Сұрақтар мен жауаптар

Осы сайттан тегін көруге болатын, ұзақтығы 41 минуттық израильдік деректі фильм. Газада қызмет еткен Израиль қорғаныс армиясының запастағы жоғары лауазымды командирлері мен барлау офицерлері соғыстың қалай жүргізілгенін және неліктен солай жүргізілгенін түсіндіреді. Фильмде олардың сөздерімен қатар фотосуреттер, бейнежазбалар мен құжаттар көрсетіледі. Бұл — кешірім сұрау емес. Бұл — дәлел.

Үш жеке азамат: Roi Danino, Ariel Averbuch және Hagay Gutman. Олар фильмді өздері түсіріп, шығынын да өздері көтерді. Оны ешбір үкімет, әскер немесе ұйым қаржыландырған жоқ. Олардың өмірбаянымен Біз туралы бетінде таныса аласыз.

Жоқ. «Наза: Шынайы оқиға» фильмін үш жеке азамат түсіріп, өндіріс шығынын өз қалтасынан төледі. Біз үкіметтен, әскерден немесе басқа сыртқы көздерден қаржы да, фильм түсіруге көмек те алған жоқпыз. Фильм аяқталғанша, оны түсіріп жатқанымызды Израиль үкіметі де, Израиль қорғаныс армиясы да білген жоқ.

Біздің тәуелсіздігіміз анық. Ал The Jerusalem Post басылымындағы материал NAZA режиссері Yuval Abraham мен Ahmed Alnaouq арасындағы көптен бергі әріптестікке және Alnaouq-тың ХАМАС-пен байланысы бар деген айыптауларға қатысты сұрақтар туғызды. Тәуелсіздік пен байланыстарға қатысты мәселелер екі фильмге де бірдей өлшеммен, дәйекті түрде тексерілуге тиіс.

Израильдің АҚШ-тағы елшілігі дайын фильмді бізге алдын ала хабарламай әрі бізбен келіспей, өз бастамасымен бөлісті. Біздіңше, бұған фильмнің бұлтартпас дәлелдер арқылы шындықты ашып көрсетуі себеп болды. Көрермендер сол дәлелдерді өздері зерделей алуы үшін адамдар мен мекемелердің біздің тәуелсіз туындымызды таратуын құптаймыз.

Ешқандай қатысы болған жоқ.

Екі деректі фильмнің басты айырмашылығы — көрнекі дәлелдерінде. Біз сұхбат берген адамдардың соғыс кезінде қандай міндет атқарғанын атап, олардың тікелей куәгер ретіндегі айтқандарын мол көрнекі материалмен қатар ұсынамыз. Бұған фотосуреттер, денеге бекітілген камералардың жазбалары, дрондар мен ұшақтар түсірген кадрлар, жер бедерін талдау және жақын маңда бейбіт тұрғындар болғандықтан соққы беруден бас тартылғанын көрсететін ұшқыш кабинасынан түсірілген нақты кадрлар кіреді. Бұл материалдар көрерменге куәгерлердің сөздерімен бірге зерделейтін нақты дәлелдер береді.

Бұл бейнежазбалар «құпиясыздандырылған» деп сипатталған. Біз оларды ондай жолмен алған жоқпыз. Біз бейнежазбаларды құпиясыздандырған жоқпыз әрі оларды Израиль қорғаныс армиясымен фильм түсіру жөніндегі келісім арқылы алған жоқпыз. Бұрын жарияланбаған материалдардың бір бөлігін куәлік берген әскери қызметшілердің өздері түсіріп, бізге тікелей ұсынды. Бұған Израиль қорғаныс армиясы мекеме ретінде қатысқан жоқ.

Деректі фильмнің сенімділігі оның өз тұжырымдарын қаншалықты нанымды дәлелдейтініне байланысты. Әр куәгер нені өз көзімен көрді? Қандай қызмет атқарды, не үшін жауапты болды? Ең бастысы, айтылғанды растайтын дәлел бар болса, оның қайсысы көрерменге нақты көрсетіледі және ол нені дәлелдейді?

Дереккөздерді қорғауға негіз болуы мүмкін. Бірақ аты-жөнін жасыру дәлелдің орнын баса алмайды, ал ауыр айыптаулар үшін «сөзіме сене салыңыз» дегеннен көбірек негіз қажет. Біз куәліктеріміз бен құжаттарымыздың мұқият тексерілуін құптаймыз. NAZA фильміне де дәл сондай талап қойылады деп күтеміз.

Жоқ. Әлеуметтік желілерде өз бетінше бөліскенін есептемегенде, Израиль үкіметінен фильмді таратуға немесе насихаттауға ешқандай көмек алған жоқпыз.

Кейбіреулер ХАМАС әрекеттерін қарастыру NAZA көтерген мәселелерге жауап бермейді дейді. Біз бұл пікірмен келіспейміз. Газадағы бейбіт тұрғындар арасындағы шығынды байыппен зерттеу үшін ХАМАС әрекеттерін міндетті түрде қарастыру қажет. ХАМАС-тың бейбіт тұрғындарды әдейі оқ астына қоятын тәсілдерін елемейтін кез келген баяндау шындықты бұрмалап көрсетеді. ХАМАС тәсілдерін өз көзіңізбен көру үшін «Наза: Шынайы оқиға» фильмін көріңіз.

Біздің ұстанымымыз анық: «Наза: Шынайы оқиға» құжатталған әрекеттердің жекелеген оқиғалар ғана емес, бейбіт тұрғындарды оқ астына қойып, ХАМАС-қа олардың азабы мен өлімін үгіт-насихатқа пайдалануға мүмкіндік беретін жүйелі соғыс тәсілдері екенін дәлелдейді. Фильмде осы қорытындыны растайтын тікелей куәгерлердің әңгімелері мен көрнекі дәлелдер ұсынылған.

ХАМАС террористерінің әскери киімін шешіп, бейбіт тұрғындардың арасына әдейі жасырынуы ұйымның нені бәрінен жоғары қоятынын аңғартады? Біздің фильм осы сұраққа жауап береді.

NAZA алғаш жарияланғанға дейін Израиль қорғаныс армиясына фильмдегі нақты айыптауларға жауап беру мүмкіндігі берілмеді. Жауапты журналистиканың осы негізгі талабы екі фильмге де бірдей қолданылуға тиіс.

Екі фильмді де көріп, бірінде бар, екіншісінде жоқ көрнекі дәлелдерді зерделеп, өзіңіз шешім шығарыңыз.

Олар қазір де барлау саласында және әскери операцияларға байланысты қызметтерде жүрген офицерлер, сондықтан фильмде олардың кім екені құпия сақталады. Олар камераға арқасын беріп отырады, ал фильмде әрқайсысының атқарған қызметі аталады. Естігеніңіз көргеніңізбен толықтырылады: бейнежазбалар мен құжаттар экранда көрсетіледі.

Ешкімнің сөзіне дәлелсіз сенбеңіз, біздің сөзімізге де. Фильм материалдың екі түрін ұсынады. Көретініңіз: авторлардың айтуынша, жариялауға рұқсат берілген фотосуреттер, бейнежазбалар мен құжаттар. Еститініңіз: офицерлердің не істегені және оны не үшін істегені туралы өз әңгімелері. Сыртқы дереккөздер белгілі бір тұжырымды растаса немесе оған қарсы уәж келтірсе, олар блогта сілтемелерімен бірге беріледі. Өзіңіз тексеріңіз және осы соғыс туралы әр фильмнен де соны талап етіңіз.

Офицерлердің көзқарасымен. Фильм мұны ашық айтады. Олар осы операцияларға қатысқан және өз шешімдерін өз сөздерімен түсіндіреді. Фильм өзін бейтарап етіп көрсетуге тырыспайды. Материалдарын өзіңіз бағалай алуыңыз үшін экранға шығарады. Бұл әскери қызметшілерге тағылған кез келген айып та дәл осылай дәлелмен негізделуге тиіс.

Наза (נז״א) — Израиль қорғаныс армиясында күнделікті қолданылатын נזק אגבי, яғни жанама залал ұғымының қысқартылған атауы. Бұл — бренд емес, иврит тіліндегі кәдімгі әскери термин әрі екі фильмнің де тақырыбы. Осы фильмнің толық атауы — «Наза: Шынайы оқиға» (נז״א: הסיפור האמיתי).

Yuval Abraham мен Rachel Szor түсірген «Наза» фильмі 2026 жылғы Венеция кинофестивалінде қазылар алқасының жүлдесін алды. Ол Израиль әскери қызметшілері мен барлау офицерлері ретінде таныстырылған адамдардың куәліктеріне негізделген. Израиль қорғаныс армиясы бұл куәліктерді тексере алмайтынын айтады. Фильм Израильдің Газада нысаналарды таңдау тәсіліне бейбіт тұрғындардың өлімі әу бастан енгізілген деп мәлімдейді. Мұндай ауыр айыпты дәлелдеу міндеті оны айтушыға жүктеледі. «Наза: Шынайы оқиға» Газада қызмет еткен командирлер мен барлау офицерлерін камера алдына шығарып, олардың атқарған қызметін атайды және бейнежазбалар мен құжаттарды көрсетеді.

Фильмнің өн бойында айтылады. Офицерлер ХАМАС-тың кепілге алынған адамдарды Газадағы бейбіт тұрғындардың үйлерінде ұстағанын баяндайды. Олардың айтуынша, бұл жағдай операцияларды жоспарлауға, тіпті сол адамдарға жіберілген дәрі-дәрмекке дейін әсер еткен.

Фильм сол күннен басталады: офицерлер жаппай қырғын болған күні таңертең әскери қызметке шақырылғанын баяндайды. Фильмнің қалған бөлігі ХАМАС сол күні бастаған соғыс туралы. 7 қазанда не болды мақаласында сол күннің оқиғалары баяндалады.

Қару қолданудың қатаң ережелерін ұстанды. Офицерлер оларды ретімен түсіндіреді: соққы беруге рұқсат әскери шенге қарай белгіленген деңгейде алынған, шешім қабылдауға заң кеңесшілері қатысқан, мектептер мен ауруханалар ерекше сақтықты қажет ететін нысандар ретінде белгіленген, бейбіт тұрғындарға ол жерден кету жөнінде ескертулер берілген. Бір офицер мұны былай түйіндейді: күмән болғанда, оқ атпаған. Енді ХАМАС террористік ұйымының қандай ережелерді ұстанғанын сұраңыз.

Өйткені офицерлер мұны соғыстағы негізгі мәселе деп сипаттайды. Олардың айтуынша, ХАМАС террористері әскери киімін шешіп, бейбіт тұрғындардың арасында бір ғимараттан екіншісіне өткен, ал бір куәгер олардың кепілге алынғандардың кейпіне енгенін айтады. Кім қарулы, кім қарусыз? ХАМАС бұл сұраққа жауап беруді қиындатты, сондықтан оқ ату ережелері осы жағдайды ескере отырып жасалды.

Үйлердің ішіндегі, мектептер мен мешіттердің жанындағы жерасты өткелдеріне түсетін тік ұңғымалар, соның ішінде сәби кереуетінің астындағы бір ұңғыма көрсетіледі. Фильмде офицерлердің айтуынша, әр ұңғыманың қайдан табылғаны көрсетілген. Негізгі сұрақ — әскердің ол ғимараттарға неге кіргені емес, ХАМАС-тың неліктен дәл сол жерлерді қазғаны.

Офицерлер Израиль қорғаныс армиясы жеткізілуін үйлестірген көмек керуендері мен дәрі-дәрмек туралы баяндайды. Олардың айтуынша, ХАМАС алғашқы күндерден-ақ керуендерді өз бақылауына алып, көмектің бір бөлігін өзіне қалдырып отырған. Бір көріністе олар ХАМАС кешені деп атаған ғимараттың ішінен БҰҰ агенттігінің таңбасы бар азық-түлік қаптамалары көрсетіледі. Бұл азық-түлік онда неге тұр? ХАМАС және гуманитарлық көмек мақаласында сыртқы дереккөздердің материалдары қарастырылады.

Тек қысқаша: бір офицер өзі қызмет еткен жерде аштықты көрмегенін айтады. Фильм азық-түлік жағдайы туралы емес, соғыс қимылдарының қалай жүргізілгені туралы. Ол куәгерлері көргеннен артық нәрсені мәлімдемейді. Газада ашаршылық болды деген тұжырым мақаласында ашаршылық туралы есептер, көмек жөніндегі деректер және екеуіне қатысты даулар дереккөздерге сүйене отырып қарастырылады.

Иә. Офицерлер ХАМАС балабақша сияқты орындардан оқ атқанда басталған ұрыстарды, сол ұрыстардың бірінде бес әскери қызметшінің жараланғанын және бейбіт тұрғындар жақын жерде болғанда, өз әскеріне зиян келсе де, оқ атудан тартынғанын баяндайды. Балабақшадан оқ ататын жауға қарсы соғысқанда ережені ұстанудың құны осындай.

Дәл осы жерден тегін, тіркелмей көре аласыз. Бейнеойнатқыш басты бетте және /film бетінде орналасқан. Ол телефонда, планшетте және компьютерде жұмыс істейді. Бейне кідіріп көрсетілсе, тісті дөңгелек белгішесі бар мәзірден төменірек сапаны таңдаңыз.

Сұхбаттар иврит тілінде жүргізілген. Фильм ағылшын, орыс, араб, француз, испан, итальян, қытай және түрік тілдерінде дыбысталған. Субтитрлер осы сайттың барлық 46 тілінде бар. Оларды қосу немесе өшіру үшін CC батырмасын не пернетақтадағы C пернесін басыңыз.

Иә, бөлісуіңізді сұраймыз. Тек айыптауларды ғана естіген адамға nazadocumentary.com/film сілтемесін жіберіңіз немесе әр платформаға арналған дайын үзінділер мен суреттерді бөлісу бетінен алыңыз.