Paġna ewlenija / Nikkonfutaw NAZA
Nikkonfutaw NAZA
NAZA, il-film tal-2026 ta’ Yuval Abraham u Rachel Szor li ħareġ flimkien ma’ The Guardian, jippreżenta ruħu bħala dokumentarju. Huwa film maħsub biex jipperswadi. Il-lingwaġġ, l-intervisti u l-muntaġġ tiegħu jwasslu lit-telespettatur, xena wara l-oħra, għal konklużjoni waħda deċiża minn qabel: li Iżrael qed iwettaq ġenoċidju.
Din il-paġna turi, l-ewwel, x’jibdlu s-sottotitli bl-Ingliż fi kliem is-suldati; imbagħad x’wieġbu l-Forzi tad-Difiża ta’ Iżrael (IDF) u x’sabu ġurnalisti, kritiċi u uffiċjali; u fl-aħħar, l-analiżi tagħna ta’ aktar minn erbgħin xena. Għal kull xena nidentifikaw it-teknika ta’ influwenza li tuża, bit-terminoloġija tal-Programmazzjoni Newrolingwistika (NLP). Il-kwotazzjonijiet mill-film huma tradotti mill-Ebrajk.
X’jibdlu s-sottotitli
Il-biċċa l-kbira ta’ dawk li jaraw NAZA ma jitkellmux bl-Ebrajk. Jafu x’qalu s-suldati biss mis-sottotitli bl-Ingliż, u f’diversi punti dawn jgħidu aktar milli qal is-suldat: tiżdied kelma, titneħħa riżerva, u kumment vag isir dikjarazzjoni ċerta. Hawn m’hemmx bżonn interpretazzjoni. Meta tqiegħed il-kliem mitkellem maġenb dak li jidher fuq l-iskrin, tara li ma jaqbilx.
-
- Mitkellem bl-Ebrajk
- “Is-sensazzjoni hi li hekk hemm bżonn isir.”
- Sottotitlu bl-Ingliż
- The sense in Israeli society is that that’s what we should do.
Is-suldat jitkellem dwar sensazzjoni, xejn aktar. Is-sottotitlu jattribwixxi dik is-sensazzjoni lis-soċjetà Iżraeljana kollha, u t-telespettatur barra minn Iżrael jifhem li nazzjon sħiħ irid li dan isir.
Misjub mit-tim tagħna fil-film
-
- Mitkellem bl-Ebrajk
- “Ahmed u l-familja kollha tiegħu.”
- Sottotitlu bl-Ingliż
- Ahmed and his family will die.
Waqt li jipponta lejn appartament fuq l-iskrin tiegħu, is-suldat jgħid min jgħix hemm. Is-sottotitlu jżid li se jmutu.
-
- Mitkellem bl-Ebrajk
- “Kien hemm approvazzjoni ta’, bħal, 500 għal persuna waħda.”
- Sottotitlu bl-Ingliż
- There was approval once to kill 500 for one human target.
Is-suldat jitkellem b’riżerva u qatt ma jgħid “joqtlu”. Is-sottotitlu jneħħi r-riżerva u jżid il-qtil; din hi d-dikjarazzjoni li l-film poġġa fit-trailer tiegħu.
Min ma jitkellimx bl-Ebrajk ma jistax jinduna b’dan. L-aktar frażijiet qawwija tal-film jaslu għand l-udjenza barra minn Iżrael bi kliem li s-suldati ma qalux.
X’qalu l-IDF
Il-Forzi tad-Difiża ta’ Iżrael (IDF) wieġbu għall-film diversi drabi: l-ewwel meta ntwera għall-ewwel darba f’Venezja, imbagħad dwar l-allegazzjoni użata fit-trailer tiegħu, u fl-aħħar fi tweġiba bil-miktub ta’ għaxar paġni. Il-produtturi tal-film ma kinux ressqu l-allegazzjonijiet tagħhom lill-IDF qabel il-ħruġ tiegħu u ma tawhomx kopja tal-film meta ntalbu jagħmlu dan. Id-dikjarazzjonijiet huma kkwotati kif ġew ippubblikati.
-
L-IDF jiċħdu bis-sħiħ l-allegazzjonijiet li jsiru f’dan il-film. Il-film jistrieħ fuq xhieda anonima ta’ individwi li l-identità tagħhom ma tistax tiġi vverifikata, inkluż jekk servewx fl-IDF jew le, f’liema kapaċità, jew jekk kinux involuti fil-kwistjonijiet li dwarhom qed isiru l-allegazzjonijiet.
L-Unità tal-Kelliem tal-IDF X · Israel Defense Forces
-
Dan huwa kompletament falz. L-IDF qatt ma ppjanaw, approvaw jew wettqu attakk f’Gaża li fih kien mistenni li jinqatlu 500 ċivili jew xi numru qrib dan. Lanqas matul il-gwerra kollha ma tressqet xi allegazzjoni kredibbli li tissuġġerixxi li attakk tal-IDF kien ikkawża għadd ta’ mwiet li joqrob lejn dak in-numru. Il-produtturi tal-film ma setgħux possibbilment jivverifikaw din l-allegazzjoni, ma hemm ebda prova reali li ssostniha, u madankollu ppubblikawha xorta waħda.
L-Unità tal-Kelliem tal-IDF, dwar l-allegazzjoni ta’ 500 ċivili X · Israel Defense Forces
-
L-allegazzjonijiet ippreżentati fil-materjal promozzjonali mhumiex preċiżi, u wħud minnhom huma ppreżentati b’mod mgħawweġ u qarrieqi, maqtugħ mir-realtà fuq il-post. Biex tkun tista’ ssir diskussjoni sostanzjali, professjonali u bbażata fuq il-fatti, minflok waħda bbażata fuq rappreżentazzjonijiet qarrieqa, nistieden lill-produtturi tal-film iħallu lir-rappreżentanti tal-IDF jaraw il-film sħiħ, sabiex inkunu nistgħu nwieġbu għal kull allegazzjoni li jqajjem fuq il-mertu tagħha.
Il-Brigadier Ġeneral Effie Defrin, Kelliem tal-IDF Jewish News
-
Fis-siltiet ikkwotati hemm allegazzjonijiet dwar strateġija nazzjonali u militari li b’mod ċar ma taqax fl-għarfien ta’ suldati ta’ grad baxx. Id-deċiżjonijiet dwar l-għażla u l-approvazzjoni tal-attakki fl-IDF jittieħdu biss minn persuni, skont il-linji gwida tal-IDF, u mhux mill-intelliġenza artifiċjali.
L-Unità tal-Kelliem tal-IDF Ynet
-
Abbażi ta’ dak li ġie ppubblikat s’issa, dan mhuwiex film li joffri kritika tal-IDF, u lanqas tentattiv biex tiġi stabbilita l-verità. Huwa bbażat fuq kalunnji tad-demm, tgħawwiġ intenzjonat tar-realtà, u akkużi gravi u foloz kontra suldati u kmandanti tal-IDF.
Il-Logutenent Ġeneral Eyal Zamir, Kap tal-Istaff tal-IDF Al-Monitor
-
Il-film “NAZA” jippreżenta stampa mgħawġa, qarrieqa u diżonesta tal-proċess tal-IDF għall-ippjanar tal-miri u t-twettiq tal-attakki. Ir-rakkont tal-film huwa bbażat fuq żbalji fattwali sostanzjali li jirriżultaw minn rappreżentazzjoni mgħawġa u manipulattiva tar-realtà.
L-Unità tal-Kelliem tal-IDF, tweġiba bil-miktub IDF Spokesperson's Unit
It-tweġiba bil-miktub tal-IDF, allegazzjoni b’allegazzjoni
Fl-1 ta’ Ottubru 2026, l-IDF ippubblikaw tweġiba ta’ għaxar paġni. Jgħidu li l-film huwa magħmul minn xhieda ta’ persuni anonimi li, ġeneralment, jiddeskrivu esperjenzi minn stadju bikri u limitat ta’ proċess b’ħafna stadji oħra. Skont l-IDF, il-film iħalli barra kuntest essenzjali biex tinftiehem il-gwerra u jkompli jgħawweġ ir-realtà permezz ta’ muntaġġ manipulattiv u allużjonijiet għal atroċitajiet storiċi.
It-tweġiba tibda bit-titlu. NAZA huwa l-akronimu Ebrajk ta’ nezek agavi, ħsara kollaterali, terminu professjonali użat minn kull forza militari li tosserva l-liġi. “Paradossalment, il-film jippreżenta l-isforz eċċezzjonali u d-dettall li l-IDF jiddedikaw biex jistmaw din il-ħsara f’attakki bħala prova ta’ indifferenza lejn il-ħajja taċ-ċivili. Fil-fatt, il-liġi internazzjonali tirrikjedi valutazzjoni tal-ħsara mistennija liċ-ċivili f’attakki.” Il-kmandanti jużaw dik il-valutazzjoni biex jiddeċiedu jekk attakk huwiex legali, iżidu l-prekawzjonijiet, ibiddlu l-pjan jew iħassru l-attakk.
Tliet nuqqasijiet fil-mod kif sar il-film
- 01
Xhieda li jitkellmu fuq affarijiet lil hinn minn dak li jafu
Il-persuni intervistati huma deskritti bħala membri tal-intelligence. Ir-rakkonti tagħhom ikopru l-istadji bikrin tal-ġbir u l-analiżi tal-informazzjoni, mhux l-ippjanar u l-approvazzjoni tal-attakki, li jaqgħu f’idejn korpi operattivi. Stima preliminari taċ-ċivili qrib mira mhijiex l-istima finali li fuqha jkun sar attakk: il-fatt li tintlaqat parti mill-mira, li jinbidlu l-arma jew il-ħin tal-attakk, u li n-nies jiġu evakwati wara twissijiet jista’ jbiddel l-istima b’mod sostanzjali. Konsulenti legali professjonalment indipendenti jeżaminaw l-attakki, u matul il-gwerra l-kmandanti llimitaw, bidlu, bagħtu lura għal aktar eżami jew irrifjutaw attakki minħabba l-ħsara mistennija liċ-ċivili.
- 02
Ebda verifika
Minbarra r-rakkonti anonimi, il-film ma jikkwota ebda direttiva, dokument jew prova oħra li tikkonfermahom. Ebda attakk allegat ma jiġi identifikat bil-mira, id-data, il-post jew il-vittmi tiegħu, u għalhekk ħadd mill-udjenza ma jista’ jivverifikah. Kuntrarju għall-prattika ġurnalistika aċċettata, dawk li għamlu l-film ma ressqux l-allegazzjonijiet tagħhom lill-IDF qabel il-pubblikazzjoni.
- 03
Kuntest imħolli barra
Il-film ftit jagħti piż lill-massakru tas-7 ta’ Ottubru, li jispjega t-theddida li kien jirrappreżenta l-Ħamas u għaliex Iżrael daħal fil-gwerra; lill-fatt li l-Ħamas poġġa lit-terroristi, l-armi u l-infrastruttura tiegħu fi sptarijiet, faċilitajiet tan-NU, skejjel u moskej, kif ukoll taħthom, u li ġġieled liebes ħwejjeġ ċivili; u lill-passi meħuda biex jiġu protetti ċ-ċivili: attakki mħassra, unità għat-tnaqqis tal-ħsara liċ-ċivili li ħarġet twissijiet u segwiet il-preżenza tagħhom, konsulenti legali indipendenti, u aktar minn 3.9 miljun tunnellata metrika ta’ ikel li ddaħħlu f’Gaża minn Ottubru 2023 ’l hawn.
L-allegazzjonijiet tal-film u t-tweġibiet tal-IDF
-
- Il-film
- Ingħatat approvazzjoni għal attakk wieħed li fih setgħu jinqatlu 500 ċivili.
- L-IDF
- L-IDF qatt ma ppjanaw, approvaw jew wettqu attakk f’Gaża li fih kien mistenni li jinqatlu 500 ċivili, jew għadd qrib tiegħu. Ħadd ma allega bis-serjetà li xi attakk ikkawża għadd ta’ mwiet qrib dan. Dawk li għamlu l-film inkludew l-allegazzjoni fil-karru promozzjonali minkejja li ma setgħux ivverifikawha.
-
- Il-film
- Terroristi ta’ grad baxx setgħu jintlaqtu b’sa 20 vittma ċivili mistennija, u kmandanti għolja b’200.
- L-IDF
- L-allegazzjoni tħawwad limitu li jiddetermina min jista’ jagħti approvazzjoni ma’ permess biex isir attakk, u bażi tad-data ma’ lista ta’ miri. Dak il-limitu jiddetermina biss min jista’ japprova attakk; mhuwiex għadd permess ta’ mwiet, u kull kmandant xorta jrid jiġġudika l-proporzjonalità ta’ kull attakk. Ir-rekwiżit ta’ approvazzjoni minn livell ogħla meta jinqabżu ċerti numri huwa prattika normali fil-forzi militari tal-Punent. Qatt ma eżista limitu ta’ 200.
-
- Il-film
- Lavender hija lista ta’ nies li għandhom jinqatlu.
- L-IDF
- Lavender hija bażi tad-data li tqabbel sorsi tal-intelligence biex l-informazzjoni dwar terroristi tinżamm aġġornata. Il-fatt li persuna tidher fiha ma jagħmilhiex mira, u wisq inqas jawtorizza attakk.
-
- Il-film
- L-għadd tan-NAZA ma jagħmilx distinzjoni bejn adulti u tfal.
- L-IDF
- Dan huwa dak li titlob il-liġi umanitarja internazzjonali: ċivili jibqa’ ċivili tkun xi tkun l-età tiegħu, u ebda ħajja ċivili ma tiswa inqas minn oħra. Matul il-gwerra kollha, il-preżenza ta’ ċivili, u b’mod partikolari ta’ tfal, wasslet lill-kmandanti biex iħassru, jipposponu jew jippjanaw mill-ġdid attakki.
-
- Il-film
- L-imwiet taċ-ċivili qatt ma ġew ivverifikati wara l-attakki.
- L-IDF
- Diversi unitajiet tal-IDF jeżaminaw ir-riżultati tal-attakki, inklużi rapporti ta’ ħsara liċ-ċivili. Il-persuni intervistati ma kinux jagħmlu parti minn dawn l-unitajiet. Dawn l-eżamijiet wasslu għal analiżi ta’ mijiet ta’ inċidenti, u l-Avukat Ġenerali Militari jiddeċiedi dwar investigazzjonijiet kriminali.
-
- Il-film
- L-intelliġenza artifiċjali ġġenerat għexieren ta’ eluf ta’ miri li ġew attakkati.
- L-IDF
- L-intelliġenza artifiċjali ma tiddeterminax jekk oġġett jew persuna humiex mira, u lanqas jekk mira għandhiex tintlaqat. Analisti umani jidentifikaw il-miri skont proċeduri definiti; uffiċjal tal-intelligence awtorizzat japprovahom; u proċess usa’ ta’ ppjanar jintemm b’deċiżjoni ta’ kmandant operattiv skont il-liġi internazzjonali. L-għodod tad-data jgħinu biss lill-analisti jqabblu l-informazzjoni li jkunu diġà ġabru.
-
- Il-film
- Suldati sparaw fuq ċivili qrib siti fejn kienet titqassam l-għajnuna.
- L-IDF
- Id-direttivi tal-IDF jipprojbixxu li ċ-ċivili jkunu fil-mira. Qrib is-siti, ir-regoli tal-użu tal-forza kienu jippermettu l-isparar biss fuq terroristi u persuni suspettati li kienu ta’ theddida immedjata. Is-siti kienu joperaw f’żona tal-gwerra fejn terroristi intenzjonalment tħalltu mal-folla. Wara inċidenti traġiċi, saru analiżijiet, żdiedu rotot ta’ aċċess, tabelli u barrieri, u każijiet eċċezzjonali ntbagħtu lill-mekkaniżmu tal-Istat Maġġur għall-istabbiliment tal-fatti.
-
- Il-film
- Bini ġie bbumbardjat “skont l-algoritmu” meta kien għad fadal kwart tar-residenti fih, għax kienu ngħataw twissija.
- L-IDF
- Algoritmu qatt ma ddeċieda li jsir attakk. Attakk jibda b’għan militari; mingħajru, ma jiġi ppjanat xejn, ikun xi jkun l-għadd ta’ ċivili. Twissija qatt ma tagħti permess li jiġu injorati ċ-ċivili li jibqgħu. Fejn il-Ħamas biddel gruppi ta’ bini f’kumplessi tal-ġlied, kull binja xorta kellha tiġi identifikata individwalment bħala mira u tgħaddi minn valutazzjoni tal-proporzjonalità.
-
- Il-film
- Fl-IDF infirex it-twemmin li f’Gaża ma hemmx ċivili li mhumiex involuti fil-ġlied.
- L-IDF
- Id-distinzjoni bejn min jiġġieled u ċ-ċivili tinsab miktuba f’kull direttiva tal-IDF dwar l-għażla tal-miri. Dak li jħoss wieħed mill-persuni intervistati ma jirrappreżentax lill-IDF, lill-kmandanti jew lill-ordnijiet tagħhom, u lanqas it-twissijiet, l-ippjanar bir-reqqa u l-attakki mħassra li bihom din id-distinzjoni titqiegħed fil-prattika.
-
- Il-film
- Persuna intervistata ġiet mistoqsija jekk dan kienx ġenoċidju, u wieġbet iva.
- L-IDF
- L-allegazzjoni hija skandaluża u bla bażi. Li titlob l-opinjoni personali dwar terminu legali mingħand persuni li mhumiex esperti u li ma ħadux sehem fid-deċiżjonijiet tal-kmand huwa manipulattiv u irrilevanti. Il-ġenoċidju jeħtieġ intenzjoni speċifika li jinqered grupp, u intenzjoni bħal din qatt ma eżistiet. L-għanijiet tal-gwerra kienu li jiġi żarmat il-Ħamas u li l-ostaġġi jinġiebu lura d-dar; l-IDF ħarġu twissijiet, ħassru attakki u ffaċilitaw id-dħul tal-għajnuna biex jipproteġu proprju l-popolazzjoni li l-film jgħid li riedu jeqirdu.
“Il-konsegwenzi traġiċi tal-gwerra ma jiġġustifikawx li l-fatti jiġu mgħawġa. Diskussjoni serja dwar il-ħsara liċ-ċivili teħtieġ rendikont serju ta’ kif ittieħdu d-deċiżjonijiet fil-fatt. Dan huwa proprju dak li l-film jonqos milli jipprovdi.”
Dak li sabu l-kritiċi
Ġurnalisti, kritiċi, uffiċjali u esperti legali f’Iżrael u barra minn Iżrael eżaminaw il-film u ppubblikaw dak li sabu. Uħud mill-aktar kritiċi qawwija ġew minn kittieba li jopponu lill-gvern Iżraeljan u li kkritikaw l-aġir tal-armata fil-gwerra. Kliemhom jidher kif ġie ppubblikat, tradott fejn meħtieġ, b’link għall-oriġinal ta’ kull wieħed.
Xejn li jista’ jiġi vverifikat
L-argument tal-film jistrieħ fuq ilħna anonimi. Ma jingħataw ebda ismijiet, unitajiet, dati, postijiet jew attakki speċifiċi, u għalhekk ebda waħda mill-allegazzjonijiet tiegħu ma tista’ tiġi kkonfermata jew miċħuda.
Bħala ġurnalist, ma naħsibx li kont inxandar dan. Għax ma tressaq ebda prova li ssostni l-affarijiet serji ħafna, ħafna li jiddeskrivu. M’għandniex isimhom jew l-unitajiet tagħhom biex inkunu nafu li tassew kellhom aċċess għall-informazzjoni li qed jitkellmu dwarha.
Raviv Drucker, ġurnalist investigattiv ta’ Channel 13, lil Yuval Abraham Jewish News
Ebda waħda mill-allegazzjonijiet ma hija kkorroborata—il-fatt li m’hemmx dati, ismijiet jew wisq dettalji speċifiċi lil hinn minn dak li jiftakru l-intervistati sfortunatament iħalli lok għall-kritika.
Gal Beckerman, editur anzjan The Atlantic
Il-produtturi tal-film ma tawx lil min kienu indirizzati l-allegazzjonijiet — f’dan il-każ, il-Forzi tad-Difiża ta’ Iżrael — l-opportunità li jwieġeb qabel il-pubblikazzjoni, kif normalment isir.
Emanuel Fabian u Nurit Yohanan, korrispondenti għall-affarijiet militari u Għarab The Times of Israel
Huwa proprju hawnhekk li tinsab il-problema ġurnalistika tal-film. L-argument tiegħu jistrieħ esklużivament fuq dikjarazzjonijiet anonimi.
Richard C. Schneider, eks kap tal-uffiċċju tal-ARD f’Tel Aviv Neue Zürcher Zeitung
F’NAZA lanqas hemm tweġiba għal waħda mill-ħames mistoqsijiet bażiċi tal-ġurnaliżmu.
Baruch Kra, ġurnalist investigattiv Walla! News
Proċess pubbliku fl-aqwa tradizzjoni antidemokratika (ta’ Mussolini, ta’ Stalin, agħżel liema trid). Prosekuturi: wiċċhom moħbi. Preżentazzjoni tal-każ: muntaġġ ta’ siltiet minn dikjarazzjonijiet. Avukati tad-difiża: ħadd. Terzi persuni: ħadd. L-imħallef li jippresiedi: il-folla fil-proċess. Il-verdett (awtomatiku): ħati.
L-istoriku Michele Sarfatti, ikkwotat minn Pierluigi Battista Il Foglio
Kliem imqiegħed f’fomm ix-xhieda
L-unika “iva” quddiem il-kamera dwar il-ġenoċidju hija tweġiba għall-mistoqsija tal-intervistatur stess.
Innota li l-intervistat ma jgħidhiex direttament; pjuttost, jikkonferma din il-valutazzjoni wara li Abraham poġġielu l-kelma f’ħalqu bil-mistoqsija tiegħu. Mil-lat ġurnalistiku, dik hija mistoqsija li tissuġġerixxi t-tweġiba.
Tim Caspar Boehme, editur tal-kultura taz
Wieħed biss mill-intervistati jużaha, u dak ukoll wara li wieħed mill-produtturi tal-film, Yuval Abraham, wasslu biex jagħmel hekk. Iżda f’dawn il-konversazzjonijiet ma smajtx diskors dwar intenzjoni, lanqas tassew dwar ostilità jew xewqa li joqtlu.
Gal Beckerman, editur anzjan The Atlantic
Wieħed mill-24 suldat u riservist anonimi li aċċettaw li jitkellmu quddiem il-kamera jiġi mistoqsi jekk jaħsibx li Iżrael qed iwettaq ġenoċidju, u jwieġeb “iva”. X’qalu l-20 u xi ftit intervistati l-oħra meta saritilhom din il-mistoqsija? Ma jimpurtax.
Yishai Kitchels, kritiku tal-films Israel Hayom
Xi jfissru tassew iċ-ċifri
Uffiċjali li ħadmu fis-sistema jispjegaw li ċifra NAZA tiddetermina min irid japprova attakk u x’għandu jsir biex titnaqqas il-ħsara. Mhijiex permess biex jinqatlu dak l-għadd ta’ nies.
NAZA 20 ma kinitx awtorizzazzjoni biex jinqatlu 20 persuna. Kienet klassifikazzjoni użata biex attakk propost jgħaddi mill-proċess xieraq ta’ reviżjoni u approvazzjoni.
Il-Logutenent Kurunell fir-riżerva Yair Miron, mill-Intelligence Militari yairmiron.com
Meta fil-proċess ta’ approvazzjoni jidhru l-kliem “NAZA 500 – ħsara kollaterali stmata għal 500”, dan ifisser li trid tittieħed azzjoni biex titnaqqas il-ħsara kollaterali.
Il-Logutenent Kurunell fir-riżerva Sarit Zehavi, kofundatriċi tal-unità tal-Forzi tad-Difiża ta’ Iżrael li tavża liċ-ċivili The Times of Israel
Il-fatt li nirreġistraw il-ħsara kollaterali ma jfissirx li se nattakkaw awtomatikament. Għall-kuntrarju, l-idea hi li nidentifikaw ir-riskji biex inkunu nistgħu naħsbu f’modi kif nevitawhom jew innaqqsuhom.
Il-Logutenent Kurunell fir-riżerva Sarit Zehavi, kofundatriċi tal-unità tal-Forzi tad-Difiża ta’ Iżrael li tavża liċ-ċivili JNS
Kont responsabbli mill-ippjanar u t-twettiq ta’ eluf ta’ attakki. Qatt ma ltqajt ma’ ċifra bħal dik, lanqas ma’ waħda li toqrob lejha. Nista’ ngħid b’ċertezza assoluta: ma kien hemm ebda operazzjoni approvata bħal dik.
Kurunell fir-riżerva, pilota tal-ġlied u eks kmandant tal-bażi tal-ajru ta’ Ramat David, dwar l-allegazzjoni ta’ 500 Jüdische Allgemeine
Il-kritika li smajt minn ġewwa, għal darba wara l-oħra, ma kinitx li l-Forza tal-Ajru kienet ħerqana wisq. Kienet li kienet kawta żżejjed.
Avi Lewis, riservist fid-direttorat tal-ippjanar u l-operazzjonijiet tal-Forza tal-Ajru The Times of Israel
Jekk dan il-qerda kollha bla rażan qed isseħħ, għaliex ma tidhirx fiċ-ċifri ta’ Gaza stess?
Kyle Smith, kritiku tal-films u kolonnista The Wall Street Journal
Dak li l-film iħalli barra
Is-7 ta’ Ottubru, l-ostaġġi, it-terroristi tal-Hamas li jiġġieldu minn djar, sptarijiet u mini, kif ukoll it-twissijiet u l-attakki li tħassru, kważi kollha jitħallew barra.
Dak li ġab din il-gwerra f’Gaza—il-massakru u l-ħtif tal-ostaġġi mill-Hamas fis-7 ta’ Ottubru 2023—fil-biċċa l-kbira ma jidħolx fil-qafas tal-film.
Omer Shem Tov, miżmum ostaġġ mill-Hamas għal 505 ijiem The Wall Street Journal
Kieku qatlitni bomba Iżraeljana, il-Hamas kien jirbaħ darbtejn: jien kont inkun mejjet, u Iżrael kien jinżamm responsabbli.
Omer Shem Tov, miżmum ostaġġ mill-Hamas għal 505 ijiem The Wall Street Journal
Hemm evidenza estensiva u konvinċenti li l-Hamas juża ċ-ċivili bħala tarki umani.
Raviv Drucker, ġurnalist investigattiv Haaretz
Il-gwerra asimmetrika tal-Hamas, is-sistema estensiva ta’ mini tiegħu u l-użu tiegħu ta’ żoni b’popolazzjoni densa għall-infrastruttura militari bilkemm jiġu indirizzati. Il-film lanqas ma jgħid li, anki skont il-liġi umanitarja internazzjonali, vittmi ċivili huma aċċettabbli taħt kundizzjonijiet speċifiċi ħafna.
Richard C. Schneider, eks kap tal-uffiċċju tal-ARD f’Tel Aviv Neue Zürcher Zeitung
Fatt wieħed huwa partikolarment diffiċli biex jitqabbel max-xbieha ta’ armata indifferenti għall-ħajja taċ-ċivili: Iżrael wissa ripetutament lin-nies ta’ Gaza qabel operazzjonijiet u attakki kbar.
Arie Blitz Washington Examiner
Qegħdin jikkalkulaw kemm se jkun hemm ħsara kollaterali jekk iwettqu attakk, kif titlob il-liġi, u jieħdu aktar prekawzjonijiet minn kull min qatt għamel hekk fl-istorja biex jillimitawha.
John Spencer, studjuż tal-gwerra urbana Breitbart
Mhux verifika indipendenti
The Guardian ippubblika l-investigazzjonijiet li fuqhom huwa bbażat il-film u pproduċa l-film. Id-direttur qal li ma vverifikax kull każ.
Ebda isem, ebda grad, ebda unità, ebda data. The Guardian ippubblika l-investigazzjonijiet li fuqhom huwa bbażat il-film, jipproduċih, u wieħed mill-ġurnalisti tiegħu għen fl-editjar.
Persuna li baqgħet ħajja mill-Olokawst u 28 personalità pubblika, f’ittra miftuħa Alliance
Meta l-ġurnalist investigattiv Iżraeljan Raviv Drucker staqsieh f’intervista jekk ippruvax jikkorrobora l-allegazzjonijiet tal-Iżraeljani anonimi, Abraham irrikonoxxa li ma vverifikax il-każijiet kollha wara l-allegazzjonijiet ta’ mwiet tal-massa fost iċ-ċivili.
Adam Levick, koeditur ta’ CAMERA UK JNS
Fil-mument li tagħmel film ibbażat fuq kif l-armata ppruvat tiddetermina l-proporzjon bejn it-terroristi u l-vittmi ċivili, tkun diġà ċħadt għalkollox l-argument tal-ġenoċidju.
Yossi Klein Halevi, Shalom Hartman Institute Il Foglio
Il-ħsara kollaterali hija, mid-definizzjoni tagħha, ħsara lil nies li ma kinux il-mira. Il-ġenoċidju jeħtieġ il-kontra: l-intenzjoni speċifika li teqred poplu. Il-film ma jistax isostni t-tnejn.
Avi Lewis, riservist fid-direttorat tal-ippjanar u l-operazzjonijiet tal-Forza tal-Ajru The Times of Israel
L-eku tan-Nażiżmu
Kritiċi minn fehmiet differenti nnutaw li t-titlu ntgħażel bl-Ebrajk minflok bl-Ingliż, u nnutaw ukoll kif jinstema’.
Għal kull min jiltaqa’ ma’ din il-kelma, tista’ tidher bħala taħlita mgħawġa ta’ Gaza u Nazi, jew tal-inqas twassal lill-ħsieb lejn il-kmamar tal-gass. Dan ma jidhirlix li hu kumbinazzjoni.
Gal Beckerman, editur anzjan The Atlantic
L-għażla lingwistika tagħhom ta’ akronimu tant qrib il-kelma “Nazi”, minflok it-terminu Ingliż komuni, ma kinitx kumbinazzjoni.
Adam Levick, koeditur ta’ CAMERA UK JNS
Fil-qosor
-
Qabel il-wiri
Wirjiet magħluqa għal udjenzi żgħar u magħżula, flimkien ma’ kopertura estensiva fl-istampa dwar film li ħadd kien għadu ma seta’ jarah, ħolqu vojt ta’ informazzjoni. It-telespettaturi mlewh bil-biżgħat tagħhom stess u waslu diġà influwenzati minn dik il-kopertura.
-
Ġewwa l-film
Kull xena tuża mezz ta’ influwenza: lingwaġġ ipnotiku, kuntest imħolli barra, tibdil fil-mod kif tiġi ppreżentata l-informazzjoni, mistoqsijiet suġġestivi, assoċjazzjonijiet maħluqa bl-immaġni u bil-ħoss, kronoloġija kkompressata u analoġija imposta mal-Olokawst. L-aktar mezz frekwenti hu l-qtugħ f’daqqa minn suldati li jiddeskrivu l-bumbardamenti f’Gaża għal gallariji mdawlin u kmamar tal-għajxien f’Tel Aviv.
-
L-intervistatur
Yuval Abraham, li hu wkoll il-ko-direttur, ma jistaqsix b’mod newtrali. Jinterrompi, jagħti lis-suldat pinna u karta, jinsisti fuq definizzjonijiet suġġestivi (“Tarbija hi NAZA 1?”), jagħti tifsira ġdida liċ-ċifri (“500 hi belt żgħira f’Iżrael”) u jorbot il-ħtija mal-identità tas-suldat (“Int diġà ħadt sehem fiha”).
-
Il-qafas tal-Olokawst
Lejn tmiem il-film, simboli tal-Olokawst (is-sirena tat-tifkira, ġieħ lil Claude Lanzmann, lokomottiva, binarji tal-ferrovija, duħħan) jintrabtu ma’ Gaża tal-lum. L-istat Lhudi, permezz tal-memorja tiegħu stess, jiġi ppreżentat bħala wieħed li qed iwettaq olokawst.
-
Il-provi
Dak li ntqal minn ħaddieħor jiġi ppreżentat bħala fatt: is-suldat li jiddeskrivi klieb jieklu katavri jgħid li hu ma rahx. Oqbra tal-massa jiġu deskritti bil-kliem, mingħajr filmati. In-nisa, it-tfal u l-anzjani kważi ma jidhru xejn. Katavri li jaqgħu “wieħed fuq l-ieħor” taħt tiri ta’ snajper mill-bogħod ma jaqblux mal-ballistika jew mal-imġiba tal-bniedem.
Qabel il-wiri
Jekk qed jaħbuh minna, żgur li hija l-verità pura li dawk fil-poter jibżgħu li naraw.
Il-mod kif inħareġ il-film beda jinfluwenza lill-udjenza saħansitra qabel l-ewwel xena. Wirjiet żgħar bil-magħluq u kopertura intensa ta’ film li ħadd mill-pubbliku ma seta’ għadu jarah qanqlu l-kurżità, sens ta’ għarfien sigriet u narrattiva pubblika li diġà kienet ħadet forma.
Film li ma setax jidher
NAZA ntwera lil udjenzi żgħar, filwaqt li intervisti, servizzi televiżivi u artikli ddiskutew film li l-pubbliku kien għadu ma jistax jara.
- L-aura ta’ xi ħaġa moħbija
- Dawk li jattendu jsiru grupp magħżul li jingħata l-ewwel aċċess. Il-bqija jisimgħu dwar il-film u jistennew; l-istennija tħalli vojt li jimlewh bl-agħar ħaġa li jistgħu jimmaġinaw. Kull ċifra u kull akkuża jikbru qabel ma xi ħadd ikun ra xena waħda.
- It-titlu
- Il-film jismu NAZA, it-taqsira militari bl-Ebrajk ta’ nezek agavi, ħsara kollaterali, minflok it-terminu bl-Ingliż. It-taqsira tinstema’ wkoll bħal isem Għarbi.
L-effett tal-vojt
Il-midja titkellem b’mod intensiv dwar film li għadu ma jistax jidher.
- Il-ħtieġa għal tweġiba
- Il-moħħ isibha diffiċli jgħix bl-inċertezza. Meta kulħadd jitkellem dwar film iżda ħadd ma jista’ jarah, jinfetaħ vojt fl-informazzjoni.
- Il-projezzjoni tal-biża’
- Il-vojt jimtela bl-ansjetajiet, mhux bil-fatti. L-immaġinazzjoni tagħti direzzjoni lill-akkuża qabel ma tkun dehret xena waħda.
Il-frott ipprojbit u l-iskarsezza artifiċjali
L-aċċess jinżamm lura filwaqt li l-ħoss madwar il-film ikompli jikber.
- L-aċċess miċħud bħala prova
- Malli l-aċċess jinżamm lura, tibda taqbad l-idea li dak li qed jinħeba bilfors hu veru. It-telespettaturi fis-sala jħossuhom moralment u intellettwalment ’il fuq mill-folla, u jekk jiddubitaw mill-film jirriskjaw li jitilfu posthom fil-grupp ta’ dawk li suppost fehmu.
- Ħruġ limitat bħal prodott lussuż
- Ħruġ bil-qatra, bħal kollezzjoni tal-moda b’edizzjoni limitata, iżid id-domanda. Kull servizz tal-aħbarijiet dwar “il-film li qed iqajjem furur u li mhux qed jintwera” jagħtih pubbliċità bla ħlas li l-flus ma jistgħux jixtru.
- Qafas stabbilit minn qabel
- Meta l-film fl-aħħar jasal għand udjenza wiesgħa, it-telespettaturi jkunu diġà lesti jfittxu dak li qaltilhom l-aħbarijiet, minflok jeżaminawh.
L-ewwel xena
Jekk nagħti intervista b’wiċċi jidher, Iżrael se jitfagħni l-ħabs talli kxifthom.
Fl-ewwel minuti tiegħu, il-film jippreżenta ruħu bħala dokumentarju, jissellef ix-xbieha familjari tal-intelligence Iżraeljana, jaqta’ f’daqqa għal dlam sħiħ u jippreżenta mill-ġdid lill-Istat ta’ Iżrael bħala persekutur.
Qafas ta’ awtorità
Il-film jiftaħ b’dikjarazzjoni li hu dokumentarju u li l-uċuħ iċċajpru biex ma jiġux identifikati n-nies, imbagħad jgħaddi għal film antik iswed u abjad dwar il-Korp tal-Intelligence Iżraeljan.
- Qafas stabbilit minn qabel
- Qabel ma jidher xi kontenut, it-telespettatur jingħadlu li dak li ġej hu fatt dokumentat, tant perikoluż li dawk li jaqsmuh jibżgħu għal ħajjithom. Dan il-qafas isikket minn qabel il-vuċi kritika tiegħu: dokumentarju jitqies bħala fatt, mhux bħala test politiku mibni apposta.
L-effett ta’ żvelar moħbi
Filmati nostalġiċi mill-arkivju ta’ studenti bl-uniformi jitgħallmu l-grammatika Għarbija (“il-verb Għarbi”), imbagħad qatgħa bruska għal suldat jistqarr fid-dlam.
- Nibdew minn xbieha familjari
- It-telespettaturi tal-Punent jafu x-xbieha tal-magna sofistikata tal-intelligence Iżraeljana minn serje bħal Fauda u Tehran. Il-film l-ewwel jaqbel ma’ dik ix-xbieha familjari, kważi innoċenti, imbagħad ibiegħed lit-telespettatur minnha.
- Rabta ta’ kawża u effett għal udjenza barranija
- Il-kelma “verb” tal-għalliem issir punt ta’ riferiment li l-muntaġġ jorbot ma’ sistema diġitali li tikkalkula l-imwiet. Il-lingwa u l-edukazzjoni ta’ Iżrael jintwerew qishom is-sisien ta’ sistema kiesħa ta’ qerda.
- Interruzzjoni tal-mudell
- Il-qatgħa minn klassi mdawla għal dlam sħiħ tittrasporta lit-telespettatur minn lezzjoni tal-istorja għal thriller dwar konfoffa f’mument wieħed, u tħejjih biex jilqa’ dak li ġej bħala sigrieti żvelati.
Il-biża’ mill-istat
Fuq il-bejt, l-intervistatur jgħid: “Int tara l-belt, imma l-belt ma tarakx.” Il-kamera tħares ’l isfel lejn Tel Aviv.
- L-istat jitpinġa bħala l-għadu
- Iżrael jitpinġa mhux bħala demokrazija li tħares is-sigrieti tagħha, kif jagħmel kull stat, iżda bħala entità li tippersegwita lil min jitkellem.
- Il-metafora ta’ Big Brother
- Is-sentenza vaga u ipnotika toħloq sens ta’ distakk u ta’ setgħa ominuża. Tel Aviv issir belt għamja u indifferenti taħt dawk li jiddeċiedu fuq il-ħajja u l-mewt.
L-intervista fuq il-bejt
Ma jgħidux li se jinqatlu ħmistax-il persuna. Jgħidu NAZA 15.
L-intervistatur jieħu l-kontroll tal-konversazzjoni, juża eżerċizzju ta’ tpinġija biex jiġbed l-attenzjoni, u jmexxi lis-suldat minn terminu tekniku għall-kelma bl-akbar piż emozzjonali: tarbija.
Pinna u karta
Is-suldat jibda jiddeskrivi l-interfaċċa tal-għażla tal-miri b’termini astratti. L-intervistatur jaqtgħu: “Pinġih għal mument, jgħinna,” u jagħtih karta u lapes.
- It-teħid tat-tmexxija
- B’movimenti tal-idejn li juru awtorità, l-intervistatur jaqbad ir-ritmu tas-suldat filwaqt li jistabbilixxi l-awtorità tiegħu stess. Hu jmexxi l-konversazzjoni.
- It-tidjiq tal-attenzjoni
- Biċċa xogħol żgħira bl-idejn tiġbed lis-suldat, u lit-telespettatur, lejn xbieha waħda u dejqa. Min jaċċetta struzzjoni waħda jsibha eħfef jaċċetta ta’ warajha, u hawnhekk l-istruzzjoni hi li jilqa’ l-informazzjoni mingħajr ma jeżaminaha.
- It-trasformazzjoni f’isem u r-ripetizzjoni
- “NAZA 20, NAZA 20, NAZA 20 f’daqqa waħda sar punt ta’ riferiment” jaħdem bħal mantra. Terminu militari li fl-armati tal-Punent għandu l-għan li jillimita u jkejjel il-ħsara li ssir liċ-ċivili jitpinġa mill-ġdid bħala għodda ta’ diżumanizzazzjoni.
L-effett tat-tarbija
Fi skambju qasir u mimli pressjoni, l-intervistatur jinsisti li jiċċara kif jingħaddu t-trabi.
- Intervistatur
- Fi ħdan NAZA, hemm differenza, ngħidu aħna, għat-tfal u t-trabi?
- Suldat
- Le! M’hemmx!
- Intervistatur
- Tarbija hi NAZA 1?
- Suldat
- Iva!
- Suġġeriment dirett
- L-intervistatur idaħħal waħda mill-kelmiet bl-akbar piż emozzjonali fi kwalunkwe lingwa u jwassal lis-suldat biex jikkonferma din l-ekwazzjoni: l-IDF tgħodd lit-trabi bħala numri fi programm tal-kompjuter. Il-pass li jmiss, it-tqabbil man-Nażisti li naqqsu lil-Lhud għal numri, jitħalla f’idejn it-telespettatur.
- It-tneħħija tal-kuntest
- L-iskambju mgħaġġel ineħħi dak li t-telespettatur ikollu bżonn biex jiġġudikah. Fir-realtà, is-sistema tgħodd il-ħajjiet taċ-ċivili biex tillimita lill-kmandanti, ħalli jintlaħaq l-għan militari filwaqt li, fejn ikun possibbli, tiġi evitata ħsara lill-innoċenti.
500 għal persuna waħda, u raħal żgħir
Is-suldat jgħid: “Kien hemm approvazzjoni ta’, bħal, 500 għal persuna waħda,” jiġifieri approvazzjoni biex jinqatlu 500 ċivili sabiex jintlaqat raġel wieħed. L-intervistatur iwieġeb: “500 huwa raħal żgħir fl-Istat ta’ Iżrael.”
- Tneħħija sempliċi
- Meta, fejn, u min kienet dik il-persuna: terrorista ewlieni bħal Sinwar jew Mohammed Deif f’kumpless taħt l-art? Liema ħsara ġiet evitata? Xejn minn dan ma jingħad.
- Il-figura tingħata tifsira ġdida
- L-intervistatur jittrasferixxi ċ-ċifra minn attakk f’Gaża għall-qerda ta’ komunità Iżraeljana, biex iqanqal xokk u sens ta’ identifikazzjoni fit-telespettatur Iżraeljan.
“Qisu logħba tal-kompjuter”
Is-suldat jgħid: “Qisu logħba tal-kompjuter… għax kollox isir mill-bogħod.”
- Ekwivalenza kumplessa
- Żewġ affarijiet differenti jitqiesu bħala ħaġa waħda: sistema li taħdem mill-bogħod issir logħba, u għalhekk kull suldat jitqies moralment indifferenti. Il-film iħalli barra l-fatt li d-distanza hija ħtieġa operattiva f’kull armata moderna u, minnha nfisha, mhijiex prova ta’ xejn.
It-twieqi ta’ Tel Aviv
Imma int diġà ħadt sehem fiha.
Hawn tidher waħda mit-tekniki ewlenin tal-film: qatgħa f’daqqa mill-bumbardamenti f’Gaża għat-twieqi mixgħula f’Tel Aviv. Tirrepeti ruħha tul il-film u tagħmel il-ħajja ta’ kuljum fl-Iżrael tidher bħala prova ta’ indifferenza.
Gaża tinstema’, Tel Aviv tidher
Is-suldat jiddeskrivi l-bumbardament ta’ “viċinat sħiħ” fuq medda wiesgħa. Wara silenzju u mużika drammatika, il-kamera tħares ġewwa d-djar f’Tel Aviv: raġel b’kontroll mill-bogħod, nies fuq sufan.
- Bidla fis-submodalitajiet
- Il-moħħ jgħaddi minn xbihat wesgħin, imbiegħda u bla kulur ta’ Gaża għal xbihat mill-qrib, intimi u mlewna tas-salotti ta’ Tel Aviv.
- Immarkar ta’ żewġ xbihat flimkien
- Waqt li l-kliem jiddeskrivi binja tisplodi, l-għajn tara binja mdawla f’Tel Aviv. It-telespettatur Iżraeljan iħoss il-periklu fis-salott tiegħu stess; it-telespettatur barrani jitwassal biex jara lill-Iżraeljani jgħixu ħajja kalma u komda waqt li viċinati sħaħ fil-qrib jitħassru.
In-nassa tal-identità
Is-suldat jipprova jinqata’ minn dak li ġara: “F’ċertu punt ma stajtx inkompli… Ma nistax nieħu sehem f’dan.”
- Intervistatur
- Imma int ħadt sehem fih.
- Suldat
- Xiex?
- Intervistatur
- Imma int diġà ħadt sehem fih.
- Ħtija marbuta mal-identità
- L-intervistatur ma jgħidx “għamilt xi ħaġa ħażina” (imġiba), iżda jwassal il-messaġġ “issa hekk int” (identità), l-aktar livell profond ta’ bidla. Biex itaffi dik il-ħtija, is-suldat ikompli jagħti xhieda dejjem aktar estrema. Imbagħad qatgħa oħra għall-gallariji ta’ Tel Aviv tagħlaq dan l-ankraġġ.
Ikla fi Triq Ibn Gabirol
Suldat jgħid li bejn attakk u ieħor kien joħroġ jiekol fi Triq Ibn Gabirol jew jiltaqa’ ma’ ħbiebu.
- Ekwazzjoni li ma tingħadx
- Waqfa għall-ikel hija rutina f’kull post tax-xogħol, inkluż fl-armata. Il-muntaġġ iwassal għal konklużjoni mingħajr ma jgħidha: min jista’ jiekol hamburger u jerġa’ lura jippjana attakk huwa psikopata.
- Kuntest imħassar
- Dawn huma suldati fuq xiftijiet twal f’sistema operattiva kumplessa. Li jżommu rutina huwa mod meħtieġ biex jifilħu għall-pressjoni.
Ostaġġi, gallariji u eliti
Mix-xhieda dwar Ibn Gabirol, il-film jaqta’ għall-kliem “Aħna lkoll nistennewkom” bis-simbolu tal-ostaġġi, għall-protesti f’Tel Aviv (“Ġibuhom lura d-dar issa”), u mbagħad għal nies jiżfnu fuq gallarija. Is-suldat jitkellem dwar “eliti soċjali” u jgħid “jippreżentawhielek bħala xi ħaġa ta’ prestiġju kbir.”
- Immarkar ta’ żewġ xbihat opposti
- L-istess belt tipproduċi s-suldati “indifferenti” li jieklu fi Triq Ibn Gabirol u l-folol li jibku għall-ostaġġi. It-tqegħid ta’ dawn ix-xeni ħdejn xulxin jagħti ġustifikazzjoni sottili għat-tneħħija tal-powsters tal-ostaġġi u jsaħħaħ l-akkuża ta’ delitti tal-gwerra.
- Ħabta bejn ankraġġi
- L-għajjat tal-protesta jqajjem emozzjoni qawwija; minnufih warajh jidhru nies jiżfnu fuq gallarija. Il-ħabta bejn dawn iż-żewġ ankraġġi qawwija tqanqal stmerrija: l-Iżraeljani jibku għall-ostaġġi tagħhom, iżda jiżfnu u jieklu waqt li l-armata tagħhom tħassar lil Gaża. Soċjetà li tgħix taħt id-dell tat-trawma tidher bħallikieku tilfet is-sens morali tagħha.
- Qabża lejn l-identità tal-klassi
- L-ikel f’ristorant jintrabat mal-“eliti”, maċ-“ċentru xellugi” u ma’ “status soċjoekonomiku għoli”. L-azzjoni militari tidher bħala frott ta’ klassi komda u maqtugħa mir-realtà, eku tal-kalunnja antika li tpinġi lil-Lhud bħala elite li tikkontrolla d-dinja.
- Ħadd ma jissemma b’ismu
- “Jippreżentawhielek”: min huma “huma”? Meta jitħalla barra min qed jaġixxi, tinħoloq l-impressjoni ta’ poter inviżibbli u manipulattiv. Il-mistoqsija miftuħa tħejji lit-telespettatur biex jaċċetta t-tweġiba li jagħti l-film fl-aħħar.
L-istorja u t-tħassir
Ksibna rekord. Irnexxielna nagħtu n-nar lil dar fi tmien minuti.
Il-film jgħaqqad l-1948 mal-preżent, jissellef l-awtorità tat-televiżjoni Iżraeljana u jqiegħed ix-xhieda dwar djar maħruqa maġenb xeni ta’ ħajja ċivili kalma. Il-mistoqsijiet tiegħu huma mfassla biex joħorġu t-tweġibiet li għandu bżonn.
Żminijiet differenti jingħaqdu f’wieħed
Tel Aviv titla’ mir-ramel fl-1920, imbagħad fl-1940, u wara tidher il-kitba: “Gaża u Tel Aviv huma biss 60 km ’il bogħod minn xulxin… ir-residenti ta’ Gaża ġew minn irħula li nqalgħu minn għeruqhom fl-1948.”
- Is-suġġeriment moħbi
- Il-muntaġġ jibni rabta bejn l-1920 u llum. Park modern f’Tel Aviv jintrabat mal-ġrajjiet tal-1948, u t-telespettatur jasal għall-konklużjoni li Tel Aviv inbniet fuq il-fdalijiet ta’ Gaża.
Tratturi u droni
Il-kamera tersaq lejn dar antika u waħedha f’Tel Aviv, taqta’ għal filmat iswed u abjad ta’ trattur iwaqqa’ l-binjiet, u mbagħad għal suldat li jgħid li l-Forzi tad-Difiża ta’ Iżrael (IDF) iġarrfu djar f’Gaża.
- Ankraġġ permezz tal-assoċjazzjoni
- It-trattur tal-imgħoddi u d-dron tal-lum isiru xbieha waħda. Il-ġlied tal-lum jitwaħħad mal-emozzjoni li tqanqal ir-rakkont tal-1948.
Il-lingwaġġ tat-tindif
Is-suldat juża kliem bħal “inġarrfu”, “ħdimna strixxa strixxa”, “naddfuhom”, “din tidhirlek nadifa?”.
- Qafas ta’ sterilità
- Il-kliem dwar it-tindif joħloq distanza bejn min jitkellem u l-azzjoni, iżda jpinġih bħala mostru f’għajnejn min jisma’. Azzjoni kontra infrastruttura terroristika taħt l-art tiġi ppreżentata bħala purifikazzjoni, li t-telespettatur jifhimha bħala tindif etniku.
It-televiżjoni Iżraeljana bħala xhud
Minn ġo tieqa jidher rapport tal-aħbarijiet Iżraeljan bil-kitba “367 jum mis-7/10”. Il-korrispondent jgħid li l-IDF qed jaġixxu biex “iġarrfu” l-binjiet, ħalli r-residenti ma jkollhomx fejn jirritornaw.
- Ankraġġ tal-awtorità
- Propju meta t-telespettatur jista’ jibda jissuspetta li s-suldat anonimu qed jesaġera, il-film idaħħal leħen Iżraeljan uffiċjali fid-dawl tal-jum. Is-suġġeriment isir: anki l-midja ta’ Iżrael stess tammettiha.
Djar jinħarqu u mara fuq treadmill
Fuq is-soundtrack jinstema’ li l-popolazzjoni mxiet mit-tramuntana għan-nofsinhar, li d-djar inħarqu biż-żejt taż-żebbuġa u l-kuxxini tas-sufani, u l-ftaħir “Ksibna rekord, tmien minuti.” Fuq l-iskrin: mara tiġri fuq treadmill wara tieqa.
- Firda bejn is-sensi
- L-għajn tara ħajja ta’ kuljum kalma u b’saħħitha waqt li l-widna tisma’ dwar djar li jingħataw in-nar. Il-moħħ joħloq ix-xbihat li l-film ma jurix, u l-ġirja tal-mara ssir xbieha tal-indifferenza.
- Il-mistoqsija li tmexxi t-tweġiba
- L-intervistatur jistaqsi “Kif tagħti n-nar lil dar?”, mhux “Għaliex?” jew “Kien hemm mina jew periklu hemmhekk?” Il-mistoqsija tħeġġeġ lis-suldat jippreżenta l-att bħala ħila li jista’ jiftaħar biha. Tista’ wkoll timmira li tissuġġerixxi li nħarqu l-provi, jew tqajjem xebh mal-krematorji.
Familji mibdula fi kwadri kkuluriti
Is-suldat ipinġi grilja ta’ viċinati bil-perċentwali ta’ okkupazzjoni: “25% okkupazzjoni… aħdar, isfar, aħmar, vjola fi 300%.” Bini “aħdar” jintlaqat fi żmien ħames sa għaxar minuti.
- Algoritmu bħala permess
- It-telespettatur jaċċetta premessa li qatt ma tiġi eżaminata: is-sistema teżisti biex tippermetti li binjiet jaqgħu fuq dawk li hemm ġewwa, mhux biex issalva l-ħajjiet. Il-familji jsiru miri kkuluriti fuq bord ta’ logħba.
“Awguri lilhom”
Sensiela ta’ mistoqsijiet tagħlaq nassa morali.
- Intervistatur
- U huma x’jaħsbu? Għedna lin-nies jevakwaw; min baqa’, dik problema tiegħu?
- Intervistatur
- U dawk li ma jistgħux jevakwaw? Persuni b’diżabbiltà, nies li jibżgħu…?
- Suldat
- Awguri lilhom!
- Premessa moħbija u nassa
- L-ewwel mistoqsija fiha suppożizzjoni minn qabel; it-tieni tiftaħ nassa emozzjonali. It-tweġiba tas-suldat, segwita mis-skiet, issir ankraġġ tal-kefrija. It-twissijiet, il-kurituri umanitarji u l-loġistika tal-evakwazzjoni ta’ popolazzjoni jisparixxu, jew jidhru bħala kopertura għal delitt.
Katavri u numri
Insa l-kelma ‘armati’. Mhijiex rilevanti. Darba waħda biss rajt irġiel armati.
F’Tel Aviv jitilgħu l-krejnijiet waqt li f’Gaża jingħaddu l-katavri. F’din il-parti, il-film ibiddel it-tifsira ta’ min jitqies terrorist, jirrakkonta dwar katavri li tħallew għall-klieb u oqbra tal-massa, u jpinġi lis-suldat bħala sempliċi biċċa minn magna.
Tel Aviv tibni, Gaża titħassar
Mill-kalkoli tal-qerda, l-istampa tgħaddi għal siti tal-kostruzzjoni f’Tel Aviv: ħaddiema tal-iwweldjar, krejnijiet, toroq traffikużi. Fuq is-soundtrack jinstema’ taħbit ta’ qalb.
- Kuntrast qawwi
- Gaża hija trab; Tel Aviv tikber. It-telespettatur jirċievi messaġġ ta’ inġustizzja li donnha tħaddan kollox, u l-emozzjoni li dejjem tiżdied tagħmilha aktar faċli biex jitwassal il-messaġġ li jmiss.
Min hu terrorist
Is-suldat jgħid: “Terrorist mejjet fis-settur hu kull min tkun iddeċidejt li toqtol… 140, u ħadd minnhom qatt ma żamm arma.”
- Definizzjoni assoluta
- Il-film jibni l-ekwazzjoni “terrorist huwa kull min inqatel”, biex Iżrael jidher qisu jqis lil kull persuna minn Gaża, inklużi n-nisa u t-tfal, bħala terrorist.
- Kuntest imħassar
- Jonqsu t-twissijiet tal-osservaturi fuq il-post, it-terroristi li dehru jqiegħdu l-isplussivi, u t-terroristi tal-Ħamas lebsin ta’ ċivili li kienu jidderieġu l-ambuskati u jitħalltu man-nies. It-telespettatur jara biss raġel jiġbor biċċiet tad-drapp, u jasal għall-konklużjoni li l-qtil kien arbitrarju.
Katavri u klieb
Il-film jgħid li l-katavri ma jinġabrux u li l-klieb jikluhom.
- Suldat
- Il-katavri ma jiġbruhomx… il-klieb jikluhom.
- Intervistatur
- Rajtha din, jiġifieri?
- Suldat
- Ma flaħtx inħares… rawha nies ta’ madwari.
- Dak li nstema’ mingħand ħaddieħor jiġi ppreżentat bħala fatt
- Is-suldat jammetti li qatt ma raha (“Qatt ma qgħadt, fl-ebda stadju, biex inħares”). Madankollu, il-kliem waħdu joħloq xbieha li tqanqal stmerrija u tagħti lill-ġrajja bixra bestjali. Il-messaġġ hu li l-IDF mhux biss joqtol nies minn Gaża, iżda jħalli l-katavri tagħhom għall-klieb.
“Ir-rwol tiegħi huwa tekniku”
Meta jiġi mistoqsi jekk ħasibx li jgħid lil oħrajn biex ma jħarsux, is-suldat iwieġeb: “Ir-rwol tiegħi huwa tekniku. M’iniex suppost nesprimi xi pożizzjoni ta’ prinċipju jew xi pożizzjoni morali.”
- Il-banalità tal-ħażen
- Is-suldat ipinġi lilu nnifsu bħala biċċa minn magna, minflok bħala persuna b’kuxjenza. It-telespettatur jisma’ d-difiża klassika tal-kriminali tal-gwerra, “Kont biss qed nobdi l-ordnijiet”, u s-suldati tal-unità jsiru robots minflok nies li qed jiffaċċjaw dilemmi diffiċli fi gwerra eżistenzjali.
Jitilgħu s-sulari, jiżdiedu l-katavri
Il-kamera ssegwi n-numri tas-sulari ta’ torri li qed jinbena f’Tel Aviv (64, 65… 72), imbagħad taqta’ għal xhieda dwar katavri miġmugħin f’ħofor f’Gaża.
- Għaqda bejn żewġ xbihat
- L-għoli ta’ Tel Aviv u l-katavri li “qed jakkumulaw il-ħin kollu” f’Gaża jitqiegħdu maġenb xulxin sakemm jingħaqdu f’moħħ it-telespettatur: it-tkabbir ta’ Tel Aviv jidher qisu jiddependi fuq il-mejtin.
“Mijiet, mijiet, mijiet”
“Insa l-kelma ‘armati’, mhijiex rilevanti… Darba waħda biss rajt irġiel armati.” L-intervistatur jistaqsi: “Mela min huma dawn l-għexieren kollha ta’ nies?” Is-suldat jgħolli n-numru: “Mijiet, mijiet, mijiet!”
- Ġeneralizzazzjoni assoluta
- Dikjarazzjoni assoluta waħda tħassar ir-regoli tal-ingaġġ, il-ġlied urban u l-eluf ta’ terroristi armati fit-toroq. Is-sekwenza ddaħħal il-konklużjoni li qed isir qtil bl-addoċċ, mingħajr distinzjoni bejn terrorist u ċivili.
Oqbra tal-massa mingħajr filmati
Huwa u jħares lejn ix-xandir mid-drone, is-suldat jiddeskrivi “oqbra tal-massa… oqbra mgħarrqa bix-xita… mhix qabar, hija ħofra mimlija katavri… Gaża kollha katavri.”
- Xbieha li titwaħħal fil-memorja permezz tal-istmerrija
- Il-film ma joffri l-ebda dokumentazzjoni, la tiegħu u lanqas minn sorsi f’Gaża: il-kliem biss ta’ xi ħadd ippreżentat bħala suldat. L-istmerrija twarrab il-mistoqsijiet li t-telespettatur għandu jagħmel, fosthom jekk din kinitx difna temporanja mill-Ħamas jew interpretazzjoni żbaljata tal-filmati tad-drone. “Għaliex joqtluhom?” “Ma nafx” jagħlqu x-xbieha ta’ ħażen bla skop.
Il-pont u l-kjuwijiet għall-għajnuna
Wieħed fuq l-ieħor, hekk biss?
Il-Kirya terġa’ tidher għal darba wara l-oħra bħala xbieha li torbot ix-xeni. Kliem il-Prim Ministru jinstema’ fuq xbihat ta’ gallariji ta’ ċivili, u tpinġija ta’ pont u figuri jaqgħu ssir xena ta’ sparar fuq in-nies. Hawnhekk ir-rakkont jilħaq il-punt fejn id-deskrizzjoni fiżika tiegħu ma tibqax kredibbli.
Il-Kirya
Il-kamera tibqa’ terġa’ lura lejn il-Kirya, il-kwartieri ġenerali tal-IDF, bil-lejl f’nofs żona ċivili traffikuża ta’ Tel Aviv.
- Tifsira ġdida permezz tar-ripetizzjoni
- Meta l-istess xbieha tiġi ripetuta f’kuntesti differenti, it-tifsira tagħha tinbidel. Il-kwartieri ġenerali leġittimi tad-difiża ta’ stat sovran isiru bażi militari moħbija fost iċ-ċivili, u t-telespettatur jitmexxa lejn il-konklużjoni li m’hemm l-ebda differenza morali bejn Iżrael u l-Ħamas: treġġigħ lura sħiħ tat-tifsira ta’ “tarka umana”.
Id-diskors u r-rapport tal-aħbarijiet
Diskors ta’ Benjamin Netanyahu dwar il-prevenzjoni tad-dħul tal-prodotti jitqabbad ma’ rapport tal-preżentatriċi Yonit Levi dwar “it-tħeġġiġ tal-emigrazzjoni volontarja”, fuq xbihat tal-gallariji mdawlin ta’ Tel Aviv. Raġel jimxi ’l hemm u ’l hawn fis-salott tiegħu; shutter jingħalaq waqt li s-suldat jitkellem dwar “it-tindif tal-Istrixxa”.
- It-tħassir tal-għan
- Il-kuntest tas-sigurtà, jiġifieri li l-provvisti ma jaslux għand il-Ħamas, jitħalla barra. Ir-residenti kalmi li jisimgħu l-kliem fis-skiet jintwerew bħala kompliċi fil-ġuħ u fit-trasferiment tan-nies, u s-skiet tagħhom jitqies bħala kunsens.
Katavri wieħed fuq l-ieħor
Is-suldat u l-intervistatur ipinġu pont u figuri jaqgħu fin-notebook, b’movimenti ta’ idejhom li jaqblu. F’26:24 is-suldat jgħid li l-katavri “jinġemgħu wieħed fuq l-ieħor”. L-intervistatur jirrepeti: “Wieħed fuq l-ieħor, hekk biss?” Is-suldat iċaqlaq rasu biex jaqbel.
- Il-punt fejn id-deskrizzjoni fiżika ma tibqax kredibbli
- Taħt sparar mill-bogħod lejn nies jiġru b’ħeffa, il-katavri ma jistgħux jaqgħu f’munzell pulit; il-mod kif taqa’ persuna jiddependi mill-piż, il-veloċità u l-angolu, u n-nies ma jiġrux bla ma jaraw lejn l-istess punt fejn se jmutu. Suldat li joqgħod fuq wara jħares lejn l-iskrins jipproġetta fuq ir-realtà xbieha ta’ film jew logħba tal-kompjuter. Din hija esaġerazzjoni retorika maħsuba biex taħsad, mhux xhieda fattwali.
- Xbieha li tinżamm quddiem it-telespettatur
- Il-kamera tibqa’ fit-tul fuq it-tpinġija, u għalhekk ix-xbieha ta’ nies li qed jiġu sparati bħal f’logħba tkun diġà daħlet fil-memorja meta jaslu n-numri li diffiċli jitwemmnuhom.
Il-paragun mal-Olokawst
Hemm min iwaqqaf it-terroriżmu, u hemm min iwaqqaf il-paċi.
Fl-aħħar parti tiegħu, il-film iqabbel is-soċjetà Iżraeljana mal-Ġermanja Nażista, iwassal lis-suldat biex jgħid il-kelma ġenoċidju, u jiġbor simboli tal-Olokawst madwar ix-xeni ta’ Gaza tal-lum. Jagħlaq billi jdawwar id-definizzjoni tat-terroriżmu ta’ Netanyahu stess kontra Iżrael.
Il-Polonja u l-Ġermanja
Is-suldat iqabbel il-preżent mal-vjaġġ tal-iskola tiegħu fil-Polonja u mal-Ġermanja Nażista: “Nara xi ħaġa ħażina ħafna f’dawk in-Nażisti, mela x’nista’ ngħid dwarek innifsi?”
- Qabża għal identità storika
- Il-pubbliku Ġermaniż li għex taħt in-Nażiżmu jitqiegħed fuq l-istess livell ta’ persuna li tibbumbardja u mbagħad tmur id-dar tinkwieta dwar lawrja fil-psikoloġija. Il-kuntest reali, gwerra difensiva kontra organizzazzjoni terroristika li wettqet massakru, jisparixxi.
“Aħnquhom”
L-intervistatur jistaqsi: “Dan kif jgħinhom jibqgħu ħajjin?” u “Imma dawn huma l-għadu, dawn in-nies huma l-għadu?” Is-suldat jirrepeti “aħnquhom, aħnquhom, aħnquhom” u jagħlaq: “Fl-aħħar, wieħed iħoss li dan hu li jrid isir.”
- In-nassa tal-premessi moħbija
- Mistoqsijiet li jġorru premessi moħbija ma jħallux lis-suldat jitbiegħed mill-paragun u ma jagħtux lok għal spjegazzjoni tattika jew marbuta mal-intelligence. It-telespettatur jibqa’ jiftakar biss il-kliem mimli toqol emozzjonali.
- L-effett magħqud
- Mill-kamra tal-operazzjonijiet għal identità storika mostruża, fuq sfond ta’ gallariji kwieti, il-film iseddaq konklużjoni waħda: is-soċjetà Iżraeljana tilfet l-umanità tagħha. Fil-fatt, dan jiġġustifika l-mibegħda lejn il-Lhud f’Iżrael u madwar id-dinja.
“Flimkien se nirbħu”
Tabella mixgħula fuq bini f’Tel Aviv, li bil-mod tidher ċara ħdejn il-bandiera Iżraeljana.
- Żvelar viżiv
- L-isforz biex tinqara xbieha mċajpra jiġbed l-attenzjoni. Meta tiċċara, simbolu ta’ solidarjetà jinftiehem bħala prova ta’ ħtija kollettiva, fid-dawl ta’ dak li jgħid is-suldat wara.
Dawl u dlam
Tul il-film kollu, l-intervistatur ikun imdawwal u wiċċu jidher ċar; is-suldat jibqa’ dejjem fid-dlam.
- Nuqqas ta’ simetrija viżiva
- Il-persuna fid-dawl tidher bħala min qed jinvestiga u jġib il-verità; il-persuna fid-dell tidher bħala raġel li qed jistqarr delitt. L-IDF tibqa’ fid-dlam.
Il-kelma ġenoċidju
L-iskambju ewlieni.
- Intervistatur
- Ma taħsibx li hu ġenoċidju?
- Suldat
- Iva! Tassew.
- Suldat
- In-nar hu intenzjonat, intenzjonat! Intenzjonat!… Ridtu toqtlu lil dawn it-tfal.
- Eskalazzjoni estrema
- L-eżistenza ta’ ħsara kollaterali titqiegħed fuq l-istess livell tal-qtil intenzjonat tat-tfal. Id-difiża personali, it-terroristi armati u l-isforzi ta’ evakwazzjoni jitħassru mill-istorja, u t-terminu legali l-aktar estrem jitqiegħed direttament fl-emozzjonijiet tat-telespettatur.
“Tieħu gost”
Meta mistoqsi dwar mument li biddel kollox, is-suldat jgħid: “Qisek tinħakem mill-ormoni u tieħu gost biha… tħoss pjaċir tal-ġenn… tieħu gost!”
- Attakk fuq l-identità
- Imġiba taħt pressjoni tinbidel f’identità mibnija fuq il-pjaċir bit-tbatija. Meta l-kliem “tieħu gost” jintrabat ma’ deskrizzjoni tal-qtil, tintilef kull possibbiltà ta’ empatija lejn is-suldati.
Is-sirena u l-ferrovija
Is-sirena tat-tifkira f’Tel Aviv u nies wieqfa fit-triq; qatgħa għaċ-Ċinemateka ta’ Tel Aviv bil-kliem “Ġieħ lil Claude Lanzmann”, id-direttur ta’ Shoah; lokomottiva, binarji tal-ferrovija u duħħan minn ċumnija; Netanyahu jfakkar fl-Olokawst; Yonit Levi taqra l-akkużi internazzjonali ta’ kkaġunar ta’ ġuħ u delitti kontra l-umanità.
- It-twaqqigħ tal-fruntieri bejn l-epoki
- Din hija l-aktar tranżizzjoni sofistikata tal-film. Kull ħoss u xbieha marbuta mal-memorja tal-Olokawst jitwaħħlu ma’ Gaza tal-lum u mal-mandati ta’ arrest internazzjonali. L-istat Lhudi jiġi akkużat li qed iwettaq olokawst permezz tas-simboli tiegħu stess tal-Olokawst.
“Id-dipartiment ta’ Bibi”
Is-suldat jiddeskrivi dipartiment li jsegwi persuni attivi fix-xena internazzjonali, iwaqqaf petizzjonijiet fl-Aja permezz ta’ “ħmieġ” dwarhom, u jiġbor intelligence għall-Prim Ministru: “L-għan ta’ Bibi, l-għan ewlieni, hu li jwaqqaf it-twaqqif ta’ stat Palestinjan.”
- Ġeneralizzazzjoni żejda
- Id-difiża legali u diplomatika ta’ Iżrael titħassar, u s-sistema tal-intelligence tiegħu tiġi ppreżentata bħala għodda politika personali maħsuba biex tfixkel il-paċi. Ma jissemmax li Gaza għażlet lill-Ħamas, li wettqet massakru, u li n-naħa Għarbija rrifjutat il-paċi f’kull opportunità sa mit-twaqqif ta’ Iżrael.
Id-definizzjoni tat-terroriżmu
Intervista antika li fiha Netanyahu żagħżugħ jagħti d-definizzjoni tat-terroriżmu mill-ktieb tiegħu: “attakk deliberat u sistematiku fuq nies innoċenti, il-qtil u t-tisfigurament tagħhom, u t-theddid kontrihom… għal skopijiet politiċi.” Imbagħad jidhru raġel jonxor il-ħwejjeġ, persjana tingħalaq, u xhieda dwar attakki fuq djar bit-tfal ġewwa nhar ta’ Ġimgħa filgħaxija.
- Ekwazzjoni maqluba
- Id-definizzjoni titqiegħed b’mod li x-xhieda li ssegwi tidher li taqbel eżatt ma’ Iżrael. Kliem il-mexxej stess jinbidel f’nassa kontrih u kontra l-istat.
It-tmiem
Il-qtil ta’ ċivili Palestinjani f’Gaza minn Iżrael għadu għaddej.
Il-film jintemm bl-aktar kuntrast qawwi li jkun ħejja: mill-iljieli kwieti ta’ Tel Aviv għal missier iħaffer qalb it-tiġrif ta’ Gaza biex isib lil ibnu.
Ilħna fuq it-telefon
Waqt li jpinġi fin-notebook (is-software “Homeland”), is-suldat jiftakar f’telefonati interċettati minn qraba qalb it-tiġrif: “Smajt ilħna tagħhom… jibku… jgħajtu… ommi mietet u t-tfal…”
- Impressjoni li titħalla mill-ħoss
- L-għajjat u l-biki jolqtu direttament l-emozzjonijiet tas-semmiegħ, lil hinn mill-ħsieb kritiku. It-tpinġija monotona (“telefonata, telefonata, telefonata”) iddaħħal sens ta’ ħtija fis-subkonxju. U għal darb’oħra, din hija xhieda indiretta.
Tel Aviv tgħix, Gaza tmut
Xbihat tal-qerda f’Gaza f’Ottubru u Novembru 2023. Raġel jinżel għarkopptejh, jgħajjat għal ibnu Said taħt it-tiġrif, iħabbat bil-martell u jibki. Riġlejn it-tfal taħt it-tifrik. Sema ċara, ajruplani għaddejjin, u l-kliem tal-għeluq.
- Il-kuntrast finali
- Wara siegħa ta’ ljieli kwieti f’Tel Aviv (sufan jitranġa, mara tiġri, koppja timmassaġġja l-irkopptejn), il-film juri l-oppost. Il-kliem tal-għeluq iżomm il-messaġġ fil-preżent, u t-telespettatur jitwassal biex jara lis-soċjetà Iżraeljana kollha bħala kompliċi f’delitt li għadu għaddej.
Dak li l-film ma jurix
Minkejja l-qawwa emozzjonali tal-film, hemm lakuni ċari fil-provi li jippreżenta.
-
Dak li sema’, mhux dak li ra
Is-suldat li jixhed dwar qtil permezz tas-software “Homeland” u waqt it-tqassim tal-ikel jgħidu hu stess: “Ma nafx eżatt… Smajt leħinhom… Ma kontx hemm nara l-kameras… Fl-ebda ħin ma qgħadt bilqiegħda nara.”
-
Il-verità mħallta mal-esaġerazzjoni
Informazzjoni reali dwar attakki u l-qerda ta’ strutturi tal-Ħamas, li fihom iċ-ċivili jġarrbu ħsara kbira, titħallat ma’ metafori ċinematografiċi u tikketti politiċi u legali (“tfixkil tal-paċi”, “ġenoċidju”, “munzelli ta’ iġsma”). Din il-mewġa ta’ xokk twassal lit-telespettatur biex jaċċetta l-kitbiet fl-aħħar tal-film bħala verdett, mingħajr ma jinduna bil-lakuni fir-rakkonti.
-
Min jidher fuq l-iskrin
In-nisa, it-tfal u l-anzjani kważi qatt ma jidhru. Fit-toroq imġarrfa ta’ Gaża jidhru l-aktar irġiel u subien adolexxenti.
-
Xena waħda ta’ iġsma
Minkejja l-allegazzjonijiet kollha tiegħu, il-film fih xena waħda ta’ iġsma taħt it-tiġrif: ringiela ta’ xi għaxar saqajn taħt ħajt imġarraf. Matul il-gwerra, stampi minn Gaża xxandru u ġew ippubblikati kullimkien, inklużi stampi ffabbrikati biex jixxukkjaw. Il-film ma jippreżenta xejn li jitqabbel magħhom.
-
Iġsma li ma jistgħux jinġemgħu fuq xulxin
Id-deskrizzjoni ta’ nies li jintlaqtu minn tiri mill-bogħod u jaqgħu “wieħed fuq l-ieħor” tikser il-liġijiet tal-ballistika u tal-imġiba umana. Huwa hawn li r-rakkont ma jibqax iżomm.
Konklużjoni
NAZA hija għodda ta’ persważjoni ppjanata, mhux dokumentazzjoni newtrali. Il-ħruġ tagħha, il-wirjiet magħluqa u l-kopertura estensiva tagħha, meta ma kien hemm ebda mod kif wieħed jaraha, ħolqu vojt li t-telespettaturi mlew bil-biża’ u bis-sens li kienu qed jiġu mċaħħda minn tagħrif moħbi.
Fil-film, aktar minn erbgħin xena jużaw, kull waħda, teknika ta’ influwenza: lingwaġġ ipnotiku, kuntest imħassar, bidla fil-mod kif jiġu ppreżentati l-fatti, gallariji mdawla f’Tel Aviv imqiegħda f’kuntrast ma’ deskrizzjonijiet tal-bumbardamenti f’Gaża, kronoloġija mħarbta u analoġija mal-Olokawst imdaħħla fir-rakkont. Kollha jwasslu għal konklużjoni waħda: li Iżrael qed iwettaq ġenoċidju.
Maġenbhom hemm il-lakuni: kliem mismugħ mingħand ħaddieħor ippreżentat bħala fatt, nuqqas ta’ evidenza viżiva, nisa u tfal li ma jidhrux fil-kadru, u l-munzell ta’ katavri fiżikament impossibbli fejn ir-rakkont jitfarrak.
Sorsi
L-artikli, id-dikjarazzjonijiet u l-posts kollha li fuqhom tistrieħ din il-paġna, mill-eqdem sal-aktar riċenti. It-titli jingħataw bil-lingwa oriġinali tagħhom.
- Deadline · Zac Ntim Former Israeli Prime Minister Takes Aim At Yuval Abraham And Rachel Szor's 'NAZA'
- X · Israel Defense Forces IDF first response to NAZA after Venice premiere
- Quotidiano.net · Manuela Santacatterina Cos'è Naza, il film che svela l’orrore a Gaza
- Israel News Pulse · Jonathan Mimouni NAZA Fact Check: The Claims the Documentary Cannot Prove
- X · Andrew Fox Reply to jury president's Zone of Interest comparison
- X · Avigdor Liberman X post on NAZA directors
- X · Israel Defense Forces IDF: 500-civilian approval claim 'completely false'
- Al-Monitor · Reuters / Maayan Lubell Netanyahu says Gaza documentary 'NAZA' is 'shocking incitement'
- Elder of Ziyon · Elder of Ziyon (pseudonymous blogger) What We Know About the NAZA Movie Already Discredits It
- Haaretz · Raviv Drucker צפיתי בסרט נז"א. זה היה קשה מאוד, הזדעזעתי, אבל
- Il Foglio · Pierluigi Battista How ‘Fauda’ responds to ‘Naza’
- Israel Hayom · Amnon Lord הטעות שלישראל אסור לעשות עם הסרט נז"א
- Israel Hayom הקצין באמ"ן מסביר את השקרים בסרט נז"א
- Jüdische Allgemeine · Sabine Brandes »Ritualmordlegende« - »Pflicht, Fragen zu stellen«: Israel streitet über »Naza«
- Kan News · Eran Sikurel et al. הרמטכ"ל נגד הסרט "נז"א": "עלילות דם ועיוות מכוון של המציאות"
- X · @MaxNordau (pseudonymous) Timestamped summary of Raviv Drucker's Channel 13 interview with Yuval Abraham
- X · Brig. Gen. Effie Defrin IDF Spokesperson asks to view NAZA in full
- X · John Spencer Collateral damage estimation is what the law requires
- Ynet · Gal Ganot הרמטכ"ל יכנס דיון על הסרט נז"א: "לתקוף כדי להרוג 500 אזרחים? שקרי לחלוטין"
- il Giornale · Fiamma Nirenstein Le verità tra film e realtà
- Arutz Sheva דרוקר מפתיע: "לא הייתי משדר את זה"
- HonestReporting · Rachel O'Donoghue “NAZA”: A Record Venice Ovation, IDF Condemnation and a Genocide Fabrication
- Il Riformista · Claudio Velardi Le lacrime per Naza e le ore dedicate a Fauda: a Venezia cala il sipario sulla recita, nel mondo arabo sono già all’episodio successivo della serie israeliana
- Israel Hayom · Ariel Bulshtein דעה | "נז"א" הוא לא קולנוע – הוא כתב אישום נגד ישראל
- Jewish News · JN Reporter New documentary about IDF strikes in Gaza causes anger in Israel
- Moked · Redazione Gerusalemme e la risposta tardiva a Naza
- The Algemeiner Former Hamas Hostage Slams ‘NAZA’ Filmmakers for ‘Degrading’ IDF Soldiers ‘Who Fought to Bring Me Home’
- The Jerusalem Post · Corinne Baum IDF calls NAZA 500-civilian strike claim 'completely false'
- Walla! News · Amir Bohbot בצה"ל דוחים את טענות הסרט נז"א - ומבהירים: "שלמים עם התהליכים המבצעיים"
- X · Eylon Levy X post replying to Raviv Drucker
- X · Israel Katz X post on Rafah brigade commander strike
- X · Israel Ministry of Foreign Affairs MFA: NAZA 'pure propaganda'
- Ynet · Itamar Eichner, Tal Amodai "נז"א הצית את המדינה": הסרט השנוי במחלוקת בכותרות בעולם - וקו ההגנה של ישראל
- Il Foglio · Giulio Meotti La Naza dei cieli: storia di un massacro sventato
- JNS · Jonathan S. Tobin The AI apocalypse and the ‘NAZA’ blood libels against Israel
- The Free Press · Haviv Rettig Gur Hold Your Applause for the New Gaza Documentary
- X · Prime Minister's Office PMO video: How 'Naza' manufactured a case
- Ynet · Itamar Eichner ישראל נערכת לקרב בלימה מול היוצרים: "'נז"א' כואב במיוחד כי זה בא מבפנים"
- Channel 14 · Ziv Shezo נז"א תגיע לאירופה - ובישראל דורשים: קיימו הקרנה מיידית
- GB News · Tzipi Hotovely 'PROPAGANDA!' Israeli ambassador responds to Guardian's Gaza film NAZA amid UPROAR
- Il Foglio · Giulio Meotti Se anche Hamas elogia “Naza”
- Israel Hayom · Nissan Strauchler התשובה של המומחית הבריטית לסרט נז"א: "מעוותים את דיני המלחמה"
- Israel National News · Dr. Avi Perry A poisoned lens, a predetermined verdict, and questionable evidence made to fit
- Jüdische Allgemeine · Sabine Brandes (reporting Itamar Eichner's Ynet interview) Kampfpilot weist Vorwürfe von »Naza« zurück
- Mena-Watch · Michaela Dudley »NAZA«: Israel-Kritik hat ihren »Preis«
- Misgav Institute for National Security & Zionist Strategy · Prof. Kobi Michael The Film "NAZA" – Manipulation on Eight Levels
- The Times of Israel · Sarit Zehavi What 'Naza' really means: The truth about collateral damage
- X · Ben Caspit X post on NAZA
- Israel Hayom · Dr. Michael Oren דעה | לא בבכי, בלחימה קשוחה: כך להגיב לסרט השקרים "נז"א"
- Makor Rishon · Elchanan Shpeizer מג'נין ג'נין ועד נז"א: 80 אחוזים מהסרטים כאן לוקחים את אותו צד
- Reformatorisch Dagblad · Jeannette Gabay-Schoonderwoerd Waarom bekroonde documentaire NAZA in Israël zelf vooral op afwijzing stuit
- The Jerusalem Post · David Ben-Basat What NAZA leaves out about October 7 and Israel’s war in Gaza
- Kan News ההאשמות בסרט והקצינים שהיו שם ואומרים: "לא היה ולא נברא"
- Maariv · Prof. Aryeh Eldad סערת "נז"א": אפשר לחוות דעה על סרט גם בלי לצפות בו
- Mena-Watch · Alexander Gruber »NAZA«: Wie ein Film Israel in die Nähe der Nazis rückt
- JNS · Adam Levick The premise of ‘NAZA’ doesn’t hold up
- Ynet / Yedioth Ahronoth · Ben-Dror Yemini לוקחים חלק בעלילה
- 20il NAZA Fact Check: What the Evidence Actually Shows
- Commentary · Seth Mandel NAZA Is a Jump-the-Shark Moment for Israel’s Critics
- The Wall Street Journal · Omer Shem Tov Hostages Like Me Were Also 'NAZA'—Collateral Damage
- Mena-Watch · Sarit Zehavi Was »NAZA« über Kollateralschäden verschweigt
- TheWrap · Shlomi Ben-Meir 'NAZA' Claims About IDF Action in Gaza Deserve a Closer Look | Guest Column
- Haaretz · Prof. Danny Orbach עדויות מוטות ומצג שווא: מדוע "נז"א" חוצה את הגבול מעיתונות לתעמולה
- Walla! News · אלוף במיל' גיורא איילנד (Maj. Gen. (res.) Giora Eiland) הסרט "נז"א" במבחן המציאות: האם צה"ל חרג מהדין?
- Il Foglio · Giulio Meotti Anatomia della perfetta operazione “Naza”. La zona di interesse di Israele
- Israel National News · Dr. Alex Grobman NAZA's allegation of a system: What the evidence really shows
- The Times of Israel · Emanuel Fabian and Nurit Yohanan NAZA’s claims about IDF conduct in Gaza are grave. So are the film’s journalistic flaws
- Yair Miron personal site אחת עשרה מניפולציות בסרט "נז"א"
- Zman Yisrael · Emanuel Fabian, Nurit Yohanan הטענות של הסרט "נז"א" נגד צה"ל חמורות. כך גם הכשלים העיתונאיים שלו
- taz · Tim Caspar Boehme Debatte um Dokumentarfilm „Naza“: Warum tut ihr das?
- JNS · Amelie Botbol 'NAZA' documentary fails to show IDF efforts to prevent civilian casualties, former officer says
- The Jerusalem Post · Yisrael Medad NAZA and the rising campaign to demonize Israel
- The Jerusalem Post · Ari Tatarka 'NAZA' film at Venice Festival exposes the IDF's struggle to defend its story
- X · Yoseph Haddad No such 500 event exists
- Enfoque Judío · Elías Cohen NAZA: ¿Dónde termina el documental y comienza el libelo?
- Israel Hayom · Yishai Kitchels צפיתי ב80 הדקות של "נז"א" כדי שלא תצטרכו: כך נראית אג'נדה חד צדדית ומקוממת
- Jüdische Allgemeine · Sophie Albers Ben Chamo »NAZA«: Die Banalität der Propaganda
- The Atlantic · Gal Beckerman The Missed Opportunity of NAZA
- AJC NAZA: What to Know About the Controversial Gaza Documentary
- IDF Spokesperson press mailing · IDF Spokesperson's Unit תגובת דובר צה"ל לסרט 'נז"א'
- IDF Spokesperson's Unit IDF Response to the Film "NAZA" (10-page English document)
- Il Foglio · Mariarosa Mancuso Fonti anonime ma gli spettatori applaudono sulla fiducia. “Naza” continua
- Israel Hayom · Lilach Shoval סעיף אחר סעיף: צה"ל מפרק את טענות הסרט "נז"א"
- JNS · Fiamma Nirenstein ‘NAZA’ turns anti-Israel propaganda into box-office success
- Jewish Telegraphic Agency · Deborah Danan In its first detailed response to ‘NAZA’ documentary, IDF claims ‘fundamental errors’
- Neue Zürcher Zeitung · Richard C. Schneider Führt Israel den Krieg wie ein Videospiel? Was der Film «Naza» zeigt und was nicht
- Perlentaucher · Perlentaucher Efeu editors Efeu - Die Kulturrundschau vom 01.10.2026: NAZA. Peyman Engel und Menasse.
- The Algemeiner ‘Misrepresented and Manipulative Depiction of Reality’: IDF Issues Detailed Response to ‘NAZA’ Documentary
- The Times of Israel · Emanuel Fabian 'Distorted, misleading, and disingenuous': IDF publishes full response to 'NAZA' film
- Washington Examiner · Arie Blitz Before you applaud NAZA: A standing ovation is not proof of a war crime
- Ynet · Elisha Ben Kimon כמעט חודש אחרי הסערה, צה"ל מגיב על הסרט נז"א: "תמונה מעוותת ומניפולטיבית"
- Il Foglio · Giuliano Ferrara Il documento dell’Idf su Gaza, che smonta il facilismo frivolo e l’ambiguità morale di “Naza”, è un testo di dolorosa serietà
- X · Andrew Fox The occupancy map in NAZA
- il Giornale · Fiamma Nirenstein Il pubblico italiano pazzo per “Naza”. E le sue bugie antisemite
- Libero Quotidiano · Giovanni Longoni Guardate "Naza". Ma non cadete in trappola
- X · John Spencer Worse than Hamas propaganda
- X · Micha Danzig Genocidal armies don't count collateral damage
- yairmiron.com · Yair Miron I Watched NAZA in Full. Here Are Eleven Ways It Misleads Viewers.
- J. The Jewish News of Northern California · Oleg Ivanov and Dr. Mike Harris ‘NAZA’ viciously misrepresents Israel’s military
- Aish.com · Dr. Yvette Alt Miller NAZA's Biggest Claims, and Why the IDF Says They're Wrong
- Associated Press Israeli documentary 'NAZA' opens in the US, reigniting debate over the war in Gaza
- Breitbart EXCLUSIVE -- Urban Warfare Expert: Gaza 'Genocide' Libel Is 'Greatest Lie'
- Fox News Digital · Rachel Wolf 'I am Omer': Former Hamas hostage reflects on surviving 505 harrowing days in captivity
- Il Foglio · Sharon Nizza Alla ricerca di qualche verità. Colloquio con il giornalista Raviv Drucker
- The Times of Israel · Avi Lewis The airstrikes we canceled: What NAZA leaves out
- Agenzia Nova Peled: "Rapporto solido tra Israele e Italia ma serve un maggiore sostegno dell'opinione pubblica"
- HonestReporting · Rachel O'Donoghue The Real “NAZA”: Edited Quotes, Mystery ICC Cases & Unexplained Gaza Footage
- Jewish Journal · Alan Zeitlin ‘NAZA’ Proves Nada
- The Filitti Brief · Gerard Filitti Before the Missile Flies: How the United States Picks Targets, Weighs Civilian Harm, and Answers for Mistakes
- The Jewish Chronicle · Philipp Peyman Engel I’ve seen Naza and it’s a nasty piece of propaganda
- Walla! News · Baruch Kra יש עדויות, אין תחקיר: "נז"א" נכשל עיתונאית, אבל אסור לרדוף את יוצריו
- Il Foglio · Michele Silenzi Non serve dimostrare i fatti, basta una realtà ricostruita. Oltre Naza
- Jüdische Allgemeine · Philipp Peyman Engel Ich habe »Naza« gesehen, und es ist ein übles Stück Propaganda
- Tribune Juive · Tribune Juive (unsigned) NAZA : Le cinéma au service de la propagande
- X · Embassy of Israel in France Le film « Naza » présente une réalité déformée, trompeuse et malhonnête.
- 21 News · Harrison du Bus Documentaire NAZA : Tsahal dénonce une « réalité déformée, trompeuse et malhonnête »
- X · Andrew Fox NAZA proves the IDF did collateral damage estimates
- X · Salo Aizenberg Collateral damage skewed to fighting-age men
- The Times of Israel Blogs · Dinah Bucholz The "NAZA" Saga
- Alliance · Lou Helwaser and 28 signatories (incl. Richard Berry, Michel Boujenah, Élie Chouraqui, Éric Naulleau, Rachel Khan, Avi Pazner, Nathalie Cohen-Beizermann) Tribune. Une rescapée de la Shoah et vingt-huit personnalités contre le film NAZA
- X · Salo Aizenberg Was Israel Justified in Bombing Hamas Combatants in Their Homes?
- The Jewish Chronicle · John Nathan NAZA review: ‘This is what happens when artists and activists do the work of objective journalists’ ★★
- X · Salo Aizenberg NAZA: A Propaganda Film Masquerading as an Investigation of the Gaza War
- Aurora · Leonardo Rubinsky Graves acusaciones sin pruebas: película NAZA
- Report24 · Florian Machl Film NAZA: Hasspropaganda gegen Israel auf Basis anonymer, nicht überprüfbarer Aussagen
- The Wall Street Journal · Kyle Smith 'NAZA' Has Nada on Israel