u B, bejn wieħed u ieħor żewġ kwinti tal-art, fihom il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni urbana Għarbija. L-għadd tal-popolazzjoni jvarja skont id-definizzjonijiet u d-dati, fuq kollox jekk Ġerusalemm tal-Lvant hijiex inkluża. L-ADL ikkwotat madwar 2.7 miljun Għarbi fil-Lhudija u s-Samarija u madwar 400,000 Lhudi Iżraeljan fl-insedjamenti, eskluża Ġerusalemm tal-Lvant. Il-kumpilazzjoni tas-CIA datata Lulju 2020 tat popolazzjoni totali ta' madwar 2.9 miljun u nnotat madwar 419,000 settler Iżraeljan fix-Xatt tal-Punent fl-2018.
Oslo ma ħassarx ir-rwol tas-sigurtà ta' Iżrael. Il-forzi Iżraeljani għadhom jidħlu fiż-Żona A, inkluż f'rejds kontra t-terroristi. U żomm lil Gaża separata f'moħħok. Iżrael irtira ċ-ċivili u l-armata tiegħu mill-Istrixxa ta' Gaża fl-2005. Il-Ħamas ħatfet Gaża fl-2007. Gaża hija territorju kostali separat. Mhijiex parti mil-Lhudija u s-Samarija.
Għaliex l-isem huwa importanti
Kull isem jinqara bħala naħa. L-Ebrajk uffiċjali Iżraeljan juża Yehuda ve-Shomron. Il-biċċa l-kbira tal-ministeri barranin u tal-kmamar tal-aħbarijiet jużaw ix-Xatt tal-Punent. Residenti Għarab u Lhud jgħixu fi bliet, irħula, kampijiet tar-refuġjati u komunitajiet Iżraeljani, u ż-żewġ popli għandhom rabtiet storiċi li l-ebda tikketta ma tħassar.
L-isem eqdem, waħdu, ma jsolvix il-fruntieri, iċ-ċittadinanza jew id-drittijiet tan-nies li jgħixu hemmhekk. Iżda jikxef ħaġa waħda: „ix-Xatt tal-Punent“ mhuwiex default newtrali li waqa' mis-sema. Huwa t-terminu għal art li l-Ġordan kien għadu kemm ħataf. Il-Lhudija u s-Samarija mhuwiex slogan ivvintat wara l-1967. Huwa l-isem antik u taż-żmien tal-Mandat għall-istess għoljiet.
Uża liema isem trid jekk tkun trid, imma kun af liema wieħed ġie l-ewwel. Imbagħad mur għall-fatti: min jiggverna liema żona, min jgħix fejn, u x'jgħidu tassew il-ftehimiet iffirmati.
Dan l-artiklu huwa sfond. L-evidenza mill-gwerra f'Gaża tinsab f'Naza: L-Istorja Vera, fejn kmandanti għolja u uffiċjali tal-intelligence tal-IDF jiddeskrivu kif ġiet miġġielda l-gwerra kontra l-organizzazzjoni terroristika Ħamas. Tista' tarah b'xejn, b'sottotitoli bl-Ingliż. Għal fejn bdiet dik il-gwerra, aqra x'ġara fis-7 ta' Ottubru 2023.
Sorsi
- ADL — West Bank backgrounder adl.org
- ADL — The Green Line adl.org
- ADL — Disengagement adl.org
- Jewish Virtual Library — Israel-Jordan Armistice Agreement (3 Apr 1949) jewishvirtuallibrary.org
- Jewish Virtual Library — Jordanian annexation of the West Bank (24 Apr 1950) jewishvirtuallibrary.org
- Jewish Virtual Library — CIA: West Bank Facts and Figures jewishvirtuallibrary.org
- Jewish Virtual Library — Interim Agreement (Oslo II), 28 Sep 1995 jewishvirtuallibrary.org
- Jewish Virtual Library — Map of Palestinian Autonomy jewishvirtuallibrary.org
- Jewish Virtual Library — The History of Modern Jordan jewishvirtuallibrary.org
- Jewish Virtual Library — The Etzion Bloc (Gush Etzion) jewishvirtuallibrary.org
- Jewish Virtual Library — Judea jewishvirtuallibrary.org
- Washington Institute — Limiting Incursions in Area A washingtoninstitute.org
- Washington Institute — King Hussein’s 1988 disengagement washingtoninstitute.org
- Washington Institute — The ghost of annexation past (24 Apr 1950) washingtoninstitute.org
- CAMERA — The debate about Israeli settlements camera.org
- CAMERA — Judea and Samaria in common English use camera.org