Naza Haqiqiy voqea

Isroilda suratga olingan, 41 daqiqalik hujjatli film. Uni shu saytda bepul tomosha qilish mumkin. Gʻazoda xizmat qilgan Isroil mudofaa kuchlarining zaxiradagi yuqori martabali qoʻmondonlari va razvedka zobitlari urush qanday va nima uchun shu tarzda olib borilganini tushuntiradi. Ularning soʻzlariga mos fotosuratlar, videolavhalar va hujjatlar ekranda koʻrsatiladi. Bu uzr soʻrash emas. Bu — dalil.

Uch nafar fuqaro: Roi Danino, Ariel Averbuch va Hagay Gutman. Ular filmni oʻzlari yaratgan va xarajatlarini oʻzlari qoplagan. Hech bir hukumat, armiya yoki tashkilot uni moliyalashtirmagan. Ular haqidagi maʼlumotlarni Biz haqimizda sahifasidan topasiz.

Yoʻq. «Naza: Haqiqiy voqea» filmini uch nafar fuqaro yaratgan va uni ishlab chiqarish xarajatlarini oʻz choʻntagidan qoplagan. Biz hukumat, armiya yoki boshqa tashqi manbalardan mablagʻ ham, filmni yaratishda yordam ham olmaganmiz. Film tayyor boʻlmaguncha, na Isroil hukumati, na Isroil mudofaa kuchlari uni suratga olayotganimizni bilgan.

Mustaqilligimiz aniq. Ayni paytda The Jerusalem Post nashridagi xabar NAZA rejissyori Yuval Abrahamning Ahmed Alnaouq bilan uzoq yillik hamkorligi va Alnaouqning HAMAS bilan aloqalari borligi haqidagi iddaolar yuzasidan savollarni oʻrtaga qoʻydi. Mustaqillik va aloqalarga doir masalalar har ikkala filmga nisbatan ham bir xil izchillik bilan tekshirilishi kerak.

Isroilning AQShdagi elchixonasi tayyor filmni oʻz tashabbusi bilan, bizni oldindan xabardor qilmasdan va biz bilan kelishmasdan ulashdi. Bizningcha, ular shunday yoʻl tutganining sababi — filmning kuchi aniq dalillar orqali ochib berilgan haqiqatda. Tomoshabinlar bu dalillarni oʻzlari oʻrganishi uchun odamlar va muassasalar mustaqil filmimizni ulashishini mamnuniyat bilan qarshi olamiz.

Hech qanday.

Ikki hujjatli film oʻrtasidagi asosiy farqlardan biri — tasviriy dalillar. Biz suhbatdoshlarimiz urush paytida qanday vazifalarni bajarganini aytamiz va ularning bevosita guvohliklarini keng koʻlamli tasviriy materiallar bilan birga taqdim etamiz. Bular orasida fotosuratlar, tanaga taqilgan kameralar yozuvlari, dron va samolyotlardan olingan tasvirlar, joy relyefi tahlili hamda yaqin atrofda tinch aholi boʻlgani uchun zarbalar bekor qilinganini koʻrsatuvchi uchuvchilar kabinasidan olingan haqiqiy kadrlar bor. Bu materiallar tomoshabinlarga guvohliklar bilan birga oʻrganish uchun aniq dalillar beradi.

Bu tasvirlar «maxfiylikdan chiqarilgan» deb taʼriflangan. Ammo biz ularni bu yoʻl bilan olmaganmiz. Biz tasvirlarni maxfiylikdan chiqarmaganmiz va ularni Isroil mudofaa kuchlari bilan film ishlab chiqarish boʻyicha kelishuv orqali ham olmaganmiz. Ilgari eʼlon qilinmagan materiallarning bir qismini guvohlik bergan askarlarning oʻzi yozib olgan va armiyaning tashkilot sifatidagi ishtirokisiz bevosita bizga taqdim etgan.

Hujjatli filmning ishonchliligi undagi daʼvolar qanchalik asosli dalillar bilan tasdiqlanishiga bogʻliq. Har bir guvoh shaxsan nimani koʻrgan? Uning vazifasi va masʼuliyati qanday boʻlgan? Eng muhimi, tasdiqlovchi dalillar bor boʻlsa, ulardan qaysilari tomoshabinga amalda koʻrsatilgan va ular nimani isbotlaydi?

Manbalarni himoya qilish oʻrinli boʻlishi mumkin. Ammo shaxsni sir tutish dalil oʻrnini bosa olmaydi, jiddiy ayblovlar esa «soʻzimga ishoning» degan gapdan koʻproq asos talab qiladi. Guvohliklarimiz va hujjatlarimiz tekshirilishini mamnuniyat bilan qarshi olamiz. NAZAga ham xuddi shu mezon qoʻllanishini kutamiz.

Yoʻq. Ijtimoiy tarmoqlarda oʻz tashabbusi bilan ulashishdan tashqari, Isroil hukumatidan filmni tarqatish yoki targʻib qilish boʻyicha hech qanday yordam olmaganmiz.

Ayrimlar HAMASning xatti-harakatlarini oʻrganish NAZA koʻtargan masalalarga javob bermaydi, deb hisoblaydi. Biz bunga qoʻshilmaymiz. Gʻazodagi tinch aholi orasidagi talafotlarni jiddiy oʻrganishda HAMASning xatti-harakatlarini hisobga olish shart. HAMAS tinch aholini ataylab oʻq ostida qoldirish uchun qoʻllagan usullarni eʼtiborsiz qoldiradigan har qanday bayon voqelikni buzib koʻrsatadi. HAMASning usullarini oʻz koʻzingiz bilan koʻrish uchun «Naza: Haqiqiy voqea» filmini tomosha qiling.

Pozitsiyamiz aniq: «Naza: Haqiqiy voqea» hujjatlashtirilgan bu harakatlar shunchaki alohida hodisalar emas, balki tinch aholini oʻq ostida qoldiradigan va HAMASga ularning azob-uqubati va oʻlimidan targʻibot uchun foydalanish imkonini beradigan tizimli urush usullari ekanini isbotlaydi. Filmda bu xulosani tasdiqlovchi bevosita guvohliklar va tasviriy dalillar keltiriladi.

HAMAS terrorchilarining harbiy kiyimlarini yechib, ataylab tinch aholi orasiga singib ketishi bu tashkilotning ustuvor yoʻnalishlari haqida nimani koʻrsatadi? Filmimiz shu savolga javob beradi.

NAZA ilk bor eʼlon qilinishidan oldin Isroil mudofaa kuchlariga undagi aniq ayblovlarga javob berish imkoniyati berilmagan. Masʼuliyatli jurnalistikaning bir xil asosiy mezoni har ikkala filmga ham tatbiq etilishi kerak.

Ikkala filmni ham tomosha qiling, birida koʻrsatilgan, ikkinchisida esa yoʻq boʻlgan tasviriy dalillarni oʻrganing va xulosani oʻzingiz chiqaring.

Ular razvedka va harbiy operatsiyalar bilan bogʻliq vazifalarda xizmat qilayotgan zobitlar, shu bois filmda ularning shaxsi sir tutiladi. Ular kameraga orqa oʻgirib oʻtiradi, filmda esa har biri qanday lavozimda boʻlgani aytiladi. Eshitganlaringizni tasvirlar toʻldiradi: videolavhalar va hujjatlar ekranda koʻrsatiladi.