# Bác bỏ NAZA

_Phân tích của nhóm chúng tôi, tháng Mười năm 2026_

NAZA, bộ phim năm 2026 của Yuval Abraham và Rachel Szor được phát hành cùng The Guardian, tự giới thiệu là phim tài liệu. Đây là một tác phẩm nhằm thuyết phục người xem. Ngôn ngữ, các cuộc phỏng vấn và cách dựng phim dẫn dắt người xem qua từng cảnh đến một kết luận duy nhất đã được định sẵn: Israel đang thực hiện hành vi diệt chủng.

Trang này trước hết chỉ ra những gì phụ đề tiếng Anh đã thay đổi trong lời nói của các binh sĩ; tiếp đó trình bày phản hồi của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) và những phát hiện của các nhà báo, nhà phê bình và sĩ quan; cuối cùng là phân tích của chúng tôi về hơn bốn mươi cảnh phim, trong đó kỹ thuật tác động được sử dụng ở mỗi cảnh được gọi tên theo hệ thuật ngữ của Lập trình Ngôn ngữ Tư duy (NLP). Các trích dẫn từ phim được dịch từ tiếng Hebrew.

## Những gì phụ đề đã thay đổi

Phần lớn khán giả của NAZA không biết tiếng Hebrew. Họ chỉ biết các binh sĩ đã nói gì qua phụ đề tiếng Anh, và ở một số chỗ, phụ đề nói nhiều hơn lời người lính: thêm một từ, bỏ đi cách nói dè dặt, biến một nhận xét mơ hồ thành lời khẳng định chắc chắn. Ở đây không cần diễn giải. Đặt cạnh nhau, lời được nói ra và chữ hiện trên màn hình không khớp.

- **Lời nói bằng tiếng Hebrew:** “Có cảm giác đây là việc cần phải làm.”
  **Phụ đề tiếng Anh:** The sense in Israeli society is that that’s what we should do.
  Người lính chỉ nói về một cảm giác, không hơn. Phụ đề gán cảm giác ấy cho toàn xã hội Israel, khiến khán giả nước ngoài hiểu rằng cả một dân tộc muốn việc này được thực hiện. (Do nhóm chúng tôi phát hiện trong phim)
- **Lời nói bằng tiếng Hebrew:** “Ahmed và cả gia đình anh ấy.”
  **Phụ đề tiếng Anh:** Ahmed and his family will die.
  Chỉ vào một căn hộ trên màn hình, người lính nói ai sống ở đó. Phụ đề thêm rằng họ sẽ chết. ([The Times of Israel](https://www.timesofisrael.com/nazas-claims-about-idf-conduct-in-gaza-are-grave-so-are-the-films-journalistic-flaws/), 2026-09-27)
- **Lời nói bằng tiếng Hebrew:** “Có lần được phê duyệt mức, kiểu như, 500 cho một người.”
  **Phụ đề tiếng Anh:** There was approval once to kill 500 for one human target.
  Người lính nói dè dặt và không hề nói từ “giết”. Phụ đề bỏ cách nói dè dặt ấy và thêm hành động giết người; chính khẳng định này được bộ phim đưa vào đoạn giới thiệu. ([The Times of Israel](https://www.timesofisrael.com/nazas-claims-about-idf-conduct-in-gaza-are-grave-so-are-the-films-journalistic-flaws/), 2026-09-27)

Khán giả không biết tiếng Hebrew không có cách nào nhận ra điều này. Những lời gay gắt nhất của bộ phim đến với khán giả nước ngoài bằng những câu chữ mà các binh sĩ không hề nói.

## IDF đã nói gì

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã nhiều lần phản hồi về bộ phim: lần đầu khi phim ra mắt tại Venice, tiếp đó về cáo buộc được sử dụng trong đoạn giới thiệu, và cuối cùng bằng một văn bản phản hồi dài mười trang. Trước khi phát hành, các nhà làm phim chưa gửi những cáo buộc của mình cho IDF để phản hồi, đồng thời không cung cấp bản sao bộ phim khi được yêu cầu. Các tuyên bố dưới đây được trích theo nội dung đã công bố.

> IDF kiên quyết bác bỏ những cáo buộc được đưa ra trong bộ phim này. Bộ phim dựa vào lời chứng ẩn danh của những người không thể xác minh danh tính, kể cả việc họ có từng phục vụ trong IDF hay không, ở vai trò nào, hoặc có liên quan đến những sự việc bị cáo buộc hay không.
>
> Đơn vị Phát ngôn Lực lượng Phòng vệ Israel, [X · Israel Defense Forces](https://x.com/IDF/status/2098399911750389869), 2026-09-11

> Điều này hoàn toàn sai sự thật. IDF chưa từng lên kế hoạch, phê duyệt hay thực hiện cuộc tấn công nào ở Gaza mà số dân thường được dự tính sẽ thiệt mạng là 500 người hoặc bất kỳ con số nào gần mức đó. Suốt cuộc chiến cũng không có cáo buộc đáng tin cậy nào cho rằng một cuộc tấn công của IDF đã gây ra số người thiệt mạng gần mức đó. Các nhà làm phim không thể nào kiểm chứng được cáo buộc này, không có bằng chứng thực sự nào hỗ trợ, vậy mà họ vẫn công bố.
>
> Đơn vị Phát ngôn Lực lượng Phòng vệ Israel, về cáo buộc liên quan đến 500 dân thường, [X · Israel Defense Forces](https://x.com/IDF/status/2099241925848994269), 2026-09-13

> Những khẳng định trong tài liệu quảng bá không chính xác; một số được trình bày theo cách bóp méo và gây hiểu lầm, tách rời thực tế trên thực địa. Để có thể trao đổi thực chất, chuyên nghiệp và dựa trên sự thật, thay vì dựa vào những cách mô tả gây hiểu lầm, tôi mời các nhà làm phim cho phép đại diện IDF xem toàn bộ bộ phim để chúng tôi có thể phản hồi từng cáo buộc dựa trên nội dung cụ thể.
>
> Chuẩn tướng Effie Defrin, người phát ngôn IDF, [Jewish News](https://www.jewishnews.co.uk/new-documentary-about-idf-strikes-in-gaza-causes-anger-in-israel/), 2026-09-15

> Trong những đoạn được trích dẫn có các khẳng định về chiến lược quốc gia và quân sự, những vấn đề rõ ràng nằm ngoài phạm vi hiểu biết của binh sĩ cấp thấp. Các quyết định lựa chọn và phê duyệt những cuộc tấn công trong IDF hoàn toàn do con người đưa ra theo các quy định của IDF, chứ không phải do trí tuệ nhân tạo.
>
> Đơn vị Phát ngôn Lực lượng Phòng vệ Israel, [Ynet](https://www.ynet.co.il/news/article/bkapplrtzx), 2026-09-14

> Dựa trên những gì đã được công bố đến nay, đây không phải là một bộ phim phê bình IDF, cũng không phải là một nỗ lực xác lập sự thật. Bộ phim dựa trên những lời vu cáo khát máu, những hành vi cố tình bóp méo thực tế và những cáo buộc nghiêm trọng, sai sự thật nhằm vào binh sĩ và chỉ huy IDF.
>
> Trung tướng Eyal Zamir, Tổng tham mưu trưởng IDF, [Al-Monitor](https://www.al-monitor.com/originals/2026/09/netanyahu-says-gaza-documentary-naza-shocking-incitement), 2026-09-14

> Bộ phim “NAZA” đưa ra một bức tranh méo mó, gây hiểu lầm và thiếu trung thực về quy trình lập kế hoạch mục tiêu và tiến hành tấn công của IDF. Câu chuyện của bộ phim dựa trên những sai sót nghiêm trọng về sự thật, bắt nguồn từ cách mô tả thực tế sai lệch nhằm thao túng người xem.
>
> Đơn vị Phát ngôn Lực lượng Phòng vệ Israel, phản hồi bằng văn bản, [IDF Spokesperson's Unit](https://cdn-media.web-view.net/i/ww3xwccasc/________________________16.pdf), 2026-10-01

### Phản hồi bằng văn bản của IDF về từng cáo buộc

Ngày 1 tháng 10 năm 2026, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) công bố bản phản hồi dài mười trang. Theo IDF, bộ phim tập hợp lời kể của những người giấu tên, phần lớn chỉ mô tả trải nghiệm ở một giai đoạn ban đầu, giới hạn trong một quy trình còn nhiều bước tiếp theo; bỏ qua bối cảnh thiết yếu để hiểu cuộc chiến; đồng thời làm sai lệch thêm sự việc bằng cách dựng phim mang tính thao túng và gợi liên tưởng đến những tội ác trong lịch sử.

Bản phản hồi bắt đầu từ nhan đề. NAZA là từ viết tắt trong tiếng Hebrew của nezek agavi, nghĩa là thiệt hại phụ, một thuật ngữ chuyên môn được mọi quân đội tuân thủ pháp luật sử dụng. “Nghịch lý là bộ phim biến những nỗ lực đặc biệt và mức độ chi tiết mà IDF dành cho việc ước tính thiệt hại này trong các cuộc tấn công thành bằng chứng về sự thờ ơ với sinh mạng dân thường. Trên thực tế, đánh giá thiệt hại dự kiến đối với dân thường trong các cuộc tấn công là yêu cầu của luật pháp quốc tế.” Các chỉ huy sử dụng đánh giá đó để xác định cuộc tấn công có hợp pháp hay không, bổ sung biện pháp phòng ngừa, thay đổi kế hoạch hoặc hủy bỏ.

#### Ba thiếu sót trong cách thực hiện bộ phim

- **Nhân chứng phát biểu vượt quá phạm vi hiểu biết.** Những người được phỏng vấn được giới thiệu là nhân viên tình báo. Lời kể của họ đề cập đến các giai đoạn đầu của công tác tình báo, chứ không phải quá trình lập kế hoạch và phê duyệt tấn công vốn thuộc trách nhiệm của các cơ quan tác chiến. Ước tính sơ bộ về số dân thường gần mục tiêu không phải là ước tính cuối cùng làm căn cứ tiến hành cuộc tấn công: việc chỉ nhắm vào một phần mục tiêu, thay đổi vũ khí hoặc thời điểm, cùng việc sơ tán sau cảnh báo có thể làm con số đó thay đổi đáng kể. Các cố vấn pháp lý độc lập về chuyên môn rà soát các cuộc tấn công; trong chiến tranh, các chỉ huy đã giới hạn quy mô, điều chỉnh, yêu cầu xem xét lại hoặc từ chối phê duyệt các cuộc tấn công vì thiệt hại dự kiến đối với dân thường.
- **Không có kiểm chứng.** Ngoài những lời kể giấu tên, bộ phim không dẫn ra chỉ thị, hồ sơ hay bằng chứng đối chiếu nào khác. Không cuộc tấn công nào được nêu trong các cáo buộc có thông tin xác định về mục tiêu, ngày tháng, địa điểm hoặc thương vong, khiến người xem không thể kiểm chứng. Trái với thông lệ báo chí được thừa nhận, các nhà làm phim đã không gửi những cáo buộc của mình cho IDF trước khi công bố.
- **Bỏ qua bối cảnh.** Bộ phim ít chú trọng đến vụ thảm sát ngày 7 tháng 10, sự kiện cho thấy mối đe dọa từ Hamas và lý do Israel bước vào cuộc chiến; đến việc Hamas bố trí các phần tử khủng bố, vũ khí và cơ sở hạ tầng bên trong và bên dưới bệnh viện, cơ sở của Liên Hợp Quốc, trường học và nhà thờ Hồi giáo, cũng như chiến đấu trong trang phục dân sự; và đến các biện pháp bảo vệ dân thường: hủy bỏ các cuộc tấn công, thành lập bộ phận giảm thiểu thiệt hại đối với dân thường để phát cảnh báo và theo dõi sự hiện diện của dân thường, sử dụng cố vấn pháp lý độc lập, cùng việc đưa hơn 3.9 triệu tấn lương thực vào Gaza kể từ tháng 10 năm 2023.

#### Các cáo buộc của bộ phim và câu trả lời của IDF

- **Bộ phim:** Đã có phê duyệt cho phép 500 dân thường thiệt mạng trong một cuộc tấn công.
  **IDF:** IDF chưa từng lên kế hoạch, phê duyệt hay thực hiện cuộc tấn công nào ở Gaza mà dự kiến sẽ khiến 500 dân thường, hoặc con số gần mức đó, thiệt mạng. Cũng chưa có ai đưa ra cáo buộc nghiêm túc rằng một cuộc tấn công đã gây ra số người chết gần mức ấy. Các nhà làm phim đưa cáo buộc này vào đoạn giới thiệu dù không thể kiểm chứng.
- **Bộ phim:** Có thể tấn công các phần tử khủng bố cấp thấp với thương vong dân thường dự kiến lên tới 20 người, và các chỉ huy cấp cao với con số 200.
  **IDF:** Cáo buộc này nhầm lẫn giữa ngưỡng phân cấp phê duyệt với sự cho phép tấn công, và giữa cơ sở dữ liệu với danh sách mục tiêu. Ngưỡng đó chỉ xác định ai có thẩm quyền phê duyệt cuộc tấn công; đó không phải là số người chết được cho phép, và mọi chỉ huy vẫn phải đánh giá tính tương xứng của từng cuộc tấn công. Yêu cầu phê duyệt ở cấp cao hơn khi vượt một số ngưỡng nhất định là thông lệ trong các quân đội phương Tây. Chưa từng tồn tại ngưỡng 200.
- **Bộ phim:** Lavender là danh sách những người cần tiêu diệt.
  **IDF:** Lavender là cơ sở dữ liệu đối chiếu chéo các nguồn tình báo để cập nhật thông tin về các phần tử khủng bố. Việc một người có tên trong đó không biến người ấy thành mục tiêu, càng không đồng nghĩa với việc cho phép tấn công.
- **Bộ phim:** Cách tính NAZA không phân biệt người lớn và trẻ em.
  **IDF:** Đó chính là yêu cầu của luật nhân đạo quốc tế: dân thường vẫn là dân thường, bất kể tuổi tác, và không sinh mạng dân thường nào có giá trị thấp hơn. Trong suốt cuộc chiến, sự hiện diện của dân thường, đặc biệt là trẻ em, đã khiến các chỉ huy hủy bỏ, hoãn hoặc lập lại kế hoạch tấn công.
- **Bộ phim:** Số dân thường thiệt mạng chưa bao giờ được kiểm tra sau các cuộc tấn công.
  **IDF:** Nhiều đơn vị IDF rà soát kết quả các cuộc tấn công, bao gồm cả báo cáo về thiệt hại đối với dân thường. Những người được phỏng vấn không thuộc các đơn vị này. Quá trình rà soát đã dẫn đến việc kiểm điểm, rút kinh nghiệm về hàng trăm vụ việc; Tổng biện lý quân đội quyết định việc mở điều tra hình sự.
- **Bộ phim:** Trí tuệ nhân tạo tạo ra hàng chục nghìn mục tiêu rồi các mục tiêu đó bị tấn công.
  **IDF:** Trí tuệ nhân tạo không quyết định một vật thể hay một người có phải là mục tiêu hay không, cũng không quyết định có tấn công mục tiêu đó hay không. Các chuyên viên phân tích xác định mục tiêu theo quy trình đã được quy định; sĩ quan tình báo có thẩm quyền phê duyệt; sau đó, một quy trình lập kế hoạch rộng hơn kết thúc bằng quyết định của chỉ huy tác chiến theo luật pháp quốc tế. Các công cụ dữ liệu chỉ giúp chuyên viên phân tích đối chiếu chéo những thông tin họ đã thu thập.
- **Bộ phim:** Binh sĩ nổ súng vào dân thường gần các điểm phân phát viện trợ.
  **IDF:** Các chỉ thị của IDF nghiêm cấm nhắm vào dân thường. Gần các điểm phân phát, quy tắc giao chiến chỉ cho phép nổ súng vào những người thuộc lực lượng vũ trang và các nghi phạm gây ra mối đe dọa tức thời. Những địa điểm này hoạt động trong vùng chiến sự, nơi các phần tử khủng bố cố tình trà trộn vào đám đông. Sau các vụ việc bi thảm, IDF đã tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm, bổ sung lối tiếp cận, biển báo và rào chắn; những vụ việc bất thường được chuyển đến cơ chế xác minh sự việc của Bộ Tổng tham mưu.
- **Bộ phim:** Các tòa nhà vẫn còn một phần tư cư dân bị ném bom “theo thuật toán”, vì họ đã được cảnh báo.
  **IDF:** Chưa từng có thuật toán nào quyết định một cuộc tấn công. Mọi cuộc tấn công đều bắt đầu từ một mục tiêu quân sự; nếu không có mục tiêu quân sự thì không có kế hoạch tấn công, bất kể số dân thường là bao nhiêu. Cảnh báo không bao giờ cho phép bỏ qua những dân thường còn ở lại. Ở những nơi Hamas biến các cụm tòa nhà thành căn cứ chiến đấu, từng tòa nhà vẫn phải được xác định riêng là mục tiêu và đáp ứng yêu cầu đánh giá tính tương xứng.
- **Bộ phim:** Trong IDF lan truyền quan niệm rằng không có dân thường nào ở Gaza đứng ngoài cuộc chiến.
  **IDF:** Sự phân biệt giữa người tham chiến và dân thường được ghi rõ trong mọi chỉ thị lựa chọn mục tiêu của IDF. Cảm nhận của một người được phỏng vấn không đại diện cho IDF, các chỉ huy hay mệnh lệnh của lực lượng này, cũng không phản ánh những cảnh báo, việc lập kế hoạch thận trọng và các cuộc tấn công bị hủy bỏ nhằm thực hiện sự phân biệt đó trên thực tế.
- **Bộ phim:** Một người được phỏng vấn được hỏi liệu đây có phải là diệt chủng hay không và đã trả lời là có.
  **IDF:** Cáo buộc này là quá quắt và vô căn cứ. Hỏi những người không phải chuyên gia, cũng không tham gia vào các quyết định chỉ huy, về quan điểm cá nhân của họ đối với một thuật ngữ pháp lý là cách làm mang tính thao túng và không liên quan đến vấn đề cần xác định. Tội diệt chủng đòi hỏi ý định đặc thù nhằm tiêu diệt một nhóm người, và chưa từng tồn tại ý định như vậy. Mục tiêu của cuộc chiến là triệt phá Hamas và đưa các con tin trở về; IDF đã phát cảnh báo, hủy bỏ các cuộc tấn công và tạo điều kiện đưa viện trợ vào để bảo vệ chính cộng đồng dân cư mà bộ phim cho rằng lực lượng này tìm cách tiêu diệt.

“Những hậu quả bi thảm của chiến tranh không thể biện minh cho việc bóp méo sự thật. Muốn thảo luận nghiêm túc về thiệt hại đối với dân thường, phải trình bày nghiêm túc cách các quyết định thực sự được đưa ra. Đó chính là điều bộ phim không làm được.”

## Những phát hiện của giới phê bình

Các nhà báo, nhà phê bình, sĩ quan và chuyên gia pháp lý tại Israel và nước ngoài đã xem xét bộ phim và công bố những phát hiện của họ. Một số nhận xét sắc bén nhất đến từ những cây bút phản đối chính phủ Israel và từng chỉ trích cách quân đội tiến hành cuộc chiến. Các phát biểu dưới đây được trích theo bản đã công bố, có dịch khi cần và kèm liên kết đến từng bản gốc.

### Không có gì có thể kiểm chứng

Lập luận của bộ phim dựa vào lời kể ẩn danh. Phim không nêu tên, đơn vị, ngày tháng, địa điểm hay cuộc tấn công cụ thể nào, nên không thể xác nhận hoặc bác bỏ bất kỳ cáo buộc nào.

> Là nhà báo, tôi nghĩ mình sẽ không phát sóng bộ phim này. Bởi anh không đưa ra bằng chứng nào để củng cố những chuyện hết sức nghiêm trọng mà họ kể. Chúng ta không biết tên hay đơn vị của họ để xác định liệu họ có thực sự được tiếp cận những thông tin mà họ đang nói đến hay không.
>
> Raviv Drucker, nhà báo điều tra của Channel 13, nói với Yuval Abraham, [Jewish News](https://www.jewishnews.co.uk/new-documentary-about-idf-strikes-in-gaza-causes-anger-in-israel/), 2026-09-15

> Không cáo buộc nào được kiểm chứng bằng bằng chứng bổ trợ. Ngoài những gì người được phỏng vấn nhớ lại, phim thiếu ngày tháng, tên tuổi và chi tiết cụ thể, đáng tiếc là điều đó tạo sơ hở cho những người chỉ trích.
>
> Gal Beckerman, biên tập viên cấp cao, [The Atlantic](https://www.theatlantic.com/culture/2026/09/missed-opportunity-documentary-movie-naza/688832/), 2026-09-30

> Các nhà làm phim đã không cho bên bị cáo buộc — trong trường hợp này là Lực lượng Phòng vệ Israel — cơ hội phản hồi trước khi công bố, dù đây là thông lệ nghề nghiệp.
>
> Emanuel Fabian và Nurit Yohanan, phóng viên phụ trách quân sự và các vấn đề Ả Rập, [The Times of Israel](https://www.timesofisrael.com/nazas-claims-about-idf-conduct-in-gaza-are-grave-so-are-the-films-journalistic-flaws/), 2026-09-27

> Đây chính là vấn đề của bộ phim xét về nghiệp vụ báo chí. Toàn bộ lập luận chỉ dựa vào các lời khai ẩn danh.
>
> Richard C. Schneider, cựu trưởng văn phòng ARD tại Tel Aviv, [Neue Zürcher Zeitung](https://www.nzz.ch/feuilleton/kino-fernsehen-streaming/fuehrt-israel-den-krieg-wie-ein-videospiel-was-naza-zeigt-und-was-nicht-ld.10026098), 2026-10-01

> NAZA không trả lời nổi dù chỉ một trong năm câu hỏi cơ bản của báo chí: ai, chuyện gì, khi nào, ở đâu và tại sao.
>
> Baruch Kra, nhà báo điều tra, [Walla! News](https://www.walla.co.il/news/opinions/383956783), 2026-10-08

> Một phiên tòa công khai theo đúng truyền thống phản dân chủ điển hình nhất (kiểu Mussolini hay Stalin, tùy bạn chọn). Công tố viên: che mặt. Trình bày vụ án: một bản dựng ghép các đoạn lời khai. Luật sư bào chữa: không có. Bên thứ ba: không có. Thẩm phán chủ tọa: đám đông dự phiên tòa. Phán quyết (tự động): có tội.
>
> Nhà sử học Michele Sarfatti, được Pierluigi Battista trích dẫn, [Il Foglio](https://www.ilfoglio.it/en/television/2026/09/14/news/how-fauda-responds-to-naza--407498), 2026-09-14

### Mớm lời cho nhân chứng

Lời đáp “có” duy nhất trước máy quay về hành vi diệt chủng là câu trả lời cho câu hỏi do chính người phỏng vấn đặt ra.

> Hãy lưu ý rằng người được phỏng vấn không trực tiếp nói điều đó; anh ta chỉ xác nhận nhận định ấy sau khi Abraham mớm từ đó cho anh ta qua câu hỏi. Xét về nghiệp vụ báo chí, đó là câu hỏi dẫn dắt.
>
> Tim Caspar Boehme, biên tập viên văn hóa, [taz](https://taz.de/Debatte-um-Dokumentarfilm-Naza/!6211185/), 2026-09-27

> Chỉ một người được phỏng vấn dùng từ đó, và cũng chỉ sau khi được một trong các nhà làm phim, Yuval Abraham, gợi ý. Nhưng trong những cuộc trò chuyện này, tôi không nghe thấy ai nói đến ý định, thậm chí cũng không thực sự thấy sự thù hằn hay mong muốn giết người.
>
> Gal Beckerman, biên tập viên cấp cao, [The Atlantic](https://www.theatlantic.com/culture/2026/09/missed-opportunity-documentary-movie-naza/688832/), 2026-09-30

> Trong số 24 binh sĩ và quân nhân dự bị ẩn danh đồng ý trả lời trước máy quay của họ, một người được hỏi liệu anh ta có nghĩ Israel đang thực hiện hành vi diệt chủng hay không, và anh ta đáp “có”. Hơn 20 người được phỏng vấn còn lại đã trả lời thế nào khi được hỏi câu này? Chẳng quan trọng.
>
> Yishai Kitchels, nhà phê bình điện ảnh, [Israel Hayom](https://www.israelhayom.co.il/culture/films/article/21518084), 2026-09-30

### Ý nghĩa thực sự của những con số

Các sĩ quan từng làm việc trong hệ thống giải thích rằng con số NAZA xác định cấp có thẩm quyền phê duyệt cuộc tấn công và những biện pháp phải thực hiện để giảm thiệt hại. Đó không phải là giấy phép giết chừng ấy người.

> NAZA 20 không phải là sự cho phép giết 20 người. Đó là mức phân loại dùng để chuyển đề xuất tấn công qua quy trình xem xét và phê duyệt phù hợp.
>
> Trung tá dự bị Yair Miron, Tình báo Quân sự, [yairmiron.com](https://www.yairmiron.com/media/yair-miron-naza-manipulations-en), 2026-10-04

> Khi cụm từ “NAZA 500 – thiệt hại ngoài mục tiêu ước tính là 500” xuất hiện trong quy trình phê duyệt, điều đó có nghĩa là phải thực hiện các biện pháp để giảm thiệt hại ngoài mục tiêu.
>
> Trung tá dự bị Sarit Zehavi, đồng sáng lập đơn vị cảnh báo dân thường của IDF, [The Times of Israel](https://blogs.timesofisrael.com/the-truth-about-naza-or-collateral-damage/), 2026-09-17

> Ghi nhận mức thiệt hại ngoài mục tiêu không có nghĩa là chúng tôi sẽ mặc nhiên tấn công. Ngược lại, mục đích là xác định các nguy cơ để có thể tìm cách ngăn chặn hoặc giảm thiểu chúng.
>
> Trung tá dự bị Sarit Zehavi, đồng sáng lập đơn vị cảnh báo dân thường của IDF, [JNS](https://www.jns.org/news/israel-news/naza-documentary-fails-to-show-idf-efforts-to-prevent-civilian-casualties-former-officer-says), 2026-09-28

> Tôi từng chịu trách nhiệm lập kế hoạch và thực hiện hàng nghìn cuộc tấn công. Tôi chưa từng gặp con số như vậy, thậm chí còn không gần đến mức đó. Tôi có thể khẳng định chắc chắn tuyệt đối: không có chiến dịch nào như thế được phê duyệt.
>
> Một đại tá dự bị, phi công tiêm kích và cựu chỉ huy căn cứ không quân Ramat David, nói về cáo buộc liên quan đến con số 500, [Jüdische Allgemeine](https://www.juedische-allgemeine.de/israel/kampfpilot-weist-vorwuerfe-von-naza-zurueck/), 2026-09-17

> Lời phê bình mà tôi nghe đi nghe lại từ bên trong không phải là Không quân quá nóng lòng hành động, mà là họ quá thận trọng.
>
> Avi Lewis, quân nhân dự bị tại cơ quan phụ trách kế hoạch và tác chiến của Không quân, [The Times of Israel](https://blogs.timesofisrael.com/i-worked-with-the-real-naza-heres-what-the-film-gets-wrong/), 2026-10-07

> Nếu tất cả những cuộc tàn sát bất chấp hậu quả này thực sự diễn ra, tại sao chúng không thể hiện trong chính số liệu của Gaza?
>
> Kyle Smith, nhà phê bình điện ảnh và cây bút bình luận, [The Wall Street Journal](https://www.wsj.com/opinion/free-expression/naza-has-nada-on-israel-33203a03), 2026-11-02

### Những điều bộ phim bỏ qua

Sự kiện ngày 7 tháng 10, các con tin, việc những kẻ khủng bố Hamas chiến đấu từ nhà dân, bệnh viện và đường hầm, cùng các cảnh báo và những cuộc tấn công bị hủy bỏ đều hầu như vắng bóng.

> Điều đã đưa cuộc chiến này đến Gaza — vụ thảm sát và bắt cóc con tin do Hamas thực hiện ngày 7 tháng 10 năm 2023 — phần lớn nằm ngoài khuôn hình.
>
> Omer Shem Tov, bị Hamas giam giữ làm con tin trong 505 ngày, [The Wall Street Journal](https://www.wsj.com/opinion/hostages-like-me-were-also-nazacollateral-damage-7cfeb4aa), 2026-09-22

> Nếu tôi bị bom Israel giết chết, Hamas sẽ thắng hai lần: tôi chết, còn Israel phải chịu trách nhiệm.
>
> Omer Shem Tov, bị Hamas giam giữ làm con tin trong 505 ngày, [The Wall Street Journal](https://www.wsj.com/opinion/hostages-like-me-were-also-nazacollateral-damage-7cfeb4aa), 2026-09-22

> Có rất nhiều bằng chứng thuyết phục cho thấy Hamas sử dụng dân thường làm lá chắn sống.
>
> Raviv Drucker, nhà báo điều tra, [Haaretz](https://www.haaretz.co.il/opinions/2026-09-14/ty-article-opinion/.highlight/000001a0-9b2e-dfa9-ada3-db6e79a80000), 2026-09-14

> Lối chiến tranh bất đối xứng của Hamas, hệ thống đường hầm rộng lớn và việc tổ chức này đặt cơ sở hạ tầng quân sự tại các khu dân cư đông đúc hầu như không được đề cập. Bộ phim cũng không nói rằng ngay cả luật nhân đạo quốc tế cũng cho phép thương vong dân sự trong những điều kiện hết sức cụ thể.
>
> Richard C. Schneider, cựu trưởng văn phòng ARD tại Tel Aviv, [Neue Zürcher Zeitung](https://www.nzz.ch/feuilleton/kino-fernsehen-streaming/fuehrt-israel-den-krieg-wie-ein-videospiel-was-naza-zeigt-und-was-nicht-ld.10026098), 2026-10-01

> Có một thực tế đặc biệt khó dung hòa với hình ảnh một quân đội thờ ơ với sinh mạng dân thường: Israel đã nhiều lần cảnh báo người dân Gaza trước các chiến dịch và cuộc tấn công lớn.
>
> Arie Blitz, [Washington Examiner](https://www.washingtonexaminer.com/op-eds/4748795/naza-documentary-venice-fact-check/), 2026-10-01

> Họ tính toán mức thiệt hại ngoài mục tiêu có thể xảy ra nếu tiến hành tấn công, đúng theo yêu cầu của pháp luật, và áp dụng nhiều biện pháp phòng ngừa để hạn chế thiệt hại hơn bất kỳ ai từng làm trong lịch sử.
>
> John Spencer, học giả nghiên cứu chiến tranh đô thị, [Breitbart](https://www.breitbart.com/politics/2026/10/07/exclusive-urban-warfare-expert-john-spencer-gaza-genocide-libel-against-israel-is-greatest-lie-in-modern-history/), 2026-10-07

### Không phải sự kiểm chứng độc lập

The Guardian vừa đăng các bài điều tra làm cơ sở cho bộ phim, vừa sản xuất phim. Đạo diễn cho biết ông không xác minh từng trường hợp.

> Không tên tuổi, không cấp bậc, không đơn vị, không ngày tháng. The Guardian đăng các bài điều tra làm cơ sở cho bộ phim, sản xuất phim, và một nhà báo của tờ này còn hỗ trợ khâu dựng phim.
>
> Một người sống sót sau Holocaust cùng 28 nhân vật của công chúng, trong thư ngỏ, [Alliance](https://www1.alliancefr.com/actualites/tribune-une-rescapee-de-la-shoah-et-vingt-huit-personnalites-contre-le-film-naza-6135461), 2026-10-16

> Trong cuộc phỏng vấn với nhà báo điều tra Israel Raviv Drucker, khi được hỏi liệu có tìm cách kiểm chứng những lời kể của các nhân chứng Israel ẩn danh hay không, Abraham thừa nhận rằng ông không xác minh tất cả các trường hợp được viện dẫn cho cáo buộc về những vụ dân thường thiệt mạng hàng loạt.
>
> Adam Levick, đồng biên tập CAMERA UK, [JNS](https://www.jns.org/opinion/adam-levick/the-premise-of-naza-doesnt-hold-up), 2026-09-20

> Ngay khi làm một bộ phim dựa trên cách quân đội cố gắng xác định tỷ lệ giữa những kẻ khủng bố và nạn nhân dân sự, bạn đã hoàn toàn phủ định lập luận về diệt chủng.
>
> Yossi Klein Halevi, Viện Shalom Hartman, [Il Foglio](https://www.ilfoglio.it/esteri/2026/09/17/news/se-anche-hamas-elogia-naza--407781), 2026-09-17

> Theo định nghĩa, thiệt hại ngoài mục tiêu là tổn hại gây ra cho những người không phải mục tiêu tấn công. Diệt chủng đòi hỏi điều ngược lại: ý định cụ thể nhằm tiêu diệt một dân tộc. Bộ phim không thể đồng thời khẳng định cả hai.
>
> Avi Lewis, quân nhân dự bị tại cơ quan phụ trách kế hoạch và tác chiến của Không quân, [The Times of Israel](https://blogs.timesofisrael.com/i-worked-with-the-real-naza-heres-what-the-film-gets-wrong/), 2026-10-07

### Âm hưởng gợi nhắc Đức Quốc xã

Các nhà phê bình thuộc nhiều khuynh hướng khác nhau đều chú ý đến việc tựa phim được chọn bằng tiếng Hebrew thay vì tiếng Anh, cũng như những liên tưởng mà âm thanh của nó gợi ra.

> Với bất kỳ ai khác gặp từ này, nó có thể trông như một từ ghép méo mó kết hợp Gaza với Nazi, hoặc ít nhất cũng hướng suy nghĩ về những phòng hơi ngạt. Tôi không cho rằng đây là sự trùng hợp.
>
> Gal Beckerman, biên tập viên cấp cao, [The Atlantic](https://www.theatlantic.com/culture/2026/09/missed-opportunity-documentary-movie-naza/688832/), 2026-09-30

> Việc họ chọn một từ viết tắt gần với từ “Nazi” đến thế, thay vì thuật ngữ tiếng Anh thông dụng, không phải là ngẫu nhiên.
>
> Adam Levick, đồng biên tập CAMERA UK, [JNS](https://www.jns.org/opinion/adam-levick/the-premise-of-naza-doesnt-hold-up), 2026-09-20

## Tóm lược

- **Trước buổi chiếu.** Những buổi chiếu kín dành cho các nhóm khán giả nhỏ được chọn lọc, cùng làn sóng đưa tin dày đặc về một bộ phim công chúng chưa thể xem, đã tạo ra khoảng trống thông tin. Khán giả lấp đầy khoảng trống ấy bằng nỗi sợ của chính mình và đến xem khi cách nhìn đã bị định hình bởi báo chí.
- **Trong phim.** Mỗi cảnh đều sử dụng một thủ pháp tác động: ngôn ngữ thôi miên, lược bỏ bối cảnh, tái định khung, câu hỏi gài sẵn tiền đề, neo liên tưởng bằng hình ảnh và âm thanh, dồn các thời điểm khác nhau làm một và cài cắm phép so sánh với Holocaust. Thủ pháp xuất hiện nhiều nhất là cắt cảnh đột ngột từ lời binh sĩ mô tả các cuộc ném bom ở Gaza sang những ban công và phòng khách sáng đèn ở Tel Aviv.
- **Người phỏng vấn.** Yuval Abraham, cũng là đồng đạo diễn, không đặt câu hỏi một cách trung lập. Anh ngắt lời, đưa giấy bút cho người lính, khăng khăng đòi xác định theo những cách gọi đã gài sẵn tiền đề (“Một em bé có phải là NAZA 1 không?”), tái định khung các con số (“500 người là cả một thị trấn nhỏ ở Israel”) và gắn tội lỗi vào căn tính của người lính (“Anh đã tham gia vào việc đó rồi”).
- **Khung liên tưởng Holocaust.** Về cuối phim, các biểu tượng của Holocaust (còi tưởng niệm, lời tri ân Claude Lanzmann, đầu máy xe lửa, đường ray, khói) được gắn với Gaza ngày nay. Thông qua chính ký ức của mình, nhà nước Do Thái bị khắc họa là đang gây ra một cuộc diệt chủng.
- **Bằng chứng.** Lời kể gián tiếp được trình bày như sự thật: người lính mô tả cảnh chó ăn thi thể nói rằng anh không tận mắt chứng kiến. Những ngôi mộ tập thể được mô tả bằng lời, không có hình ảnh. Phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi gần như vắng bóng trong khung hình. Cảnh các thi thể đổ xuống “chồng lên nhau” dưới làn đạn bắn tỉa từ xa không phù hợp với quy luật đạn đạo hay hành vi của con người.

## 1. Trước buổi chiếu

> Nếu họ giấu chúng ta, thì đó hẳn phải là sự thật hoàn toàn mà giới cầm quyền sợ chúng ta nhìn thấy.
>
> Thông điệp ngầm mà việc hạn chế tiếp cận gieo vào tâm trí khán giả

Cách phát hành đã tác động đến khán giả ngay trước khung hình đầu tiên. Những buổi chiếu kín với số người tham dự ít ỏi, cùng làn sóng đưa tin dồn dập về một bộ phim chưa ai có thể xem rộng rãi, đã khơi dậy sự tò mò, cảm giác được biết điều bí mật và định hình sẵn câu chuyện trong dư luận.

### 1. Một bộ phim công chúng chưa thể xem

NAZA được chiếu cho những nhóm khán giả nhỏ, trong khi các cuộc phỏng vấn, phóng sự truyền hình và bài báo liên tục bàn về bộ phim mà công chúng vẫn chưa thể xem.

- **Hào quang bí mật.** Những người được dự chiếu trở thành một nhóm tinh hoa bí mật, được tiếp cận trước tiên. Những người còn lại nghe nói về bộ phim rồi chờ đợi; sự chờ đợi tạo ra một khoảng trống để họ phóng chiếu vào đó những điều tồi tệ nhất có thể tưởng tượng. Mọi con số và mọi lời cáo buộc đều bị khuếch đại trước khi người ta được xem dù chỉ một khung hình.
- **Nhan đề.** Bộ phim mang tên NAZA, chữ viết tắt trong quân đội bằng tiếng Hebrew của cụm nezek agavi, nghĩa là thiệt hại phụ, thay vì dùng thuật ngữ tiếng Anh. Chữ viết tắt này cũng nghe giống một tên người Ả Rập.

### 2. Hiệu ứng khoảng trống

Truyền thông liên tục bàn luận về một bộ phim công chúng vẫn chưa thể xem.

- **Khao khát có lời giải.** Tâm trí con người khó chịu đựng sự bất định. Khi một bộ phim được bàn tán nhưng chưa thể xem, một khoảng trống thông tin xuất hiện.
- **Phóng chiếu từ nỗi sợ.** Khoảng trống ấy được lấp đầy bằng lo âu thay vì dữ kiện. Trí tưởng tượng định hướng lời cáo buộc trước khi khán giả được xem dù chỉ một khung hình.

### 3. Trái cấm và sự khan hiếm nhân tạo

Quyền tiếp cận tiếp tục bị hạn chế trong khi dư luận ngày càng xôn xao.

- **Lấy việc bị ngăn tiếp cận làm bằng chứng.** Khi quyền tiếp cận bị hạn chế, suy nghĩ rằng điều bị che giấu hẳn phải là sự thật bắt đầu bén rễ. Những khán giả có mặt trong phòng chiếu cảm thấy mình đứng trên đám đông về đạo đức và trí tuệ; nghi ngờ bộ phim đồng nghĩa với việc đánh mất tư cách thành viên của nhóm người được xem là đã hiểu ra sự thật.
- **Phát hành kiểu hàng xa xỉ.** Phát hành nhỏ giọt, giống một đợt mở bán thời trang số lượng giới hạn, kích thích nhu cầu. Mỗi bản tin về “bộ phim đang gây bão nhưng chưa được công chiếu” đều mang lại độ phủ miễn phí mà tiền cũng không mua được.
- **Định khung trước cho công chúng.** Khi bộ phim cuối cùng đến được với đông đảo khán giả, họ đã được dẫn dắt để tìm những gì tin tức kể sẵn, thay vì xem xét bộ phim.

## 2. Khung hình mở đầu

> Nếu tôi trả lời phỏng vấn mà để lộ mặt, Israel sẽ bỏ tù tôi vì đã vạch trần họ.
>
> Một người lính trên sân thượng, trong lời chứng đầu tiên của bộ phim

Ngay trong những phút đầu, bộ phim tự xác định mình là phim tài liệu, mượn hình ảnh quen thuộc về tình báo Israel, phá vỡ mạch tiếp nhận của người xem bằng một cú cắt sang bóng tối và định khung lại Nhà nước Israel thành thế lực đàn áp.

### 4. Khung định hướng tạo uy tín

Bộ phim mở đầu bằng lời khẳng định đây là phim tài liệu và các khuôn mặt được làm mờ để tránh bị nhận diện, rồi cắt sang một bộ phim đen trắng cũ về Binh chủng Tình báo Israel.

- **Định khung trước.** Trước khi có bất kỳ nội dung nào, khán giả được thông báo rằng những gì sắp thấy là sự thật có tư liệu chứng minh, nguy hiểm đến mức người chia sẻ phải lo cho tính mạng. Khung định hướng ấy dập tắt tiếng nói phản biện bên trong từ trước: phim tài liệu được xếp vào loại sự thật, thay vì một văn bản chính trị được xây dựng có chủ đích.

### 5. Hiệu ứng phơi bày bí mật

Những thước phim tư liệu gợi hoài niệm về học viên mặc quân phục đang học ngữ pháp tiếng Ả Rập (“động từ tiếng Ả Rập”), rồi đột ngột cắt sang một người lính giãi bày trong bóng tối.

- **Đồng điệu với hình mẫu quen thuộc.** Khán giả phương Tây biết đến hình ảnh bộ máy tình báo Israel tinh vi qua những loạt phim như Fauda và Tehran. Trước tiên, bộ phim tái hiện hình ảnh quen thuộc, gần như vô hại ấy, rồi dẫn người xem rời xa nó.
- **Dựng quan hệ nhân quả cho khán giả nước ngoài.** Từ “động từ” mà giáo viên nói trở thành một điểm neo, được cách dựng phim gắn với một hệ thống kỹ thuật số tính toán cái chết. Ngôn ngữ và giáo dục của Israel được khắc họa như nền móng của một hệ thống hủy diệt lạnh lùng.
- **Ngắt mạch tiếp nhận.** Cú cắt từ lớp học sáng sủa sang bóng tối hoàn toàn lập tức đưa người xem từ một bài học lịch sử vào một bộ phim giật gân về âm mưu, chuẩn bị cho họ đón nhận những gì tiếp theo như các bí mật được hé lộ.

### 6. Nỗi sợ nhà nước

Trên sân thượng, người phỏng vấn nói: “Anh nhìn thấy thành phố, còn thành phố không nhìn thấy anh.” Máy quay hướng xuống Tel Aviv.

- **Định khung lại nhà nước thành kẻ thù.** Israel được khắc họa như một bộ máy đàn áp những người lên tiếng, thay vì một nền dân chủ bảo vệ bí mật của mình như mọi quốc gia khác.
- **Ẩn dụ Big Brother.** Câu nói mơ hồ, có tính thôi miên tạo cảm giác tách biệt và một thứ quyền lực đáng sợ. Tel Aviv trở thành một thành phố mù lòa, thờ ơ bên dưới những người quyết định sự sống và cái chết.

## 3. Cuộc phỏng vấn trên sân thượng

> Họ không nói sẽ có mười lăm người bị giết. Họ nói NAZA 15.
>
> Một người lính mô tả hệ thống xác định mục tiêu

Người phỏng vấn nắm quyền điều khiển cuộc trò chuyện, biến việc vẽ minh họa thành tâm điểm chú ý và dẫn người lính từ một thuật ngữ kỹ thuật đến từ ngữ có sức nặng cảm xúc lớn nhất: em bé.

### 7. Giấy và bút

Người lính bắt đầu mô tả giao diện xác định mục tiêu bằng những khái niệm trừu tượng. Người phỏng vấn ngắt lời: “Anh vẽ ra một chút đi, để chúng tôi dễ hiểu hơn”, rồi đưa cho anh giấy và bút chì.

- **Nắm quyền dẫn dắt.** Bằng những cử chỉ tay đầy uy quyền, người phỏng vấn bắt nhịp với người lính, đồng thời xác lập vị thế của mình. Anh ta điều khiển cuộc trò chuyện.
- **Thu hẹp sự chú ý.** Một thao tác vận động nhỏ kéo người lính, cùng người xem, tập trung vào một hình ảnh hẹp. Người đã làm theo một chỉ dẫn sẽ dễ làm theo chỉ dẫn tiếp theo hơn; chỉ dẫn ở đây là tiếp nhận thông tin mà không xem xét.
- **Danh từ hóa và lặp lại.** “NAZA 20, NAZA 20, NAZA 20 bỗng trở thành một chuẩn mực” vận hành như một câu thần chú. Một thuật ngữ quân sự vốn được các quân đội phương Tây dùng để giới hạn và đo lường thiệt hại đối với dân thường bị định khung lại thành công cụ phi nhân hóa.

### 8. Hiệu ứng em bé

Trong cuộc hỏi đáp dồn dập, gây áp lực, người phỏng vấn nhất quyết làm rõ cách phân loại em bé.

> **Người phỏng vấn:** Trong NAZA, có phân biệt, chẳng hạn, giữa trẻ em và em bé không?
>
> **Người lính:** Không! Không có!
>
> **Người phỏng vấn:** Một em bé là NAZA 1?
>
> **Người lính:** Đúng!

- **Ám thị trực tiếp.** Người phỏng vấn đưa vào một trong những từ ngữ giàu sức nặng cảm xúc nhất trong bất kỳ ngôn ngữ nào, rồi dẫn người lính đến chỗ xác nhận phép quy đổi: Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tính em bé thành những con số trong chương trình máy tính. Bước tiếp theo, so sánh với việc Đức Quốc xã biến người Do Thái thành những con số, được để cho người xem tự suy ra.
- **Lược bỏ bối cảnh.** Màn hỏi đáp nhanh loại bỏ những thông tin người xem cần để đánh giá. Trên thực tế, hệ thống tính số sinh mạng dân thường nhằm đặt giới hạn cho các chỉ huy, để vừa đạt mục tiêu quân sự vừa tránh gây hại cho người vô tội trong khả năng có thể.

### 9. 500 cho một người, và một thị trấn nhỏ

Người lính nói: “Có lần người ta phê duyệt mức, kiểu như, 500 cho một người”, nghĩa là chấp thuận giết 500 dân thường để tấn công một người. Người phỏng vấn đáp: “500 là cả một thị trấn nhỏ ở Israel.”

- **Lược bỏ đơn giản.** Khi nào, ở đâu, và người đó là ai: một trùm khủng bố như Sinwar hay Mohammed Deif trong một khu phức hợp ngầm? Cuộc tấn công đã ngăn chặn được thiệt hại nào? Tất cả đều không được nhắc đến.
- **Định khung lại con số.** Người phỏng vấn chuyển con số từ một cuộc tấn công ở Gaza sang việc xóa sổ một cộng đồng dân cư Israel, nhằm gây sốc và khiến khán giả Israel liên hệ với chính mình.

### 10. “Như một trò chơi điện tử”

Người lính nói: “Giống như một trò chơi điện tử vậy… vì mọi thứ đều diễn ra từ xa.”

- **Đánh đồng phức hợp.** Hai điều khác nhau bị đánh đồng: một hệ thống điều khiển từ xa được coi là trò chơi, từ đó suy ra mọi người lính đều thờ ơ về mặt đạo đức. Bộ phim bỏ qua thực tế rằng tác chiến từ xa là yêu cầu trong hoạt động của mọi quân đội hiện đại, và bản thân khoảng cách không phải bằng chứng cho bất cứ điều gì.

## 4. Những ô cửa sổ ở Tel Aviv

> Nhưng anh đã tham gia rồi còn gì.
>
> Người phỏng vấn, quy trách nhiệm cho người lính

Thủ pháp đặc trưng của bộ phim xuất hiện ở đây: cú cắt cảnh đột ngột từ những trận ném bom ở Gaza sang những ô cửa sáng đèn ở Tel Aviv. Thủ pháp này lặp lại xuyên suốt, biến cuộc sống thường nhật của người Israel thành bằng chứng về sự thờ ơ.

### 11. Âm thanh từ Gaza, hình ảnh từ Tel Aviv

Người lính mô tả việc ném bom “cả một khu dân cư” trên những phạm vi rộng. Im lặng, nhạc kịch tính, rồi máy quay nhìn vào các căn nhà ở Tel Aviv: một người đàn ông cầm điều khiển từ xa, những người ngồi trên ghế sofa.

- **Thay đổi các thuộc tính cảm giác.** Tâm trí chuyển từ những hình ảnh toàn cảnh Gaza xa xăm, nhạt màu sang những cận cảnh gần gũi, đầy màu sắc của các phòng khách ở Tel Aviv.
- **Khắc dấu kết hợp.** Trong khi lời kể mô tả một tòa nhà bị đánh sập bằng thuốc nổ, mắt người xem lại thấy một tòa nhà sáng đèn ở Tel Aviv. Người xem Israel cảm nhận hiểm nguy ngay trong phòng khách nhà mình; người xem nước ngoài tiếp nhận thông điệp rằng người Israel sống yên ổn, tiện nghi trong khi xóa sổ những khu dân cư gần đó.

### 12. Cái bẫy bản sắc

Người lính cố tách mình khỏi những việc đã xảy ra: “Đến một lúc tôi không chịu nổi nữa… Tôi không thể tham gia chuyện này.”

> **Người phỏng vấn:** Nhưng anh đã tham gia rồi còn gì.
>
> **Người lính:** Gì cơ?
>
> **Người phỏng vấn:** Nhưng anh đã tham gia rồi còn gì.

- **Cảm giác tội lỗi ở tầng bản sắc.** Người phỏng vấn không nói “anh đã làm điều sai trái” (hành vi), mà là “giờ anh chính là con người như thế” (bản sắc), tầng sâu nhất của sự thay đổi. Để giải tỏa cảm giác tội lỗi ấy, người lính tiếp tục đưa ra những lời chứng ngày càng cực đoan. Sau đó, một cú cắt cảnh nữa sang các ban công ở Tel Aviv hoàn tất việc neo cảm xúc.

### 13. Bữa trưa trên phố Ibn Gabirol

Một người lính kể rằng giữa các đợt không kích, anh thường ra phố Ibn Gabirol ăn uống hoặc gặp bạn bè.

- **Phép đánh đồng ngầm.** Nghỉ ăn là chuyện thường lệ ở mọi nơi làm việc, kể cả trong quân đội. Cách dựng phim dẫn đến một kết luận không bao giờ được nói thẳng: ai có thể ăn một chiếc hamburger rồi quay lại lên kế hoạch không kích thì là kẻ thái nhân cách.
- **Bối cảnh bị lược bỏ.** Đây là những người lính nghĩa vụ làm việc theo ca dài trong một hệ thống tác chiến phức tạp. Duy trì nếp sinh hoạt là cơ chế tự vệ cần thiết đối với bất kỳ ai đang chịu áp lực.

### 14. Con tin, ban công và giới tinh hoa

Từ lời kể về phố Ibn Gabirol, phim cắt sang dòng chữ “Tất cả chúng tôi đều đang chờ các bạn” cùng biểu tượng con tin, rồi đến các cuộc biểu tình ở Tel Aviv (“Đưa họ về nhà ngay”), sau đó là cảnh những người nhảy múa trên ban công. Người lính nói về “giới tinh hoa xã hội” và cho biết “họ chào mời bạn bằng cách nói đây là việc rất danh giá.”

- **Khắc dấu phân đôi.** Cùng một thành phố sản sinh ra cả những người lính “thờ ơ” ăn uống trên phố Ibn Gabirol lẫn những đám đông kêu gọi đưa con tin trở về. Cách đặt hai hình ảnh cạnh nhau ngầm biện hộ cho việc xé bỏ áp phích về con tin và củng cố cáo buộc tội ác chiến tranh.
- **Triệt tiêu neo cảm xúc.** Tiếng hô vang của cuộc biểu tình đẩy cảm xúc lên cao; ngay sau đó là cảnh nhảy múa trên ban công. Sự va chạm giữa hai neo cảm xúc mạnh tạo ra cảm giác ghê tởm: người Israel khóc thương con tin của mình, nhưng vẫn nhảy múa, ăn uống trong khi quân đội của họ xóa sổ Gaza. Một xã hội sống dưới bóng sang chấn bị khắc họa lại thành một xã hội chai lì về đạo đức.
- **Bước nhảy sang bản sắc giai cấp.** Việc ăn ở nhà hàng bị gắn với “giới tinh hoa”, “trung tả” và “địa vị kinh tế – xã hội cao”. Hoạt động quân sự được trình bày như sản phẩm của một tầng lớp no đủ, xa rời thực tế, gợi lại luận điệu vu khống lâu đời rằng người Do Thái là giới tinh hoa kiểm soát thế giới.
- **Không ai được nêu tên.** “Họ chào mời bạn”: “họ” là ai? Việc lược bỏ chủ thể tạo ra một quyền lực vô hình có khả năng thao túng, còn câu hỏi bỏ ngỏ khiến người xem luôn sẵn sàng đón nhận câu trả lời mà bộ phim đưa ra ở phần cuối.

## 5. Lịch sử và sự xóa sổ

> Chúng tôi lập kỷ lục rồi. Chỉ mất tám phút là đốt được một căn nhà.
>
> Lời một người lính vang lên khi máy quay ghi hình một phụ nữ chạy trên máy chạy bộ

Bộ phim lồng năm 1948 vào hiện tại, mượn uy tín của truyền hình Israel và đặt lời chứng về việc đốt nhà cạnh những cảnh đời thường yên bình. Các câu hỏi được thiết kế để tạo ra đúng những câu trả lời mà bộ phim cần.

### 15. Xóa nhòa khoảng cách thời gian

Tel Aviv vươn lên từ cát vào năm 1920, rồi đến năm 1940, sau đó xuất hiện dòng chữ: “Gaza và Tel Aviv chỉ cách nhau 60 km… cư dân Gaza đến từ những ngôi làng bị xóa sổ năm 1948.”

- **Ám thị ngầm.** Cách dựng phim tạo ra mối liên hệ giữa năm 1920 và hiện tại. Một công viên hiện đại ở Tel Aviv được gắn với các sự kiện năm 1948, khiến người xem kết luận rằng Tel Aviv được xây trên đống đổ nát của Gaza.

### 16. Máy kéo và máy bay không người lái

Máy quay phóng cận cảnh một căn nhà cũ đứng đơn độc ở Tel Aviv, cắt sang tư liệu đen trắng về một chiếc máy kéo phá dỡ các tòa nhà, rồi chuyển sang lời một người lính nói rằng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) san phẳng nhà cửa ở Gaza.

- **Neo cảm xúc bằng liên tưởng.** Chiếc máy kéo trong quá khứ và máy bay không người lái hiện đại hòa thành một hình ảnh. Hoạt động chiến đấu ngày nay được ghép vào cảm xúc của câu chuyện về năm 1948.

### 17. Ngôn ngữ dọn sạch

Người lính dùng những cách nói như “san phẳng”, “làm lần lượt từng dải”, “dọn sạch chúng”, “anh thấy thế đã sạch chưa”.

- **Đóng khung bằng ngôn ngữ vô trùng.** Những từ ngữ về việc dọn sạch giúp người nói giữ khoảng cách với hành động, nhưng lại khiến anh ta trở nên quái ác trong mắt người nghe. Hoạt động nhằm vào hạ tầng khủng bố dưới lòng đất được diễn giải lại thành sự thanh lọc, để người xem hiểu đó là thanh lọc sắc tộc.

### 18. Truyền hình Israel làm chứng

Qua một ô cửa sổ, bản tin truyền hình Israel hiện dòng chữ “367 ngày kể từ 7/10”. Phóng viên nói IDF đang tiến hành hoạt động nhằm “san phẳng”, để cư dân không còn nơi nào trở về.

- **Neo cảm xúc vào uy tín.** Đúng lúc người xem có thể nghi ngờ người lính ẩn danh đang phóng đại, bộ phim đưa vào một tiếng nói chính thống của Israel giữa ban ngày. Thông điệp ngầm trở thành: ngay cả truyền thông Israel cũng thừa nhận điều đó.

### 19. Nhà cháy và máy chạy bộ

Phần âm thanh kể về việc người dân di chuyển từ bắc xuống nam, những căn nhà bị đốt bằng dầu ô liu và đệm sofa, cùng lời khoe khoang “Chúng tôi lập kỷ lục rồi, tám phút.” Trên màn hình: một phụ nữ chạy trên máy chạy bộ phía sau ô cửa sổ.

- **Phân tách giác quan.** Mắt nhìn thấy cuộc sống thường nhật yên bình, lành mạnh, trong khi tai nghe chuyện đốt nhà. Tâm trí tự dựng nên những hình ảnh mà bộ phim không chiếu, và cảnh người phụ nữ chạy bộ trở thành hình ảnh của sự thờ ơ.
- **Câu hỏi dẫn dắt.** Người phỏng vấn hỏi “Đốt một căn nhà thì làm thế nào?”, chứ không hỏi “Tại sao?” hay “Ở đó có đường hầm hoặc mối nguy hiểm nào không?” Câu hỏi khuyến khích người lính trình bày hành động ấy như một kỹ năng đáng tự hào. Nó cũng có thể nhằm gợi ý về việc đốt hủy bằng chứng, hoặc tạo liên tưởng đến các lò thiêu xác.

### 20. Các gia đình thành những ô màu

Người lính vẽ một sơ đồ ô lưới các khu dân cư với tỷ lệ người ở: “Tỷ lệ người ở 25%… xanh lá, vàng, đỏ, tím khi lên tới 300%.” Một tòa nhà được đánh dấu “xanh lá” bị tấn công trong vòng năm đến mười phút.

- **Thuật toán thành giấy phép.** Người xem tiếp nhận một tiền đề không bao giờ được xem xét: hệ thống tồn tại không phải để cứu người, mà để cho phép đánh sập các tòa nhà xuống đầu những người bên trong. Các gia đình trở thành những mục tiêu có màu trên một bàn cờ.

### 21. “Chúc họ may mắn!”

Một chuỗi câu hỏi khép lại cái bẫy đạo đức.

> **Người phỏng vấn:** Vậy quan điểm của họ là gì? Chúng ta đã bảo mọi người sơ tán rồi, ai ở lại thì tự chịu à?
>
> **Người phỏng vấn:** Còn những người không thể sơ tán thì sao? Người khuyết tật, người sợ hãi…?
>
> **Người lính:** Chúc họ may mắn!

- **Tiền đề ngầm và cái bẫy.** Câu hỏi đầu tiên cài sẵn một tiền giả định; câu thứ hai giăng bẫy cảm xúc. Câu trả lời của người lính, tiếp nối bằng sự im lặng, trở thành một neo cảm xúc gắn với sự tàn nhẫn. Những cảnh báo, các hành lang nhân đạo và công tác hậu cần phục vụ việc sơ tán người dân đều biến mất, hoặc bị trình bày như vỏ bọc cho một tội ác.

## 6. Thi thể và những con số

> Quên từ “có vũ trang” đi. Chẳng liên quan gì cả. Tôi chỉ thấy người có vũ trang đúng một lần.
>
> Một người lính, trước khi người phỏng vấn hỏi hàng chục người chết là ai

Cần cẩu vươn cao ở Tel Aviv, trong khi thi thể được kiểm đếm ở Gaza. Trong phần này, bộ phim định nghĩa lại ai bị coi là khủng bố, mô tả những thi thể bị bỏ mặc cho chó ăn cùng những hố chôn tập thể, rồi thu hẹp vai trò người lính thành một mắt xích kỹ thuật.

### 22. Tel Aviv xây dựng, Gaza bị xóa sổ

Từ những phép tính về sự tàn phá, hình ảnh chuyển sang các công trường ở Tel Aviv: thợ hàn, cần cẩu, đường sá tấp nập. Tiếng tim đập vang lên trên nền âm thanh.

- **Phân cực.** Gaza hóa bụi; Tel Aviv phát triển. Người xem tiếp nhận thông điệp về một sự bất công tột cùng, còn cảm xúc dâng cao khiến thông điệp tiếp theo dễ được cài vào tâm trí hơn.

### 23. Ai là khủng bố

Người lính khẳng định: “Ở khu vực đó, bất cứ ai mà anh quyết định giết đều là một tên khủng bố bị tiêu diệt… 140 người, không ai trong số họ từng cầm vũ khí.”

- **Định nghĩa tuyệt đối.** Bộ phim dựng nên đẳng thức “khủng bố là bất cứ ai bị giết”, khiến Israel hiện lên như thể coi mọi người dân Gaza, kể cả phụ nữ và trẻ em, là khủng bố.
- **Lược bỏ bối cảnh.** Những gì bị bỏ qua: cảnh báo từ lực lượng quan sát thực địa, những tên khủng bố bị phát hiện đang đặt chất nổ, những tên khủng bố Hamas mặc thường phục chỉ đạo phục kích và trà trộn vào dân chúng. Người xem chỉ thấy một người đàn ông gom vải, rồi kết luận rằng việc giết người là tùy tiện.

### 24. Thi thể và chó

Bộ phim nói rằng các thi thể không được thu gom và bị chó ăn.

> **Người lính:** Thu gom thi thể ấy, họ không thu gom đâu… chó ăn hết.
>
> **Người phỏng vấn:** Anh tận mắt thấy chuyện đó à?
>
> **Người lính:** Tôi không thể xem nổi… những người xung quanh tôi đã thấy.

- **Khắc sâu lời kể gián tiếp thành sự thật.** Người lính thừa nhận mình chưa từng chứng kiến (“Tôi chưa bao giờ ngồi xuống xem, ở bất kỳ thời điểm nào”). Thế nhưng chỉ riêng lời kể đã tạo nên một hình ảnh ghê rợn, đóng khung sự việc thành hành vi man rợ. Thông điệp: IDF không chỉ giết người dân Gaza mà còn bỏ mặc thi thể họ cho chó ăn.

### 25. “Vai trò của tôi là kỹ thuật”

Khi được hỏi liệu có từng nghĩ đến việc bảo người khác đừng xem, người lính trả lời: “Vai trò của tôi là kỹ thuật. Tôi không được bày tỏ bất kỳ quan điểm nào về nguyên tắc hay đạo đức.”

- **Sự tầm thường của cái ác.** Người lính tự thu mình từ một con người có lương tâm thành một mắt xích. Người xem nghe thấy lời biện hộ kinh điển của tội phạm chiến tranh, “Tôi chỉ làm theo lệnh”, còn những người lính trong đơn vị trở thành robot thay vì những con người đối mặt với các lựa chọn khó khăn trong một cuộc chiến sinh tồn.

### 26. Tầng nhà cao dần, thi thể chồng chất

Máy quay lần theo số tầng của một tòa tháp đang xây ở Tel Aviv (64, 65… 72), rồi cắt sang lời kể về những thi thể chất đống trong các hố ở Gaza.

- **Chồng chập neo cảm xúc.** Chiều cao của Tel Aviv và những thi thể “cứ liên tục chất thêm” ở Gaza được đặt cạnh nhau cho đến khi hòa làm một: sự vươn cao của Tel Aviv được khắc họa như thể dựa trên những người đã chết.

### 27. “Hàng trăm, hàng trăm, hàng trăm”

“Quên từ ‘có vũ trang’ đi, chẳng liên quan gì cả… Tôi chỉ thấy người có vũ trang đúng một lần.” Người phỏng vấn hỏi: “Vậy hàng chục người đó là ai?” Người lính đẩy con số lên: “Hàng trăm, hàng trăm, hàng trăm!”

- **Lượng từ toàn thể.** Một khẳng định tuyệt đối xóa sạch quy tắc giao chiến, bối cảnh tác chiến đô thị và hàng nghìn tên khủng bố có vũ trang trên đường phố. Cách dẫn dắt gieo vào đầu người xem kết luận về sự tận diệt bừa bãi, không phân biệt khủng bố với dân thường.

### 28. Hố chôn tập thể không có hình ảnh

Dựa trên hình ảnh truyền về từ máy bay không người lái, người lính mô tả “những hố chôn tập thể… những ngôi mộ bị nước mưa làm ngập… đó không phải mộ, mà là một hố đầy thi thể… khắp Gaza, toàn thi thể.”

- **Khắc sâu bằng cảm giác ghê sợ.** Bộ phim không đưa ra tư liệu chứng minh nào, dù do chính họ ghi lại hay từ các nguồn ở Gaza: chỉ có lời kể của một người được giới thiệu là lính. Cảm giác ghê sợ dập tắt những câu hỏi người xem cần đặt ra, chẳng hạn liệu đó có phải nơi chôn cất tạm thời do Hamas lập hay là sự diễn giải sai hình ảnh từ máy bay không người lái. “Tại sao lại giết họ?” “Tôi không biết” chốt lại hình ảnh về cái ác vô nghĩa.

## 7. Cây cầu và những hàng người chờ viện trợ

> Cứ người này chồng lên người kia thôi à?
>
> Người phỏng vấn, nhắc lại lời người lính trong lúc màn hình hiện hình vẽ một cây cầu và những người đang ngã xuống

Kirya xuất hiện hết lần này đến lần khác như một neo thị giác. Lời Thủ tướng vang lên trên hình ảnh những ban công nhà dân, còn hình vẽ cây cầu cùng những người đang ngã xuống biến thành một trường bắn bia người. Tại đây, câu chuyện chạm đến điểm không còn đứng vững về mặt vật lý.

### 29. Kirya

Máy quay liên tục trở lại Kirya, trụ sở chỉ huy của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), vào ban đêm giữa một khu dân cư nhộn nhịp của Tel Aviv.

- **Tái định khung bằng sự lặp lại.** Lặp lại một hình ảnh trong những bối cảnh khác nhau làm thay đổi ý nghĩa của nó. Trụ sở quốc phòng hợp pháp của một quốc gia có chủ quyền trở thành căn cứ quân sự ẩn giữa dân thường, dẫn người xem đến kết luận rằng Israel và Hamas không khác nhau về đạo đức: một sự đảo ngược hoàn toàn ý nghĩa của “lá chắn sống”.

### 30. Bài phát biểu và bản tin

Phát biểu của Benjamin Netanyahu về việc ngăn hàng hóa đi vào được ghép với bản tin của người dẫn chương trình Yonit Levi về việc “khuyến khích di cư tự nguyện”, trên nền hình ảnh những ban công sáng đèn ở Tel Aviv. Một người đàn ông đi đi lại lại trong phòng khách; một cánh cửa chớp khép lại khi người lính nói về việc “dọn sạch Dải Gaza”.

- **Lược bỏ mục đích.** Bối cảnh an ninh, tức ngăn nguồn tiếp tế đến tay Hamas, bị lược bỏ. Những cư dân bình thản lặng im nghe các phát biểu bị khắc họa thành những người tiếp tay cho việc gây nạn đói và cưỡng bức di dời, còn sự im lặng của họ bị coi là đồng thuận.

### 31. Thi thể chồng lên nhau

Người lính và người phỏng vấn vẽ một cây cầu cùng những người đang ngã xuống trong cuốn sổ, với các động tác tay tương ứng nhau. Ở 26:24, người lính nói những thi thể “chất đống, người này chồng lên người kia”. Người phỏng vấn nhắc lại: “Cứ người này chồng lên người kia thôi à?” Người lính gật đầu.

- **Điểm phi lý về mặt vật lý.** Khi những người đang chạy nhanh bị bắn từ xa, thi thể không thể rơi thành một đống ngay ngắn; cách một người ngã xuống phụ thuộc vào trọng lượng, tốc độ và góc ngã, còn người ta không mù quáng chạy tới cùng một điểm để chết. Một người lính ngồi ở hậu phương theo dõi màn hình đang chiếu hình ảnh kiểu điện ảnh hoặc trò chơi điện tử lên thực tế. Đây là lối phóng đại nhằm gây sốc, không phải lời chứng phản ánh sự thật.
- **Duy trì neo cảm xúc.** Máy quay dừng rất lâu ở hình vẽ, khiến hình ảnh một trường bắn bia người đã in sâu trong trí nhớ trước khi những con số khó tin xuất hiện.

## 8. Khung diễn giải về Holocaust

> Có những người chuyên ngăn chặn khủng bố, và có những người chuyên ngăn chặn hòa bình.
>
> Một binh sĩ mô tả bộ phận tình báo của mình

Ở phần cuối, bộ phim so sánh xã hội Israel với Đức Quốc xã, dẫn dắt người lính nói ra từ diệt chủng và tập hợp các biểu tượng của thảm họa Holocaust quanh Gaza ngày nay. Phim khép lại bằng cách dùng chính định nghĩa của Netanyahu về khủng bố để chống lại Israel.

### 32. Ba Lan và Đức

Người lính so sánh hiện tại với chuyến đi Ba Lan thời đi học và với Đức Quốc xã: “Tôi thấy những tên Quốc xã này có điều gì đó rất tồi tệ, vậy tôi biết nói gì với anh về bản thân mình đây?”

- **Bước nhảy sang sự đồng nhất với quá khứ.** Người dân Đức sống dưới chế độ Quốc xã bị đánh đồng với một người ném bom rồi về nhà lo chuyện lấy bằng tâm lý học. Bối cảnh thực tế — một cuộc chiến tự vệ chống lại tổ chức khủng bố đã gây ra một vụ thảm sát — biến mất.

### 33. “Bóp nghẹt họ”

Người phỏng vấn hỏi: “Làm vậy giúp họ sống sót thế nào?” và “Nhưng họ là kẻ thù, những người này là kẻ thù mà?” Người lính lặp lại: “Bóp nghẹt họ, bóp nghẹt họ, bóp nghẹt họ”, rồi kết luận: “Cuối cùng thì cảm giác là phải làm như vậy.”

- **Cái bẫy tiền giả định.** Những câu hỏi chứa tiền đề ngầm khiến người lính không thể lùi khỏi phép so sánh ấy, đồng thời không chừa chỗ cho lời giải thích về chiến thuật hay tình báo. Những từ ngữ nặng tính cảm xúc trở thành điều duy nhất đọng lại trong tâm trí người xem.
- **Hiệu ứng tổng hợp.** Từ phòng tác chiến, bộ phim chuyển sang việc đồng nhất nhân vật với một hình tượng lịch sử quái ác, đặt cạnh những ban công yên bình để chốt một kết luận: xã hội Israel đã đánh mất nhân tính. Trên thực tế, điều đó biện minh cho lòng thù hận người Do Thái tại Israel và trên toàn thế giới.

### 34. “Cùng nhau, chúng ta sẽ chiến thắng”

Một bảng chữ phát sáng trên tòa nhà ở Tel Aviv dần hiện rõ bên cạnh lá cờ Israel.

- **Hé lộ bằng hình ảnh.** Nỗ lực đọc một hình ảnh mờ giữ chặt sự chú ý. Khi hình ảnh rõ lên, biểu tượng đoàn kết lại được tiếp nhận như bằng chứng về tội lỗi chung, dưới tác động của những lời người lính nói tiếp theo.

### 35. Ánh sáng và bóng tối

Xuyên suốt bộ phim, người phỏng vấn được chiếu sáng, gương mặt hiện rõ; người lính luôn ở trong bóng tối.

- **Bất đối xứng về hình ảnh.** Người trong ánh sáng được nhìn nhận là người điều tra, đại diện cho sự thật; người trong bóng tối được nhìn nhận là người đang thú nhận tội ác. Lực lượng Phòng vệ Israel bị đặt trong bóng tối.

### 36. Từ diệt chủng

Đoạn đối thoại then chốt.

> **Người phỏng vấn:** Anh không nghĩ đó là diệt chủng sao?
>
> **Người lính:** Có chứ! Thật đấy.
>
> **Người lính:** Đó là nổ súng có chủ đích, có chủ đích đấy! Có chủ đích!… Anh đã có ý định giết những đứa trẻ này.

- **Đẩy mức độ lên cực điểm.** Việc có thiệt hại ngoài mục tiêu bị đánh đồng với hành vi cố ý sát hại trẻ em. Quyền tự vệ, hoạt động khủng bố vũ trang và nỗ lực sơ tán đều bị xóa khỏi bức tranh, còn thuật ngữ pháp lý cực đoan nhất được đưa thẳng vào cảm xúc của người xem.

### 37. “Vui lắm”

Khi được hỏi về một bước ngoặt, người lính nói: “Hoóc-môn như bùng lên mất kiểm soát, và mình thấy thích… những cảm giác khoái lạc điên cuồng… vui lắm!”

- **Công kích bản chất con người.** Hành vi trong hoàn cảnh áp lực bị nâng thành bản chất thích thú trước đau khổ của người khác. Ghép từ “vui” với lời mô tả việc giết người khiến người xem không còn khả năng đồng cảm với các binh sĩ.

### 38. Tiếng còi tưởng niệm và đoàn tàu

Tiếng còi tưởng niệm vang lên ở Tel Aviv, mọi người đứng lặng trên đường; cảnh cắt sang Trung tâm Điện ảnh Tel Aviv với dòng chữ “Tri ân Claude Lanzmann”, đạo diễn phim Shoah; một đầu máy xe lửa, đường ray và khói bốc từ ống khói; Netanyahu nhắc lại thảm họa Holocaust; Yonit Levi đọc các cáo buộc quốc tế về việc gây nạn đói và tội ác chống loài người.

- **Xóa nhòa khoảng cách thời gian.** Đây là đoạn chuyển cảnh tinh vi nhất của bộ phim. Mọi âm thanh và hình ảnh gợi ký ức Holocaust đều được gắn với Gaza ngày nay và các lệnh bắt giữ quốc tế. Chính những biểu tượng Holocaust của nhà nước Do Thái được dùng để cáo buộc nhà nước này đang gây ra một cuộc diệt chủng.

### 39. “Bộ phận của Bibi”

Người lính mô tả một bộ phận theo dõi các nhân vật hoạt động trên trường quốc tế, dùng “thông tin bôi nhọ” để ngăn chặn các đơn kiện tại La Hay và thu thập tình báo cho Thủ tướng: “Mục tiêu của Bibi, mục tiêu cao nhất, là ngăn chặn việc thành lập một nhà nước Palestine.”

- **Khái quát hóa quá mức.** Hoạt động bảo vệ Israel trên mặt trận pháp lý và ngoại giao bị xóa khỏi bức tranh, còn hệ thống tình báo được tái định nghĩa thành công cụ chính trị cá nhân nhằm phá hoại hòa bình. Những điều không được nhắc đến: Gaza đã chọn Hamas, tổ chức gây ra một vụ thảm sát, và phía Ả Rập đã từ chối hòa bình ở mọi cơ hội kể từ khi Israel lập quốc.

### 40. Định nghĩa về khủng bố

Một cuộc phỏng vấn cũ, trong đó Netanyahu thời trẻ nêu định nghĩa về khủng bố từ cuốn sách của mình: “cố ý và có hệ thống tấn công, sát hại, gây thương tật và đe dọa người vô tội… vì mục đích chính trị.” Tiếp đó là một người đàn ông phơi quần áo, một cánh cửa chớp khép lại, rồi lời kể về việc tấn công những ngôi nhà có trẻ em bên trong vào tối thứ Sáu.

- **Phép đối chiếu đảo ngược.** Định nghĩa được sắp đặt để lời kể tiếp theo có vẻ khớp hoàn toàn với Israel. Chính lời của nhà lãnh đạo trở thành cái bẫy chống lại ông và nhà nước.

## 9. Đoạn kết

> Việc Israel sát hại thường dân Palestine tại Gaza vẫn đang tiếp diễn.
>
> Dòng chữ kết phim

Bộ phim khép lại bằng sự tương phản gay gắt nhất đã được chuẩn bị từ trước: từ những đêm yên bình ở Tel Aviv đến một người cha đào bới đống đổ nát ở Gaza để tìm con trai.

### 41. Những giọng nói qua điện thoại

Vừa vẽ trong sổ tay về phần mềm “Homeland”, người lính vừa nhớ lại những cuộc gọi bị nghe lén của người thân giữa đống đổ nát: “Tôi nghe thấy giọng họ… khóc… la hét… mẹ tôi chết rồi, còn bọn trẻ…”

- **Khắc sâu bằng âm thanh.** Tiếng la hét và khóc tác động trực tiếp đến cảm xúc của người nghe, vượt qua tư duy phản biện. Nét vẽ lặp đi lặp lại đơn điệu (“một cuộc gọi, một cuộc gọi, một cuộc gọi”) đưa cảm giác tội lỗi vào tiềm thức. Và một lần nữa, đây vẫn là lời thuật lại những gì nghe được.

### 42. Tel Aviv sống, Gaza chết

Hình ảnh tàn phá ở Gaza vào tháng Mười và tháng Mười Một năm 2023. Một người đàn ông quỳ gối, gọi lớn tên con trai Said dưới đống đổ nát, vừa đập búa vừa khóc. Những đôi chân trẻ em dưới gạch vụn. Bầu trời nhợt nhạt, máy bay bay qua, rồi dòng chữ kết phim.

- **Sự tương phản cuối cùng.** Sau một giờ với những đêm yên bình ở Tel Aviv — một chiếc ghế sofa được sửa sang cho ngay ngắn, một phụ nữ chạy bộ, một cặp đôi xoa bóp đầu gối — bộ phim đưa ra cảnh tượng đối lập. Dòng chữ khẳng định thông điệp ấy ở thời điểm hiện tại, dẫn dắt người xem coi toàn bộ xã hội Israel là đồng phạm trong một tội ác đang tiếp diễn.

## Những điều bộ phim không cho thấy

Bên cạnh sức tác động mạnh mẽ về cảm xúc, bộ phim vẫn có những lỗ hổng rõ ràng về bằng chứng.

- **Nghe kể lại, không trực tiếp chứng kiến.** Người lính đưa ra lời chứng về các vụ giết người thông qua phần mềm “Homeland” và tại các điểm phân phát lương thực tự nói rõ: “Tôi không biết chính xác… Tôi nghe thấy giọng họ… Tôi không có mặt để xem camera… Chưa lúc nào tôi ngồi xuống xem cả.”
- **Sự thật xen lẫn phóng đại.** Những thông tin có thật về các cuộc tấn công và việc phá hủy các công trình của Hamas khiến dân thường chịu tổn hại nghiêm trọng được đan xen với những ẩn dụ điện ảnh và các nhãn quy kết về chính trị, pháp lý (“phá hoại hòa bình”, “diệt chủng”, “những đống thi thể”). Những cú sốc dồn dập cuốn người xem đến chỗ chấp nhận các dòng chữ cuối phim như một phán quyết, mà không nhận ra những lỗ hổng trong các câu chuyện.
- **Những ai xuất hiện trên màn ảnh.** Phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi hầu như không xuất hiện. Trên những con phố đổ nát ở Gaza, người xem chủ yếu thấy đàn ông và các thiếu niên nam.
- **Chỉ một cảnh có thi thể.** Dù đưa ra nhiều cáo buộc, bộ phim chỉ có một cảnh quay thi thể dưới đống đổ nát: một hàng khoảng mười chân người bên dưới bức tường đã sập. Suốt cuộc chiến, hình ảnh từ Gaza được phát sóng và đăng tải khắp nơi, kể cả những hình ảnh ngụy tạo nhằm gây sốc. Bộ phim không đưa ra hình ảnh nào có thể so sánh.
- **Những thi thể không thể chồng chất.** Mô tả những người bị bắn từ xa ngã xuống “người này chồng lên người kia” đi ngược các quy luật đạn đạo và hành vi con người. Đây là điểm mạch kể mất tính thuyết phục.

## Kết luận

NAZA là một công cụ thuyết phục được tính toán từ trước, không phải một bản ghi chép trung lập. Việc ra mắt phim, các buổi chiếu kín và lượng đưa tin dày đặc trong khi công chúng không thể xem phim đã tạo ra một khoảng trống, khiến người xem lấp đầy bằng nỗi sợ hãi và cảm giác được biết những điều bị che giấu.

Trong phim, hơn bốn mươi cảnh đều sử dụng một kỹ thuật tác động đến người xem: ngôn ngữ thôi miên, lược bỏ bối cảnh, định khung lại vấn đề, đặt hình ảnh những ban công sáng đèn ở Tel Aviv cạnh lời mô tả về các cuộc ném bom ở Gaza, nén dòng thời gian và cài cắm phép so sánh với thảm sát Holocaust. Tất cả đều dẫn đến một kết luận: Israel đang thực hiện hành vi diệt chủng.

Đi cùng những thủ pháp đó là các lỗ hổng: lời kể gián tiếp được trình bày như sự thật, không có bằng chứng hình ảnh, phụ nữ và trẻ em vắng bóng trong khung hình, cùng một đống thi thể bất khả thi về mặt vật lý — nơi mạch kể chuyện đổ vỡ.

## Nguồn tham khảo

Toàn bộ bài báo, tuyên bố và bài đăng được sử dụng làm nguồn cho trang này, sắp xếp từ cũ đến mới. Tiêu đề được giữ nguyên ngôn ngữ gốc.

- Deadline, Zac Ntim: [Former Israeli Prime Minister Takes Aim At Yuval Abraham And Rachel Szor's 'NAZA'](https://deadline.com/2026/09/naftali-bennett-yuval-abraham-rachel-szor-naza-1237098766/) (2026-09-11)
- X · Israel Defense Forces: [IDF first response to NAZA after Venice premiere](https://x.com/IDF/status/2098399911750389869) (2026-09-11)
- Quotidiano.net, Manuela Santacatterina: [Cos'è Naza, il film che svela l’orrore a Gaza](https://www.quotidiano.net/magazine/cinema-serie-tv/naza-il-film-che-svela-orrore-a-gaza-17e8cd10) (2026-09-12)
- Israel News Pulse, Jonathan Mimouni: [NAZA Fact Check: The Claims the Documentary Cannot Prove](https://israelnewspulse.com/naza-fact-checked/) (2026-09-13)
- X · Andrew Fox: [Reply to jury president's Zone of Interest comparison](https://x.com/Mr_Andrew_Fox/status/2099212319527956991) (2026-09-13)
- X · Avigdor Liberman: [X post on NAZA directors](https://x.com/AvigdorLiberman/status/2099077107963851144) (2026-09-13)
- X · Israel Defense Forces: [IDF: 500-civilian approval claim 'completely false'](https://x.com/IDF/status/2099241925848994269) (2026-09-13)
- Al-Monitor, Reuters / Maayan Lubell: [Netanyahu says Gaza documentary 'NAZA' is 'shocking incitement'](https://www.al-monitor.com/originals/2026/09/netanyahu-says-gaza-documentary-naza-shocking-incitement) (2026-09-14)
- Elder of Ziyon, Elder of Ziyon (pseudonymous blogger): [What We Know About the NAZA Movie Already Discredits It](https://elderofziyon.substack.com/p/what-we-know-about-the-naza-movie) (2026-09-14)
- Haaretz, Raviv Drucker: [צפיתי בסרט נז"א. זה היה קשה מאוד, הזדעזעתי, אבל](https://www.haaretz.co.il/opinions/2026-09-14/ty-article-opinion/.highlight/000001a0-9b2e-dfa9-ada3-db6e79a80000) (2026-09-14)
- Il Foglio, Pierluigi Battista: [How ‘Fauda’ responds to ‘Naza’](https://www.ilfoglio.it/en/television/2026/09/14/news/how-fauda-responds-to-naza--407498) (2026-09-14)
- Israel Hayom, Amnon Lord: [הטעות שלישראל אסור לעשות עם הסרט נז"א](https://www.israelhayom.co.il/news/geopolitics/article/21418733) (2026-09-14)
- Israel Hayom: [הקצין באמ"ן מסביר את השקרים בסרט נז"א](https://www.israelhayom.co.il/news/trending-online/article/21422504) (2026-09-14)
- Jüdische Allgemeine, Sabine Brandes: [»Ritualmordlegende« - »Pflicht, Fragen zu stellen«: Israel streitet über »Naza«](https://www.juedische-allgemeine.de/israel/ritualmordlegende-pflicht-fragen-zu-stellen-israel-streitet-ueber-naza/) (2026-09-14)
- Kan News, Eran Sikurel et al.: [הרמטכ"ל נגד הסרט "נז"א": "עלילות דם ועיוות מכוון של המציאות"](https://www.kan.org.il/content/kan-news/defense/1099258/) (2026-09-14)
- X · @MaxNordau (pseudonymous): [Timestamped summary of Raviv Drucker's Channel 13 interview with Yuval Abraham](https://x.com/MaxNordau/status/2099621814276124966) (2026-09-14)
- X · Brig. Gen. Effie Defrin: [IDF Spokesperson asks to view NAZA in full](https://x.com/IDF/status/2099482853423686025) (2026-09-14)
- X · John Spencer: [Collateral damage estimation is what the law requires](https://x.com/SpencerGuard/status/2099562673482658166) (2026-09-14)
- Ynet, Gal Ganot: [הרמטכ"ל יכנס דיון על הסרט נז"א: "לתקוף כדי להרוג 500 אזרחים? שקרי לחלוטין"](https://www.ynet.co.il/news/article/bkapplrtzx) (2026-09-14)
- il Giornale, Fiamma Nirenstein: [Le verità tra film e realtà](https://www.ilgiornale.it/news/politica-internazionale/le-verita-tra-film-e-realta/) (2026-09-14)
- Arutz Sheva: [דרוקר מפתיע: "לא הייתי משדר את זה"](https://www.inn.co.il/news/706333) (2026-09-15)
- HonestReporting, Rachel O'Donoghue: [“NAZA”: A Record Venice Ovation, IDF Condemnation and a Genocide Fabrication](https://honestreporting.com/naza-a-record-venice-ovation-idf-condemnation-and-the-genocide-fabrication/) (2026-09-15)
- Il Riformista, Claudio Velardi: [Le lacrime per Naza e le ore dedicate a Fauda: a Venezia cala il sipario sulla recita, nel mondo arabo sono già all’episodio successivo della serie israeliana](https://www.ilriformista.it/le-lacrime-per-naza-e-le-ore-dedicate-a-fauda-a-venezia-cala-il-sipario-sulla-recita-nel-mondo-arabo-sono-gia-allepisodio-successivo-della-serie-israeliana-530479/) (2026-09-15)
- Israel Hayom, Ariel Bulshtein: [דעה | "נז"א" הוא לא קולנוע – הוא כתב אישום נגד ישראל](https://www.israelhayom.co.il/opinions/article/21429712) (2026-09-15)
- Jewish News, JN Reporter: [New documentary about IDF strikes in Gaza causes anger in Israel](https://www.jewishnews.co.uk/new-documentary-about-idf-strikes-in-gaza-causes-anger-in-israel/) (2026-09-15)
- Moked, Redazione: [Gerusalemme e la risposta tardiva a Naza](https://moked.it/2026/09/15/gerusalemme-e-la-risposta-tardiva-a-naza/) (2026-09-15)
- The Algemeiner: [Former Hamas Hostage Slams ‘NAZA’ Filmmakers for ‘Degrading’ IDF Soldiers ‘Who Fought to Bring Me Home’](https://www.algemeiner.com/2026/09/15/former-hamas-hostage-slams-naza-filmmakers-degrading-idf-soldiers-who-fought-bring-me-home/) (2026-09-15)
- The Jerusalem Post, Corinne Baum: [IDF calls NAZA 500-civilian strike claim 'completely false'](https://www.jpost.com/israel-news/article-908673) (2026-09-15)
- Walla! News, Amir Bohbot: [בצה"ל דוחים את טענות הסרט נז"א - ומבהירים: "שלמים עם התהליכים המבצעיים"](https://news.walla.co.il/item/3868020) (2026-09-15)
- X · Eylon Levy: [X post replying to Raviv Drucker](https://x.com/EylonALevy/status/2099837432141173165) (2026-09-15)
- X · Israel Katz: [X post on Rafah brigade commander strike](https://x.com/Israel_katz/status/2099955776622141611) (2026-09-15)
- X · Israel Ministry of Foreign Affairs: [MFA: NAZA 'pure propaganda'](https://x.com/IsraelMFA/status/2099918779580821690) (2026-09-15)
- Ynet, Itamar Eichner, Tal Amodai: ["נז"א הצית את המדינה": הסרט השנוי במחלוקת בכותרות בעולם - וקו ההגנה של ישראל](https://www.ynet.co.il/news/article/rk4ejmifmx) (2026-09-15)
- Il Foglio, Giulio Meotti: [La Naza dei cieli: storia di un massacro sventato](https://www.ilfoglio.it/esteri/2026/09/16/news/la-naza-dei-cieli-storia-di-un-massacro-sventato--407679) (2026-09-16)
- JNS, Jonathan S. Tobin: [The AI apocalypse and the ‘NAZA’ blood libels against Israel](https://www.jns.org/opinion/column/jonathan-s-tobin/the-ai-apocalypse-and-the-naza-blood-libels-against-israel) (2026-09-16)
- The Free Press, Haviv Rettig Gur: [Hold Your Applause for the New Gaza Documentary](https://www.thefp.com/p/haviv-rettig-gur-naza-israel-gaza-reporting) (2026-09-16)
- X · Prime Minister's Office: [PMO video: How 'Naza' manufactured a case](https://x.com/IsraeliPM/status/2100299036083229142) (2026-09-16)
- Ynet, Itamar Eichner: [ישראל נערכת לקרב בלימה מול היוצרים: "'נז"א' כואב במיוחד כי זה בא מבפנים"](https://www.ynet.co.il/news/article/syyipz00yml) (2026-09-16)
- Channel 14, Ziv Shezo: [נז"א תגיע לאירופה - ובישראל דורשים: קיימו הקרנה מיידית](https://www.c14.co.il/article/1705801) (2026-09-17)
- GB News, Tzipi Hotovely: ['PROPAGANDA!' Israeli ambassador responds to Guardian's Gaza film NAZA amid UPROAR](https://www.youtube.com/watch?v=7XIDAOkFrBU) (2026-09-17)
- Il Foglio, Giulio Meotti: [Se anche Hamas elogia “Naza”](https://www.ilfoglio.it/esteri/2026/09/17/news/se-anche-hamas-elogia-naza--407781) (2026-09-17)
- Israel Hayom, Nissan Strauchler: [התשובה של המומחית הבריטית לסרט נז"א: "מעוותים את דיני המלחמה"](https://www.israelhayom.co.il/news/world-news/europe/article/21448198) (2026-09-17)
- Israel National News, Dr. Avi Perry: [A poisoned lens, a predetermined verdict, and questionable evidence made to fit](https://www.israelnationalnews.com/news/433331) (2026-09-17)
- Jüdische Allgemeine, Sabine Brandes (reporting Itamar Eichner's Ynet interview): [Kampfpilot weist Vorwürfe von »Naza« zurück](https://www.juedische-allgemeine.de/israel/kampfpilot-weist-vorwuerfe-von-naza-zurueck/) (2026-09-17)
- Mena-Watch, Michaela Dudley: [»NAZA«: Israel-Kritik hat ihren »Preis«](https://mena-watch.com/naza-israel-kritik-hat-ihren-preis/) (2026-09-17)
- Misgav Institute for National Security & Zionist Strategy, Prof. Kobi Michael: [The Film "NAZA" – Manipulation on Eight Levels](https://www.misgavins.org/en/michael-film-naza/) (2026-09-17)
- The Times of Israel, Sarit Zehavi: [What 'Naza' really means: The truth about collateral damage](https://blogs.timesofisrael.com/the-truth-about-naza-or-collateral-damage/) (2026-09-17)
- X · Ben Caspit: [X post on NAZA](https://x.com/BenCaspit/status/2100668281833009328) (2026-09-17)
- Israel Hayom, Dr. Michael Oren: [דעה | לא בבכי, בלחימה קשוחה: כך להגיב לסרט השקרים "נז"א"](https://www.israelhayom.co.il/news/geopolitics/article/21450982) (2026-09-18)
- Makor Rishon, Elchanan Shpeizer: [מג'נין ג'נין ועד נז"א: 80 אחוזים מהסרטים כאן לוקחים את אותו צד](https://www.makorrishon.co.il/news/geopolitics/article/371890) (2026-09-18)
- Reformatorisch Dagblad, Jeannette Gabay-Schoonderwoerd: [Waarom bekroonde documentaire NAZA in Israël zelf vooral op afwijzing stuit](https://www.rd.nl/a/waarom-bekroonde-documentaire-naza-in-israel-zelf-vooral-op-afwijzing-stuit) (2026-09-18)
- The Jerusalem Post, David Ben-Basat: [What NAZA leaves out about October 7 and Israel’s war in Gaza](https://www.jpost.com/opinion/article-908910) (2026-09-18)
- Kan News: [ההאשמות בסרט והקצינים שהיו שם ואומרים: "לא היה ולא נברא"](https://www.youtube.com/watch?v=4FsIthx3LXg) (2026-09-19)
- Maariv, Prof. Aryeh Eldad: [סערת "נז"א": אפשר לחוות דעה על סרט גם בלי לצפות בו](https://www.maariv.co.il/news/opinions/article-1368604) (2026-09-19)
- Mena-Watch, Alexander Gruber: [»NAZA«: Wie ein Film Israel in die Nähe der Nazis rückt](https://mena-watch.com/naza-ein-film-rueckt-israel-in-die-naehe-der-nazis/) (2026-09-19)
- JNS, Adam Levick: [The premise of ‘NAZA’ doesn’t hold up](https://www.jns.org/opinion/adam-levick/the-premise-of-naza-doesnt-hold-up) (2026-09-20)
- Ynet / Yedioth Ahronoth, Ben-Dror Yemini: [לוקחים חלק בעלילה](https://www.ynet.co.il/news/article/yokra14904372) (2026-09-21)
- 20il: [NAZA Fact Check: What the Evidence Actually Shows](https://www.20il.co.il/en/naza-documentary-fact-check/) (2026-09-22)
- Commentary, Seth Mandel: [NAZA Is a Jump-the-Shark Moment for Israel’s Critics](https://www.commentary.org/seth-mandel/naza-is-a-jump-the-shark-moment-for-israels-critics/) (2026-09-22)
- The Wall Street Journal, Omer Shem Tov: [Hostages Like Me Were Also 'NAZA'—Collateral Damage](https://www.wsj.com/opinion/hostages-like-me-were-also-nazacollateral-damage-7cfeb4aa) (2026-09-22)
- Mena-Watch, Sarit Zehavi: [Was »NAZA« über Kollateralschäden verschweigt](https://mena-watch.com/was-naza-verschweigt/) (2026-09-23)
- TheWrap, Shlomi Ben-Meir: ['NAZA' Claims About IDF Action in Gaza Deserve a Closer Look | Guest Column](https://www.yahoo.com/news/world/articles/naza-claims-idf-action-gaza-221115687.html) (2026-09-23)
- Haaretz, Prof. Danny Orbach: [עדויות מוטות ומצג שווא: מדוע "נז"א" חוצה את הגבול מעיתונות לתעמולה](https://www.haaretz.co.il/opinions/2026-09-24/ty-article-opinion/.premium/000001a0-d2c1-d4d3-a1b0-f3fbf1a90000) (2026-09-24)
- Walla! News, אלוף במיל' גיורא איילנד (Maj. Gen. (res.) Giora Eiland): [הסרט "נז"א" במבחן המציאות: האם צה"ל חרג מהדין?](https://www.walla.co.il/news/opinions/383955224) (2026-09-24)
- Il Foglio, Giulio Meotti: [Anatomia della perfetta operazione “Naza”. La zona di interesse di Israele](https://www.ilfoglio.it/gli-inserti-del-foglio-weekend/2026/09/26/news/anatomia-della-perfetta-operazione-naza-la-zona-di-interesse-di-israele--408754) (2026-09-26)
- Israel National News, Dr. Alex Grobman: [NAZA's allegation of a system: What the evidence really shows](https://www.israelnationalnews.com/news/433694) (2026-09-27)
- The Times of Israel, Emanuel Fabian and Nurit Yohanan: [NAZA’s claims about IDF conduct in Gaza are grave. So are the film’s journalistic flaws](https://www.timesofisrael.com/nazas-claims-about-idf-conduct-in-gaza-are-grave-so-are-the-films-journalistic-flaws/) (2026-09-27)
- Yair Miron personal site: [אחת עשרה מניפולציות בסרט "נז"א"](https://www.matirasurim.com/media/yair-miron-naza-manipulations) (2026-09-27)
- Zman Yisrael, Emanuel Fabian, Nurit Yohanan: [הטענות של הסרט "נז"א" נגד צה"ל חמורות. כך גם הכשלים העיתונאיים שלו](https://www.zman.co.il/727990/) (2026-09-27)
- taz, Tim Caspar Boehme: [Debatte um Dokumentarfilm „Naza“: Warum tut ihr das?](https://taz.de/Debatte-um-Dokumentarfilm-Naza/!6211185/) (2026-09-27)
- JNS, Amelie Botbol: ['NAZA' documentary fails to show IDF efforts to prevent civilian casualties, former officer says](https://www.jns.org/news/israel-news/naza-documentary-fails-to-show-idf-efforts-to-prevent-civilian-casualties-former-officer-says) (2026-09-28)
- The Jerusalem Post, Yisrael Medad: [NAZA and the rising campaign to demonize Israel](https://www.jpost.com/opinion/article-909943) (2026-09-28)
- The Jerusalem Post, Ari Tatarka: ['NAZA' film at Venice Festival exposes the IDF's struggle to defend its story](https://www.jpost.com/opinion/article-909844) (2026-09-28)
- X · Yoseph Haddad: [No such 500 event exists](https://x.com/YosephHaddad/status/2104550530638889184) (2026-09-28)
- Enfoque Judío, Elías Cohen: [NAZA: ¿Dónde termina el documental y comienza el libelo?](https://enfoquejudio.es/naza-donde-termina-el-documental-y-comienza-el-libelo/) (2026-09-30)
- Israel Hayom, Yishai Kitchels: [צפיתי ב80 הדקות של "נז"א" כדי שלא תצטרכו: כך נראית אג'נדה חד צדדית ומקוממת](https://www.israelhayom.co.il/culture/films/article/21518084) (2026-09-30)
- Jüdische Allgemeine, Sophie Albers Ben Chamo: [»NAZA«: Die Banalität der Propaganda](https://www.juedische-allgemeine.de/kultur/die-banalitaet-der-propaganda/) (2026-09-30)
- The Atlantic, Gal Beckerman: [The Missed Opportunity of NAZA](https://www.theatlantic.com/culture/2026/09/missed-opportunity-documentary-movie-naza/688832/) (2026-09-30)
- AJC: [NAZA: What to Know About the Controversial Gaza Documentary](https://www.ajc.org/news/naza-what-to-know-about-the-controversial-gaza-documentary) (2026-10-01)
- IDF Spokesperson press mailing, IDF Spokesperson's Unit: [תגובת דובר צה"ל לסרט 'נז"א'](https://idfanc.activetrail.biz/ANC2367) (2026-10-01)
- IDF Spokesperson's Unit: [IDF Response to the Film "NAZA" (10-page English document)](https://cdn-media.web-view.net/i/ww3xwccasc/________________________16.pdf) (2026-10-01)
- Il Foglio, Mariarosa Mancuso: [Fonti anonime ma gli spettatori applaudono sulla fiducia. “Naza” continua](https://www.ilfoglio.it/cinema/2026/10/01/news/fonti-anonime-ma-gli-spettatori-applaudono-sulla-fiducia-naza-continua--409226) (2026-10-01)
- Israel Hayom, Lilach Shoval: [סעיף אחר סעיף: צה"ל מפרק את טענות הסרט "נז"א"](https://www.israelhayom.co.il/news/defense/article/21528303) (2026-10-01)
- JNS, Fiamma Nirenstein: [‘NAZA’ turns anti-Israel propaganda into box-office success](https://www.jns.org/opinion/column/fiamma-nirenstein/naza-turns-anti-israel-propaganda-into-box-office-success) (2026-10-01)
- Jewish Telegraphic Agency, Deborah Danan: [In its first detailed response to ‘NAZA’ documentary, IDF claims ‘fundamental errors’](https://www.jta.org/2026/10/01/israel/in-its-first-detailed-response-to-naza-documentary-idf-claims-fundamental-errors) (2026-10-01)
- Neue Zürcher Zeitung, Richard C. Schneider: [Führt Israel den Krieg wie ein Videospiel? Was der Film «Naza» zeigt und was nicht](https://www.nzz.ch/feuilleton/kino-fernsehen-streaming/fuehrt-israel-den-krieg-wie-ein-videospiel-was-naza-zeigt-und-was-nicht-ld.10026098) (2026-10-01)
- Perlentaucher, Perlentaucher Efeu editors: [Efeu - Die Kulturrundschau vom 01.10.2026: NAZA. Peyman Engel und Menasse.](https://www.perlentaucher.de/efeu/2026-10-01.html) (2026-10-01)
- The Algemeiner: [‘Misrepresented and Manipulative Depiction of Reality’: IDF Issues Detailed Response to ‘NAZA’ Documentary](https://www.algemeiner.com/2026/10/01/misrepresented-and-manipulative-depiction-of-reality-idf-issues-detailed-response-to-naza-documentary/) (2026-10-01)
- The Times of Israel, Emanuel Fabian: ['Distorted, misleading, and disingenuous': IDF publishes full response to 'NAZA' film](https://www.timesofisrael.com/distorted-misleading-and-disingenuous-idf-publishes-full-response-to-naza-film/) (2026-10-01)
- Washington Examiner, Arie Blitz: [Before you applaud NAZA: A standing ovation is not proof of a war crime](https://www.washingtonexaminer.com/op-eds/4748795/naza-documentary-venice-fact-check/) (2026-10-01)
- Ynet, Elisha Ben Kimon: [כמעט חודש אחרי הסערה, צה"ל מגיב על הסרט נז"א: "תמונה מעוותת ומניפולטיבית"](https://www.ynet.co.il/news/article/sktyztoczg) (2026-10-01)
- Il Foglio, Giuliano Ferrara: [Il documento dell’Idf su Gaza, che smonta il facilismo frivolo e l’ambiguità morale di “Naza”, è un testo di dolorosa serietà](https://www.ilfoglio.it/esteri/2026/10/02/news/il-documento-dellidf-su-gaza-che-smonta-il-facilismo-frivolo-e-lambiguita-morale-di-naza-e-un-testo-di-dolorosa-serieta--409416) (2026-10-02)
- X · Andrew Fox: [The occupancy map in NAZA](https://x.com/Mr_Andrew_Fox/status/2106106004370849906) (2026-10-02)
- il Giornale, Fiamma Nirenstein: [Il pubblico italiano pazzo per “Naza”. E le sue bugie antisemite](https://www.ilgiornale.it/news/guerra/il-pubblico-italiano-pazzo-per-naza-e-le-sue-bugie-antisemite/) (2026-10-02)
- Libero Quotidiano, Giovanni Longoni: [Guardate "Naza". Ma non cadete in trappola](https://www.liberoquotidiano.it/news/esteri/49285630/guardate-naza-ma-non-cadete-in-trappola/) (2026-10-03)
- X · John Spencer: [Worse than Hamas propaganda](https://x.com/SpencerGuard/status/2106840130220699887) (2026-10-04)
- X · Micha Danzig: [Genocidal armies don't count collateral damage](https://x.com/DanzigMD/status/2106853320124244353) (2026-10-04)
- yairmiron.com, Yair Miron: [I Watched NAZA in Full. Here Are Eleven Ways It Misleads Viewers.](https://www.yairmiron.com/media/yair-miron-naza-manipulations-en) (2026-10-04)
- J. The Jewish News of Northern California, Oleg Ivanov and Dr. Mike Harris: [‘NAZA’ viciously misrepresents Israel’s military](https://jweekly.com/2026/10/05/naza-viciously-misrepresents-israels-military/) (2026-10-05)
- Aish.com, Dr. Yvette Alt Miller: [NAZA's Biggest Claims, and Why the IDF Says They're Wrong](https://aish.com/nazas-biggest-claims-and-why-the-idf-says-theyre-wrong/) (2026-10-06)
- Associated Press: [Israeli documentary 'NAZA' opens in the US, reigniting debate over the war in Gaza](https://www.ksat.com/news/politics/2026/10/06/israeli-documentary-naza-opens-in-the-us-reigniting-debate-over-the-war-in-gaza/) (2026-10-06)
- Breitbart: [EXCLUSIVE -- Urban Warfare Expert: Gaza 'Genocide' Libel Is 'Greatest Lie'](https://www.breitbart.com/politics/2026/10/07/exclusive-urban-warfare-expert-john-spencer-gaza-genocide-libel-against-israel-is-greatest-lie-in-modern-history/) (2026-10-07)
- Fox News Digital, Rachel Wolf: ['I am Omer': Former Hamas hostage reflects on surviving 505 harrowing days in captivity](https://www.foxnews.com/media/i-am-omer-former-hamas-hostage-reflects-surviving-505-harrowing-days-captivity) (2026-10-07)
- Il Foglio, Sharon Nizza: [Alla ricerca di qualche verità. Colloquio con il giornalista Raviv Drucker](https://www.ilfoglio.it/esteri/2026/10/07/news/alla-ricerca-di-qualche-verita--409787) (2026-10-07)
- The Times of Israel, Avi Lewis: [The airstrikes we canceled: What NAZA leaves out](https://blogs.timesofisrael.com/i-worked-with-the-real-naza-heres-what-the-film-gets-wrong/) (2026-10-07)
- Agenzia Nova: [Peled: "Rapporto solido tra Israele e Italia ma serve un maggiore sostegno dell'opinione pubblica"](https://www.agenzianova.com/news/peled-rapporto-solido-tra-israele-e-italia-ma-serve-un-maggiore-sostegno-dellopinione-pubblica/) (2026-10-08)
- HonestReporting, Rachel O'Donoghue: [The Real “NAZA”: Edited Quotes, Mystery ICC Cases & Unexplained Gaza Footage](https://honestreporting.com/the-real-naza-edited-quotes-mystery-icc-cases-unexplained-gaza-footage/) (2026-10-08)
- Jewish Journal, Alan Zeitlin: [‘NAZA’ Proves Nada](https://jewishjournal.com/culture/arts/film/392993/naza-proves-nada/) (2026-10-08)
- The Filitti Brief, Gerard Filitti: [Before the Missile Flies: How the United States Picks Targets, Weighs Civilian Harm, and Answers for Mistakes](https://gerardfilitti.substack.com/p/before-the-missile-flies-how-the) (2026-10-08)
- The Jewish Chronicle, Philipp Peyman Engel: [I’ve seen Naza and it’s a nasty piece of propaganda](https://www.thejc.com/opinion/ive-seen-naza-and-its-a-nasty-piece-of-propaganda-umbuoml4) (2026-10-08)
- Walla! News, Baruch Kra: [יש עדויות, אין תחקיר: "נז"א" נכשל עיתונאית, אבל אסור לרדוף את יוצריו](https://www.walla.co.il/news/opinions/383956783) (2026-10-08)
- Il Foglio, Michele Silenzi: [Non serve dimostrare i fatti, basta una realtà ricostruita. Oltre Naza](https://www.ilfoglio.it/societa/2026/10/10/news/non-serve-dimostrare-i-fatti-basta-una-realta-ricostruita-oltre-naza--410157) (2026-10-10)
- Jüdische Allgemeine, Philipp Peyman Engel: [Ich habe »Naza« gesehen, und es ist ein übles Stück Propaganda](https://www.juedische-allgemeine.de/meinung/ich-habe-naza-gesehen-und-es-ist-ein-uebles-stueck-propaganda/) (2026-10-10)
- Tribune Juive, Tribune Juive (unsigned): [NAZA : Le cinéma au service de la propagande](https://www.tribunejuive.info/2026/10/13/naza-le-cinema-au-service-de-la-propagande/) (2026-10-13)
- X · Embassy of Israel in France: [Le film « Naza » présente une réalité déformée, trompeuse et malhonnête.](https://x.com/IsraelenFrance/status/2110019413374026017) (2026-10-13)
- 21 News, Harrison du Bus: [Documentaire NAZA : Tsahal dénonce une « réalité déformée, trompeuse et malhonnête »](https://www.21news.be/documentaire-naza-tsahal-denonce-une-realite-deformee-trompeuse-et-malhonnete/) (2026-10-14)
- X · Andrew Fox: [NAZA proves the IDF did collateral damage estimates](https://x.com/Mr_Andrew_Fox/status/2110291461115613334) (2026-10-14)
- X · Salo Aizenberg: [Collateral damage skewed to fighting-age men](https://x.com/Aizenberg55/status/2110400898870726936) (2026-10-14)
- The Times of Israel Blogs, Dinah Bucholz: [The "NAZA" Saga](https://blogs.timesofisrael.com/the-naza-saga/) (2026-10-15)
- Alliance, Lou Helwaser and 28 signatories (incl. Richard Berry, Michel Boujenah, Élie Chouraqui, Éric Naulleau, Rachel Khan, Avi Pazner, Nathalie Cohen-Beizermann): [Tribune. Une rescapée de la Shoah et vingt-huit personnalités contre le film NAZA](https://www1.alliancefr.com/actualites/tribune-une-rescapee-de-la-shoah-et-vingt-huit-personnalites-contre-le-film-naza-6135461) (2026-10-16)
- X · Salo Aizenberg: [Was Israel Justified in Bombing Hamas Combatants in Their Homes?](https://x.com/Aizenberg55/status/2111855060481081598) (2026-10-18)
- The Jewish Chronicle, John Nathan: [NAZA review: ‘This is what happens when artists and activists do the work of objective journalists’ ★★](https://www.thejc.com/life/film/naza-review-this-is-what-happens-when-artists-and-activists-do-the-work-of-objective-journalists-gnops8j4) (2026-10-19)
- X · Salo Aizenberg: [NAZA: A Propaganda Film Masquerading as an Investigation of the Gaza War](https://x.com/Aizenberg55/status/2112236420006031570) (2026-10-19)
- Aurora, Leonardo Rubinsky: [Graves acusaciones sin pruebas: película NAZA](https://www.aurora-israel.co.il/naza-acusaciones-israel-pruebas-verificables/) (2026-10-25)
- Report24, Florian Machl: [Film NAZA: Hasspropaganda gegen Israel auf Basis anonymer, nicht überprüfbarer Aussagen](https://report24.news/film-naza-hasspropaganda-gegen-israel-auf-basis-anonymer-nicht-ueberpruefbarer-aussagen/) (2026-10-28)
- The Wall Street Journal, Kyle Smith: ['NAZA' Has Nada on Israel](https://www.wsj.com/opinion/free-expression/naza-has-nada-on-israel-33203a03) (2026-11-02)