Joey Low

Bi errefuxiatu eta promesa bat

Joey Lowren gurasoak errefuxiatuak ziren. Ama, Hannah, Berlinen jaio zen eta hamalau urterekin iritsi zen New Yorkera, familia Belgikatik, Frantziatik eta Kubatik igaro ondoren. Aita, Eddy, Vienan jaio zen eta 1939an iritsi zen Ameriketara familiarekin, hamahiru urterekin. 1949an ezkondu ziren, eta harrera egin zien herrialdearekiko esker onez hezi zituzten seme-alabak.

Seme-alaba guztiak Ramazera bidali zituzten, Manhattango eguneko eskola judu batera, beren ondarea ezagut zezaten. Lowk han ikasi zuen haur hezkuntzatik hamabigarren mailara arte; gero, NYUra joan zen, amak egin bezala. Gurasoek irakatsi ziotena, dioenez, erraza zen: etorkinekiko eta errefuxiatuekiko errespetua, judua izateaz harro egotea eta Israelekin lotura sakona izatea. «Balio horiek nire bizitza osoan izan dute eragina».

Israel, 1973

Unibertsitateko hirugarren urtean, 1971tik 1972ra, Lowk Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrean ikasi zuen. Yom Kippur Gerra 1973ko urrian hasi zenean, Israelera itzuli zen boluntario gisa. Esan izan du esperientzia hark bizitza osorako sendotu ziola Israelekiko lotura.

2002: pertsonak bidaltzen, ez bozeramaileak

2002ko udaberrian, atentatu suizidak Israelgo hirien bihotza astintzen ari ziren. Martxoaren 27an Netanyako Park hotelean Pesaxeko sarraskia gertatu ondoren, Israelek Defentsa Ezkutua operazioa abiatu zuen, eta munduko zati handi batek gaitzetsi egin zuen. Low kezkatzen zuena ez zen izua bakarrik, baita Israel nola aurkezten ari ziren ere: haren iritziz, hedabideek ez zuten azaltzen zergatik babestu behar zituen Israelek bere herritarrak, eta turista estatubatuarrek etortzeari utzi zioten.

Estatubatuarrak Israelera etorriko ez baziren, israeldar gazteak joan zitezkeen Ameriketara, pentsatu zuen. 2002ko apirilean hiru israeldar gazte eraman zituen Estatu Batuetako unibertsitateetara; gero, Jeninen borrokatu berriak ziren bi gazte. Hilabete gutxiren buruan, ehunka hautagai elkarrizketatu eta haietako 48 bidali zituen, guztiak soldadutza amaitu berriak eta ingelesez ongi moldatzen zirenak, hirunaka, unibertsitate, eliza, sinagoga eta bigarren hezkuntzako ikastetxeetan bi asteko birak egitera. Ikasle-egoitzetan lo egiten zuten, eta ikasleekin batera bizi ziren. «Ez nuen nahi israeldar gazte horiek ikasle estatubatuarrei hitzaldiak ematera mugatzea», idatzi zuen. «Haiek ezagutzea nahi nuen, haiekin bizitzea, haiei entzutea eta haiekin loturak sortzea».

Horrela sortu zen Israel at Heart. Bi hamarkadatan, mila israeldar gaztek baino gehiagok bidaiatu dute erakundearekin Estatu Batuetan zehar, eta gero Europan eta Hego Amerikan; toki horietarako, bertako hizkuntza hitz egiten zuten israeldarrak bilatzen zituen Lowk. Hasieratik, hiruko talde bakoitzean jatorri etiopiarreko israeldar bat sartu zuen, diskriminazioaz lehen eskutik hitz egin eta Israel apartheid estatu bat dela dioen baieztapenari erantzun ahal izateko. Haren lanari buruzko egunkari-erreportaje batek «Israelen enbaxadorerik onenak» deitu zien ordezkariei.

Beka bat eta belaunaldi berri bat

2006an, Low Uriel Reichman irakaslearengana joan zen, gaur egun Reichman Unibertsitatea den IDC Herzliya erakundearen sortzailearengana, eta jatorri etiopiarreko ikasle israeldarrentzako bekak eskaini zizkion. Berak ezarri zituen baldintzak: ingeles maila ona, armadako eliteko unitateetan zerbitzatu izana eta, batez ere, lidergoa. Israel at Heart programa hogeigarren urtean da orain. 250 ikaslek baino gehiagok amaitu dituzte ikasketak, 45 baino gehiago ikasten ari dira, eta urtero 15 inguru sartzen dira. Gaur egun Ester Davidek zuzentzen du, programan ikasketak amaitutako ikasle ohi batek; 2002an Estatu Batuetara bidaiatu zuen Israel at Heart erakundearekin.

Urte hartan, IDC Herzliyak ohorezko kide izendatu zuen Low, «Israelgo diplomazia publikoari, Israelgo Estatuaren etorkizunari eta herri juduari egindako ekarpen bikainaren aitortza gisa». American Friends of IDC Herzliya erakundearen zuzendaritza-batzordeko eta Hillelen Nazioarteko Gobernu Batzordeko kide ere izan da.

Screams Before Silence

Urriaren 7aren ondoren, Low Screams Before Silence dokumentalaren ekoizle exekutiboa izan zen. Sheryl Sandbergekin egindako 2024ko dokumentalak Hamaseko terroristek sarraskian egindako sexu-indarkeria du hizpide. 2024ko ekainean Herzliyako Biltzarrean hitz egin zuenean, filma independentea zela esan zuen: «Filma proiektu independentea izan zen; ez genuen gobernuaren dirurik hartu». Hura babesteko arrazoia Israel at Heart sortzera bultzatu zuen bera zen: «Israel maite dut, bizitza osoan maite izan dut Israel».

Zergatik babesten duen «Naza: Benetako istorioa»

Lowk «Naza: Benetako istorioa» babesten du, haren aldeko sostengu publikoa emanez eta aholkulari gisa. Filma 2002tik haren lana gidatu duen ideian oinarritzen da: Israelen aldeko argudiorik sinesgarriena han egon ziren israeldarrek ematen dutela, ikusi zutena beren hitzez kontatuz. Garai batean Washingtonen lan egiteko babesa eman zien israeldar gazteetako bat, Marina Naomi Smolyanov, filmaren taldeko kidea da orain.